कूर्मपुराणम्

संन्यस्य सर्वकर्माणि परं वैराग्यमाश्रितः

सर्व कर्मे सोडून, त्याने सर्वोच्च वैराग्याचा आश्रय घेतला.

संप्राप्य भावनामन्त्यां ब्राह्मीमक्षरपूर्विकाम्

त्याने ब्रह्माच्या अक्षरपूर्व ध्यानाने अंतिम स्थिती प्राप्त केली.

यं विनिद्रा जितश्वासाः काङ्क्षन्ते मोक्षकाङ्क्षिणः

ज्याची झोप नाही, ज्यांनी श्वास जिंकला आहे, असे मोक्षाची इच्छा करणारे ज्या अवस्थेला इच्छितात तीच ती स्थिती आहे.

आकाशेनैव विप्रेन्द्रो योगैश्वर्यप्रभावतः

योगशक्तीच्या प्रभावाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आकाशातून गती केली.

दृष्ट्वान्ये पथि योगीन्द्रं सिद्धा ब्रह्मर्षयो ययुः

मार्गावर योगेश्वराला पाहून सिद्ध आणि ब्रह्मर्षी त्याच्याकडे गेले.

स्थानं तद्योगिभिर्जुष्टं यत्रास्ते परमः पुमान्

ते स्थान, जे योगींना प्रिय आहे आणि जिथे परम पुरुष वास करतो.

विवेश चान्तर्भवनं देवानां च दुरासदम्

आणि तो त्या अंतराळातील, देवांनाही दुर्लभ अशा निवासात प्रवेश केला.

अनादिनिधनं देवं देवदेवं पितामहम्

ज्यांना आरंभ नाही, शेवट नाही, असे देवांचेही देव, पितामह —

तन्मध्ये पुरुषं पूर्वमपश्यत् परमं पदम्

त्यांच्या मध्यभागी त्यांनी तो आदिपुरुष, ते परमस्थान पाहिले.

चतुर्मुखमुदाराङ्गमर्चिभिरुपशोभितम्

चार मुखांचा, तेजस्वी, सुंदर अंगाचा, ज्याच्या भोवती प्रकाशाची प्रभा आहे —

प्रत्युद्गम्य स्वयं देवो विश्वात्मा परिषस्वजे

स्वतः देव, सर्व विश्वाचा आत्मा, पुढे जाऊन त्यांना प्रेमाने कवेत घेतले.

ऋग्यजुः सामसंज्ञं तत् पवित्रममलं पदम्

ते शुद्ध, निर्मळ स्थान ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद या नावांनी ओळखले जाते.

ब्रह्मतेजोमयं श्रीमन्निष्ठा चैव मनीषिणाम्

ते ब्रह्मतेजाने बनलेले, तेजस्वी आणि ज्ञानी लोकांचे आश्रयस्थान आहे.

अपश्यदैश्वरं तेजः शान्तं सर्वत्रगं शिवम्

त्यांनी ते दिव्य तेज पाहिले — शांत, सर्वत्र व्यापलेले, मंगल.

आनन्दमचलं ब्रह्म स्थानं तत्पारमेश्वरम्

तेच आनंदमय, अचल ब्रह्म, परमेश्वराचे सर्वोच्च स्थान आहे.

प्राप्तवानात्मनो धाम यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्

त्यांनी आत्म्याचे ते निवासस्थान, ज्याला मोक्ष म्हणतात आणि जे कधीही नाश पावत नाही, ते प्राप्त केले.

समाश्रित्यान्तिमं भावं मायां लक्ष्मीं तरेद् बुधः

शेवटच्या अवस्थेला आधार मानून, ज्ञानी पुरुष मायेला, लक्ष्मीला ओलांडून जातो.

शक्रेण सहिताः सर्वे पप्रच्छुर्गरुडध्वजम्

सर्वजण, इंद्रासह, गरुडध्वजाला प्रश्न विचारू लागले.

तद् वदाशेषमस्माकं यदुक्तं भवता पुरा

आम्हाला पूर्वी तुम्ही जे सांगितले, ते सर्व पुन्हा सांगावे.

शुश्रूषुश्चाप्ययं शक्रः सखा तव जगन्मय

आणि हा इंद्र, तुझा मित्र, जगाचा आधार, तोही ऐकण्यास उत्सुक आहे.

रसातलगतो देवो नारदाद्यैर्महर्षिभिः

तो देव नारदांसारख्या महर्षींसह रसातळात गेला —

सन्निधौ देवराजस्य तद् वक्ष्ये भवतामहम्

देवराजांच्या उपस्थितीत, मी ते तुम्हाला सांगणार आहे.

पुराणश्रवणं विप्राः कथनं च विशेषतः

हे विप्रांनो, पुराणाचे श्रवण आणि त्याचे विशेष कथन —

उपाख्यानमथैकं वा ब्रह्मलोके महीयते

किंवा अगदी एकच कथा, ब्रह्मलोकात फार मोठ्या मानाने पाहिली जाते.

उक्तं देवाधिदेवेन श्रद्धातव्यं द्विजातिभिः

देवताधिपतीने जे सांगितले आहे, त्यावर द्विजांनी विश्वास ठेवावा.

वक्ष्यमाणं मया सर्वमिन्द्रद्युम्नाय भाषितम्

मी आता जे काही सांगणार आहे, ते सर्व मी इंद्रद्युम्नाला सांगितले होते.

पुराणं पुण्यदं नृणां मोक्षधर्मानुकीर्तनम्

हे पुराण लोकांना पुण्य देणारे असून, मुक्तीच्या धर्माचे वर्णन करणारे आहे.

उपास्य विपुलां निद्रां भोगिशय्यां समाश्रितः

पूजा करून मी भुजंगाच्या शय्येवर विसावून खोल झोपेत गेलो.

ततो मे सहसोत्पन्नः प्रसादो मुनिपुङ्गवा

त्या वेळी, ऋषिमध्ये श्रेष्ठ असा, माझ्या मनात अचानक कृपा उत्पन्न झाली.