परमेश्वराने आपल्या तेजस्वी स्वरूपाची ओळख सांगताना म्हणतो: "शूर वीरांमध्ये मी वीरभद्र आहे, सिद्धांमध्ये मी कपिल ऋषी आहे. शस्त्रांमध्ये मी वज्र आहे, आणि व्रतांमध्ये मी सत्य आहे. जीवनाच्या सर्व अवस्थांमध्ये मी गृहस्थ आहे, आणि अधिपतींमध्ये मी महादेव आहे. सर्व यक्षांमध्ये मी कुबेर आहे, गणांच्या प्रमुखांमध्ये मी वीरक आहे. बलवानांमध्ये मी वायू आहे, तर द्वीपांमध्ये मी पुष्कर आहे. वेदांमध्ये मी सामवेद आहे, यजुर ग्रंथांमध्ये मी शतरुद्रिय आहे. स्तोत्रांमध्ये मी पुरुषसूक्त आहे, आणि सामगानांमध्ये ज्येष्ठ सामन आहे. भूमीमध्ये मी ब्रह्मावर्त आहे, आणि पवित्र क्षेत्रांमध्ये अविमुक्तक आहे. सर्व प्राण्यांमध्ये मी आकाश आहे, आणि जीवांत मी मृत्यू आहे. मार्गांमध्ये मी मोक्ष आहे, आणि श्रेष्ठांमध्ये मी सर्वोच्च परमेश्वर आहे. हे सर्व माझ्या तेजाचे प्रकट स्वरूप आहे. त्यांच्यात मीच अधिपती आहे, ज्ञानी लोक ज्याला पशुपती म्हणतात, तो मीच आहे. वेदज्ञानी मला एकमेव जीवांची मुक्ती देणारा मानतात. माझ्याशिवाय, सर्वोच्च आत्मा, अविनाशी जीवांचा अधिपती, दुसरा कोणी नाही. हे पशुपतीचे बंधन आहेत, आणि जीवांना बांधणारी क्लेश आहेत. ही आठ मूल प्रकृती आहेत, आणि त्यांच्या विविध रूपांत बदल आहेत. गुद, जननेंद्रिय, दोन हात, दोन पाय, आणि वाणी—हे मिळून दहा अंग आहेत. हे तेवीस प्रकृतीचे मुख्य तत्व आहेत. प्रारंभहीन, मध्यहीन आणि अंतहीन कारण, हेच जगाचे सर्वोच्च कारण आहे. या सर्वांचा समत्वावस्था म्हणजे अव्यक्त, मूल प्रकृती. ज्ञानी जाणतात की गुणांतील विविधता समजुतीतील फरकामुळे उत्पन्न होते. मला अर्पण केलेली कर्मे बंधन किंवा मुक्ती देतात. हे बंधन, क्लेश म्हणून ओळखले जाते, जे आत्म्याला बांधतात. मूल प्रकृती, अव्यक्त, ही माझ्यात वसलेली शक्ती आहे. महतपासून सुरू होणारे उत्पन्न, हेच देवांचा शाश्वत अधिपती आहे. त्याला सर्वोच्च, आदिपुरुष म्हणतात. त्याच्यामुळे जीव हा संसाराच्या भयावह समुद्रातून पार जातो. तो एकटा, धन्य, एकमेव, सर्वोच्च अधिपती आहे. मूल, ज्याला माया म्हणतात, त्यापासून हे जग उत्पन्न झाले आहे. त्यातून सूक्ष्म तत्व, महातत्त्व, आणि इंद्रिये उत्पन्न झाली. त्यातच महान ब्रह्मा माझ्या शक्तीने उत्पन्न झाला. माझ्या मायेमुळे मोहात पडून, ते मला—आपल्या पित्याला—ओळखत नाहीत. त्यांच्यासाठी माया हीच सर्वोच्च कारण आहे; पण ज्ञानी मला एकमेव पित्यासारखा ओळखतात. जो स्थिर आहे, तो सर्व लोकांमध्ये मोहात पडत नाही. मीच अधिपती, ओंकार, ब्रह्मा आणि प्रजापती स्वरूपात आहे. जो नाशवंतात अमरत्व पाहतो, तोच खऱ्या अर्थाने पाहतो. तो स्वतःला स्वतःपासून हानी पोहोचवत नाही, म्हणून सर्वोच्च स्थिती प्राप्त करतो. जो प्रधानाचे कार्य जाणतो, तो सर्वोच्च ब्रह्म प्राप्त करतो. महादेवाचे सहा अंग सांगितले आहेत. बंधन आणि त्याचा उपयोग देखील त्याच्याद्वारे सांगितला आहे.