स्वयंभूच्या आज्ञेने यक्ष, राक्षस आणि पिशाच यांची स्थापना झाली आहे. उत्पत्तिकर्त्याच्या विधानाने ऋतू, पक्ष, आणि महिने यांची रचना झाली आहे. तसेच, श्रेष्ठ आणि श्रेष्ठ अंश, तसेच काळाचे विभाग हेही त्या विधानाच्या पलीकडे आहेत. या सर्व गोष्टी केवळ परमात्म्याच्या आदेशाने अस्तित्वात आहेत. सर्व विश्वबीज (cosmic eggs) हेही स्वयंभूच्याच कारणाने आहेत; त्या सर्व बाजूंनी अनेक तत्त्वांसह उत्पन्न झाल्या आहेत. त्या नेहमी परमात्म्याच्या आज्ञेचे पालन करतात. मूळ प्रकृती, जी सर्व जीवांची उत्पत्ती आहे, ती माझ्या निर्देशाने कार्य करते. माया सतत रूप बदलते, आणि तीही प्रभूच्या आज्ञेनेच कार्य करते. हा आत्मा सदैव प्रभूच्या आदेशाने अस्तित्वात असतो. ज्ञानसुद्धा महेशाच्या आज्ञेच्या अधीन आहे. हे सर्व माझ्या द्वारेच चालू होते, आणि शेवटी माझ्यातच विलीन होते. सर्वोच्च आत्मा, सर्वोच्च ब्रह्म — माझ्याशिवाय काहीच ज्ञात नाही. हे जाणून, जीव जन्म आणि संसाराच्या बंधनातून मुक्त होतो. ज्याला जाणून, मनुष्य मुक्त होतो आणि पुन्हा संसारात पडत नाही, तेच माझे सर्वोच्च निवासस्थान आहे — शाश्वत, आनंदमय, आणि भेदरहित. मीच तो पुरातन, अविनाशी प्रभू, हरि, मायाचा धारणकर्ता आहे. आदित्यांमध्ये मी विष्णू आहे; वसूंमध्ये मी पावक आहे. राजेश्वरी हत्तींमध्ये मी ऐरावत आहे; शस्त्रधारकांमध्ये मी राम आहे. कुशल कारागिरांमध्ये मी विश्वकर्मा आहे; अमरांचा शत्रू असणाऱ्यांमध्ये मी प्रह्लाद आहे. वीरांमध्ये मी वीरभद्र आहे; सिद्धांमध्ये मी कपिल ऋषी आहे. शस्त्रांमध्ये मी वज्र आहे; व्रतांमध्ये मी सत्य आहे. आश्रमांमध्ये मी गृहस्थ आहे; प्रभूंमध्ये मी महाप्रभू आहे. यक्षांमध्ये मी कुबेर आहे; गणाधिपतींमध्ये मी वीरक आहे. बलवानांमध्ये मी वायू आहे; द्वीपांमध्ये मी पुष्कर आहे. वेदांमध्ये मी सामवेद आहे; यजुर्वेदातील ग्रंथांमध्ये मी शतरुद्रिया आहे. स्तुतींमध्ये मी पुरुषसूक्त आहे; सामगायनात ज्येष्ठ सामान आहे. भूमींमध्ये मी ब्रह्मावर्त आहे; पवित्र क्षेत्रांमध्ये अविमुक्तक आहे. प्राण्यांमध्ये मी आकाश आहे; जीवांमध्ये मी मृत्यू आहे. मार्गांमध्ये मी मोक्ष आहे; श्रेष्ठांमध्ये मी सर्वोच्च प्रभू आहे. हे सर्व माझ्या तेजाचा प्रकाश आहे, असे जाणून घे. त्यांच्यात मी प्रभू आहे, ज्ञानी लोक ज्याला पशुपती म्हणून स्मरतात. वेदज्ञ लोक मला जीवांची मुक्ती देणारा मानतात. माझ्याशिवाय, सर्वोच्च आत्मा, अविनाशी जीवांचा प्रभू, दुसरा कोणी नाही. हे पशुपतीचे बंध आहेत, आणि जीवांना बांधणाऱ्या क्लेश आहेत. ही आठ मूळ प्रकृती आहेत, आणि त्याचप्रमाणे इतर रूपांतरं आहेत. गुदद्वार, जननेंद्रिय, दोन हात, दोन पाय, आणि वाणी — हे दहावे मानले जातात. ही तेवीस तत्त्वे प्रकृतीची प्रमुख तत्त्वे आहेत. अद्वितीय, मध्यरहित, आणि अंतहीन कारण — हेच जगाचे सर्वोच्च कारण आहे. या तत्त्वांची समस्थिती 'अव्यक्त', म्हणजेच मूळ प्रकृती, म्हणून ओळखली जाते.