ब्रह्मा, विष्णु आणि ईश या दिव्य शक्ती भोग आणि मोक्ष यांचे फल प्रदान करतात. या सृष्टीतील आत्मा, प्रकृती आणि परमेश्वर यांचा जो सार आहे, तो एकच अविनाशी आणि शाश्वत तत्त्व आहे. इंद्र, आदित्य आणि इतर अमरदेवतांची विविध यज्ञांनी उपासना केली जाते. या सर्व शक्तींमध्ये एकच महान शक्ती आहे जी निर्गुण म्हणून ओळखली जाते. हीच महान शक्ती विविध देहांची निर्मिती करते आणि आपल्या लीलेने त्यांचा संहारही करते. वेदांमध्ये स्पष्ट सांगितले आहे की सर्व इच्छांची पूर्तता करणारा रुद्रच आहे. देवगण हे परमात्म्याच्या सर्वोच्च शक्ती म्हणून स्मरणात ठेवले जातात. महेश्वर, त्रिशूलधारी, सर्व शक्तींचा मूर्तस्वरूप म्हणून गायले जातात. काही लोक इंद्राला सर्वोच्च मानतात, काही विष्णूचे स्तुती करतात, तर काही ब्रह्माची महती गातात. मात्र, विविध रूपांत फक्त रुद्राचेच वर्णन केले गेले आहे. शिव हेच या सर्व रूपांत प्रकट होतात आणि त्या त्या रूपानुसार भक्तांना फल देतात. जो कोणी महादेवाची उपासना करतो, तो त्या परम अवस्थेला पोहोचतो. गिरीशाची उपासना, तो सगुण असो वा निर्गुण, प्रत्येकाने करावी. जो उन्नतीची इच्छा करतो, त्याने सगुण स्वरूप असलेल्या परमेश्वराची भक्ती करावी. वैदिक परंपरेनुसार, तो सुवर्णासारखा तेजस्वी, कमलासनावर विराजमान असल्याचे ध्यानात घेतले जाते. प्रारंभ, मध्य आणि अंत या तिन्ही अवस्थांमध्ये जो विराजमान आहे, त्या विरूपाक्षाची उपासना करावी. अशा स्वरूपाचे ध्यान केल्याने, भक्त शिवाच्या सान्निध्यात पोहोचतो. विधिपूर्वक कर्म केल्याने दिव्य अवस्था प्राप्त होते. त्यानंतर, भक्तिभावाने वायू, अग्नी, शक्र आणि इतर देवतांचीही उपासना करावी. योगाची दोन प्रकारे व्याख्या केली आहे—बीजरहित आणि बीजयुक्त. योग्य भक्त, इंद्रियसंयम साधून, अग्नीपासून सुरू होणाऱ्या देवतांची उपासना करतो. आद्य आणि अविनाशी, सनातन वासुदेव हा सर्वांचा आधार आहे. हीच ब्राह्मणांची सर्वोच्च ध्यानपद्धती मानली गेली आहे, जी पूर्वी मी ऋषी इंद्रद्युम्नाला सांगितली होती. तोच परमेश्वर हे सर्वोच्च ब्रह्म आहे; म्हणून हे विश्व ब्रह्मरूप आहे. ऋषी आणि इंद्र यांनी मिळून माधव, विष्णूची स्तुती केली. सर्वव्यापी नारायण, वासुदेव, तुझ्या चरणी नमस्कार. माधव, यज्ञेश्वर, तुला नमस्कार. हजार हात-पाय असलेल्या त्या दिव्यरूपाला नमस्कार. आनंदस्वरूप, मायेपलीकडील, तुझ्या चरणी पुन्हा पुन्हा वंदन. पुरुष, आदिपुरुष, ज्याचे स्वरूप शुद्ध अस्तित्व आहे—त्याला नमस्कार. धर्म आणि ज्ञानाने प्राप्त होणाऱ्या, अव्यय, अखंड त्या तत्त्वाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार. उंच-नीच सर्वांचा अधिपती, वेदांनी ओळखला गेलेला, तुला वंदन. मायावी, सृष्टीकर्ता, तुला वारंवार नमस्कार. वामन, हृषीकेश, तुला वंदन. स्वर्ग आणि मोक्ष देणारा, अनंतस्वरूप, तुला नमस्कार. देवांचा स्वामी, देवांची संकटे दूर करणारा, तुला नमस्कार. आम्हाला ज्ञात असलेले ते ज्ञान, ज्याच्या जाण्याने अमरत्व प्राप्त होते. सृष्टी आणि संहार, आणि या ब्रह्माची अपारता—हे अनंतस्वरूपा, केवळ तूच रक्षण करू शकतोस; तूच आमचा आश्रय आणि अंतिम ध्येय आहेस.