कूर्मपुराणम्

पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्

पुण्यदायी पुराणसंहिता ऋषींनी रोमहर्षण यांना विचारली.

इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः

इतिहास आणि पुराणांचा अर्थ, योग्य रीतीने पूजले गेलेल्या व्यासांनी स्पष्ट केला.

द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः

द्वैपायनांचे शिष्य, पूज्य रोमहर्षण यांनी ते ज्ञान प्राप्त केले.

मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा

पूर्वी व्यासांनी ऋषींसाठी पुराणांची संहिता तयार केली.

संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः

पुरुषोत्तमाने आपल्या अंशाने प्रकट होऊन ही संहिता सांगितली.

वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद

हे पुराणार्थ जाणणाऱ्या, तू आम्हाला हे सांगण्यास योग्य आहेस.

प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्

मनाने वंदन करून त्याने आपल्या गुरु, सत्यवतीपुत्र यांना संबोधित केले.

वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्

मी आता ती दिव्य, पापांचा नाश करणारी पुराणकथा सांगतो.

न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन

ही पुण्यकथा कधीही नास्तिकाला सांगू नये.

इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्

ही कथा, जी स्वतः नारायणाने सांगितली आहे, तीच सांगावी.

वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

पाच लक्षणांनी युक्त असे हे पुराण वंशांची कथा देखील सांगते.

शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

शैव, भागवत, भविष्य आणि नारदीय हे पुराण,

लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च

लैंग, वाराह, स्कांद आणि वामन हेही,

अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्

अठरावे ब्रह्मांड नावाने ओळखले जाते.

अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः

हे द्विजांनो, अठरा पुराणांचा संक्षिप्त परिचय ऐकल्यानंतर,

तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्

तिसरे स्कांदपुराण कुमाराने सांगितले असे मानले जाते.

दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्

दुर्वासांनी सांगितलेले अद्भुत आणि त्यानंतर नारदांनी सांगितलेले.

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च

ब्रह्मांड, वारुण, आणि काळिका असं नाव असलेलं एक असं तीनही ग्रंथ आहेत.

पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्

परा‍शरांनी सांगितलेलं दुसरं, आणि मारीच व भृगु असं नाव असलेलं एकेक ग्रंथ आहेत.

चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः

या पवित्र संहितांचा विभाग चार प्रकारांनी केला आहे.

चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः

चार पवित्र संहितां आहेत, त्या धर्म, काम आणि मोक्ष देणाऱ्या आहेत.

भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया

इथे श्लोकांची संख्या सहा हजार आहे.

माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः

ब्रह्माचे, म्हणजेच परमेश्वराचे, सर्व माहात्म्य इथे कळते.

वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः

वंशांची चरित्रे, दिव्य आणि पुण्य कथा, प्रसंगानुसार सांगितल्या आहेत.

तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा

ती कथा मी सांगणार आहे, जी पूर्वी व्यासांनी सांगितली होती.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्

मंदर पर्वताला मंथनदंड करून, त्यांनी क्षीरसागराचे मंथन केले.

बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया

देवतांच्या कल्याणासाठी देवाने मंदर पर्वत उचलला.

कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्

कूर्म रूप धारण केलेला, नाश न होणारा विष्णू साक्षी म्हणून त्यांनी पाहिला.

जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः

भगवान विष्णूंनी, परम पुरुषाने, तो पर्वत उचलला.