सर्वश्रेष्ठ अवस्थेचे ज्ञान असलेल्या त्या महामानवांनी सृष्टीमध्ये मन लावले नाही. त्यांच्या चेतनेला परमेश्वराच्या मायेमुळे आच्छादन आले. मग, मोह व इच्छा उत्पन्न करण्यासाठी, त्या परमेश्वराने कमलजन्म ब्रह्माला आपला पुत्र म्हणून प्रकट केले. हे शंकरा, ज्याला तुम्ही तुमचा पुत्र म्हणता, त्यालाच परमेश्वराने स्वतःचा म्हणून घोषित केले. सृष्टी करण्याची इच्छा बाळगून ब्रह्मदेवाने अत्यंत कठोर तपस्या केली. पण दीर्घ काळानंतर, क्लेशामुळे त्याच्या अंतःकरणात क्रोध उत्पन्न झाला. त्या क्रोधजन्य अश्रूच्या थेंबांपासून प्रेत नावाची जीवमात्रे उत्पन्न झाली. क्रोधाने भरलेल्या प्रजापतीने आपले प्राण त्यागले. त्यावेळी तो हजार सूर्यांच्या तेजाने उजळून निघाला, जणू कल्पांताचा अग्नि प्रकट झाला. "तुमच्या रडण्यामुळे जगात तुम्हाला 'रुद्र' या नावाने ओळखले जाईल," असे त्याला सांगितले गेले. त्या जगत्पित्याने त्या आठ रुद्रांना त्यांच्या योग्य स्थानी नेमले. भीम, उग्र, महादेव—ही सात नावे; तसेच दीक्षित, ब्राह्मण, चंद्र—ही आठ रूपे आहेत. या आठ शरीरधारी देवांना त्याने सर्वोच्च स्थान दिले. स्वाहा, दिशा, दीक्षा आणि रोहिणी या त्यांच्या पत्नी ठरल्या. स्कंद, सर्ग, संतती आणि बुध हे त्यांचे पुत्र म्हणून ओळखले जातात. पुत्र, कर्तव्य आणि इच्छा सोडून ब्रह्मदेवाने वैराग्यात आश्रय घेतला. त्याने अविनाशी, सनातन, सर्वोच्च ब्रह्मरस पिऊन समाधानी झाला. शिवाने आपल्या मनाने स्वतःसारखेच असंख्य रुद्र उत्पन्न केले. हे रुद्र त्रिशूलधारी, शत्रूंचा संहार करणारे, अत्यंत आनंदी व त्रिनेत्रधारी होते. प्रभूंनी त्यांना कामरहित, सर्वज्ञानी व लक्षावधी संख्येने निर्माण केले. गुरु हराने त्यांना वृद्धत्व व मृत्यूपासून मुक्त घोषित केले. मग प्रभूंना सांगितले गेले, "हे प्रजापती, जन्म-मृत्यूला अधीन असणारे अन्य जीव निर्माण करा." त्यावर प्रभूंनी उत्तर दिले, "माझी अशी सृष्टी नाही; तूच अशुभ प्राणी निर्माण कर." अशा प्रकारे स्थिरतेची अवस्था त्रिशूलधारी देवाधिदेवांना प्राप्त झाली. त्याच्याकडे सृष्टीशक्ती, आत्मज्ञान आणि सर्वांवर अधिपत्याचे सामर्थ्य होते. तोच प्रत्यक्ष शंकर, पिनाकधारी, सर्वोच्च परमेश्वर आहे. आपल्या मन:पुत्रांसह, ज्यांच्या डोळ्यात आनंदाने तेज होते, त्यांनी हात जोडून शिरावर ठेवून त्या जगन्नाथाचे स्तवन केले. "शिवाला नमस्कार, ब्रह्मस्वरूप तुम्हाला वंदन; प्रधान व पुरुषाचे अधिपती, योगेश्वर, तुम्हाला प्रणाम; पिनाकधारी, त्रिनेत्री, तुम्हाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; ब्रह्मविद्येचे अधिपती, ब्रह्मविद्या देणारे, वेदांताचा सार, वेदस्वरूप तुम्हाला वंदन; विविध दुःखांतून मुक्त झालेल्या जीवांनी वेढलेल्या, त्रिनेत्री, परमेश्वर तुम्हाला वंदन; अनादि, निर्मळ, ज्ञानाने प्राप्त होणारे, तुम्हाला वंदन; धर्म व योगाने प्राप्त होणारे, तुम्हाला वंदन; विश्वरूप ब्रह्म, सर्वोच्च आत्मा, तुम्हाला वंदन; विश्वस्वरूपा, तुझ्यामुळे प्रधानापासून सुरू होणारे जग विलीन होते." अशा प्रकारे त्या परमेश्वराची भक्तिभावाने स्तुती करण्यात आली.