या जगात अज्ञानाने सर्व काही झाकले गेले आहे, त्यामुळे खरी ज्ञानाची ओळख गोंधळात पडते. इतर सर्व काही अज्ञानच आहे; माझ्या दृष्टीने फक्त ज्ञानच खरे आहे. योग म्हणजेच वेदांताचा सारांश आहे, कारण योग म्हणजे एकाग्रचित्त अवस्था. जो योगाच्या ज्ञानात स्थिर आहे, त्याच्यासाठी जगात काहीही अशक्य नाही. जो संख्य आणि योग यांना एकच समजतो, तोच खरा तत्त्वज्ञ आहे. अनेकजण इथे-तिथे भरकटतात, पण आत्मा कधीच बुडत नाही—शास्त्र असे सांगते. पण जो ज्ञान आणि योग याला समर्पित असतो, तो देहाच्या अंतानंतर त्या परमपदाला प्राप्त होतो. सर्वदिशांना व्यापणारा आत्मा, सर्वत्र असलेला, सर्व वेदांतून घोषित केला गेला आहे. मीच अंतर्याम्य आहे, सनातन, माझे हात आणि पाय सर्वत्र आहेत. माझे डोळे नसतानाही मी पाहतो, कान नसतानाही मी ऐकतो. सत्यदृष्टी असलेले ज्ञानी मला 'एक अद्वितीय पुरुष' म्हणतात. ती परमशक्ती माझीच आहे—स्वच्छ, निष्कलंक, निर्गुण. आता मी हे स्पष्ट सांगतो; हे ब्रह्मज्ञानी हो, एकाग्रचित्ताने ऐका. हे सर्व मीच चालवतो; ज्ञानी हेच कारण मानतात. जे योगी माझ्यात एकरूप झाले, ते अविनाशी पदाला पोहोचतात. ते माझ्यासह परमपवित्रता आणि मोक्ष प्राप्त करतात. माझ्या कृपेने, हे योगेश्वरांनो, हेच वेदांचे खरे शिक्षण आहे. संख्य आणि योग यावर आधारित हे ज्ञान मी सांगितले आहे. यापासूनच हे सर्व जग निर्माण झाले आहे; म्हणूनच सारा विश्व ब्रह्माने व्यापले आहे. या जगात, सर्वत्र, सर्व काही व्यापून, ब्रह्म वास करतो—शास्त्रात असे ऐकले आहे. तेच सनातन, सदैव आनंदमय, अव्यक्त आणि अद्वैत स्वरूप आहे. त्याला भेद नाही, रूप नाही; ते सर्वांचे आश्रयस्थान, तेच परमानंद आहे. ते निर्गुण, परमव्यापक—हे ज्ञान ज्ञानी जाणतात. मीच ते सर्वत्र व्यापणारे, शांत, ज्ञानस्वरूप, परमेश्वर आहे. सर्व जीव माझ्यातच आहेत; हे जे जाणतो, तोच खरा वेदज्ञ आहे. या दोन पैकी एक, आद्य, 'काल' म्हणून ओळखला जातो—तोच सर्वांचे संयोग करणारा आहे. तेच त्याचे खरे स्वरूप आहे; दुसरे वेगळे आहे. जे सत्याचा अभ्यास करतात, ते माझे हेच स्वरूप ओळखतात. ती जी 'प्रकृती' आहे, ती सर्व देहधारकांना मोहात टाकणारी आहे. अहंभावापासून मुक्त असल्यामुळे, तिला पंचविंशतितत्त्व म्हणतात. विवेकशक्ती म्हणजेच ज्ञाता; त्यापासूनच अहंकार उत्पन्न होतो. जे सत्याचे चिंतन करतात, ते त्याला 'जीव', 'अंतःकरण' म्हणतात. तो ज्ञानस्वरूप आहे; त्याच्यासाठी मन हे साधन आहे. प्रकृतीच्या संगामुळे विवेकाचा अभाव निर्माण झाला, आणि तो कालाच्या प्रभावामुळे झाला. सर्व काही काळाच्या अधीन आहे; काळ कोणाच्याही अधीन नाही. परमेश्वराला 'प्राण' म्हणतात—तो सर्वज्ञ, परमपुरुष आहे. मनापासून अहंकार निर्माण होतो, आणि अहंकाराच्या पलीकडे महत्तत्त्व आहे. पुरुषापासून परमेश्वर, प्राण निर्माण होतो; त्याच्यापासून हे सर्व जग उत्पन्न झाले. माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असे काहीच नाही; जो मला ओळखतो, तो मुक्त होतो. माझ्या शिवाय—जो अव्यक्त, आकाशस्वरूप, महेश्वर आहे—असे दुसरे काही नाही. परमेश्वर, जो मायाधिपती आहे आणि मायामय आहे, तोच काळाशी एकरूप आहे. अशा प्रकारे, या शास्त्रात सांगितलेल्या ज्ञान व योगाच्या मार्गाने, आणि ब्रह्माच्या स्वरूपाच्या ओळखीने, साधकाला अंतिम सत्याची आणि मोक्षाची प्राप्ती होते.