अनंत आत्मा, वेदांचा आदेश मानून, या सृष्टीचे नियमन करतो. देवाधिदेवाच्या त्या महानतेमुळेच हे विश्व चालते आहे. पण हे रहस्य मनुष्याला केवळ परमभक्तीनेच कळते. मी सर्वांचा साक्षी आहे, पण जग किंवा महान ऋषीही मला ओळखू शकत नाहीत. तोच आत्मा, तोच सृष्टीकर्ता, नियंता, काळ, अग्नी, आणि सर्वदिशांनी व्यापलेला आहे. ब्रह्मा, मनु, इंद्र आणि इतर सामर्थ्यशाली देवतांना तोच अधिष्ठान आहे. ब्राह्मण विविध वेदविधींच्या यज्ञांनी अग्नीची पूजा करतात. योगीजन त्या परमेश्वराचे, सर्व जीवांचे अधिपती, परमेश्वराचे ध्यान करतात. तोच सर्व देवांचा देह धारण करून, सर्वांचा आत्मा होऊन, सर्वत्र वास करतो. जे भक्तिभावाने माझी पूजा करतात, त्यांच्या समीप मी सदैव असतो. अशा भक्तांना मी परमानंद, सर्वोच्च अवस्थेचा लाभ देतो. काळानुसार माझ्याशी एकरूप झालेले हे भक्त मुक्त होतात. प्रारंभापासूनच सांगितले आहे—माझा भक्त कधीही नाश पावत नाही. जो कोणी भक्तिभावाने त्याची पूजा करतो, तो नेहमीच माझी पूजा करतो. जो शिस्तबद्धपणे मला अर्पण करतो, तो मला अतिप्रिय भक्त असतो. सर्व वेद माझ्या आत्म्यातून उत्पन्न होऊन मीच स्थापन केले आहेत. मी धर्मनिष्ठांचे रक्षण करणारा आणि वेदद्वेष्ट्यांचा संहार करणारा आहे. माझ्यामुळेच संसाराची उत्पत्ती आहे, पण मी संसाराशी स्पर्शही करत नाही. माझ्या अद्वितीय मायाशक्तीने मी जगाला मोहात टाकतो. योग्यांच्या हृदयात वास करून, त्याच मायेद्वारे मी अज्ञानाचा नाश करतो. मी सर्व गोष्टींचे अधिष्ठान आणि अमरत्वाचा आधार आहे. माझ्या स्वतःच्या स्वरूपातून मी ब्रह्माचा रूप धारण करतो आणि माझ्यातच स्थिर असतो. मीच नित्य, अनंत, सर्वत्र व्यापलेला नारायण होतो. माझी तामसी शक्ती ‘काळ’ म्हणून ओळखली जाते आणि ती रुद्राचे रूप धारण करते. काहीजण भक्तियोगाने, तर काही कर्मयोगाने मला प्राप्त होतात. पण जो मला ज्ञानपूर्वक, अखंडपणे पूजतो, तो निःसंशय मला प्राप्त होतो आणि पुन्हा जन्म घेत नाही. हे विश्व माझ्यातच वास करते; मीच या जगाला गती देतो. जो हे जाणतो, तो अमरत्व प्राप्त करतो. काळ हेच प्रत्यक्ष भगवंत, योगाचा महान स्वामी आणि पराक्रमी अधिपती आहे. भगवंत ब्रह्मा महान, ब्रह्मस्वरूप आणि शुद्ध म्हणून प्रसिद्ध आहे. तो अचल योगाने एकरूप झाला आहे—यात काहीच शंका नाही. जो योगी सदैव माझ्यात लीन असतो, तोच खरा ज्ञाता आहे. शांतचित्ताने, जो धर्मात्मा अग्निहोत्र करतो, त्याला दान द्यावे. एकदा, महादेवाने आपल्या दिव्य स्वरूपाचे प्रकट करून आकाशात नृत्य केले. विष्णूंनी त्या निर्मळ आकाशात महादेवाला नृत्य करताना पाहिले. खरोखरच, त्या सर्व जीवांच्या अधिपतीला त्यांनी आकाशात पाहिले. ऋषींनाही त्या विश्वनाथाचे नृत्य पाहण्याचा योग आला. अखेरीस, त्या सर्व जीवांच्या अधिपतीने आपले नृत्य थांबवले, आणि सर्वांनी त्या अद्भुत दिव्य लीलेचे साक्षात्कार केले.