साधकांनी तपस्येच्या मार्गावर पुढे जात असताना, एका गंभीर आवाजात प्रश्न विचारला गेला: "ही तपस्या कोणत्या हेतूने केली जात आहे?" त्या क्षणी, यशाची चिन्ह म्हणून भगवान नारायण स्वतः प्रकट झाले. सर्वांनी, परम पुरुष असलेल्या नारायणाच्या चरणी शरण घेतली. प्राचीन, अव्यक्त पुरुष नारायण तिथे उभे राहिले. साधकांनी नम्रतेने विनंती केली, "आम्हाला तुमच्याकडून ऐकायचे आहे; कृपया आमचे सर्व शंका दूर करा." त्यांनी विचारले, "आत्मा म्हणजे काय? मुक्ती म्हणजे काय? पुनर्जन्म का घडतो?" तसेच, "ते सर्वोच्च ब्रह्म काय आहे? कृपया आम्हाला सर्व काही सांगा." तेव्हा नारायणाने तपस्वींचा वेष सोडून स्वतःच्या तेजस्वी स्वरूपात उभे राहिले. त्यांच्या छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला भगवान, वितळलेल्या सोन्यासारखा उजळून निघाला. त्या क्षणी त्यांच्या तेजामुळे कोणीही त्यांना पाहू शकले नाही. मग अनुकूल मनाने रुद्र—महेश्वर—स्वतः प्रकट झाले. सर्व साधकांनी आनंदित हृदयाने, भक्तीभावाने त्या सर्वोच्च भगवानाची स्तुती केली: "सर्व ऋषींचे स्वामी, तपस्येने पूज्य असलेल्या प्रभूंना विजय असो!" "अनंत प्रभूंना विजय असो! विश्वाच्या निर्मिती, संरक्षण आणि संहाराचे कारण असलेल्या प्रभूंना विजय असो!" "अंबिकेचे स्वामी, हे देव, तुम्हाला नमस्कार; हे परमेश्वरा, तुम्हाला वंदन!" महेश्वराने हृषीकेशाला आलिंगन दिला आणि गंभीर आवाजात विचारले, "हे अच्युत, मी येथे आलो आहे; माझ्या कडून कोणते कार्य अपेक्षित आहे?" तेव्हा भगवानाने अनुकूल मनाने उभ्या असलेल्या महादेवाशी संवाद साधला: "जे माझ्या शरण आले आहेत, जे खरे ज्ञान मिळवू इच्छितात, माझ्या उपस्थितीत, तुम्ही येथे ते दिव्य ज्ञान सांगावे." "म्हणून, तुम्ही स्वतःच्या स्वरूपाने या श्रेष्ठ ऋषींना प्रकट व्हावे." योगसिद्धी दर्शवत, महेश्वर—नंदीध्वजधारी—प्रकट झाले. "तुम्ही तुमचा हेतू पूर्ण केलात; आता स्वतःला खऱ्या अर्थाने जाणावे." "माझ्या उपस्थितीतच प्रभूंनी योग्यरित्या बोलावे." सनाथकुमार आणि इतरांनी महेश्वराला प्रश्न विचारले. त्या वेळी, आकाशातून काही अद्भुत, प्रभूला योग्य असे, अकल्पनीय प्रकट झाले. महेश्वराने विश्व तेजाने भरले; तो देव उजळून निघाला. सर्वांनी त्यांना तेजस्वी, शुद्ध स्वरूपात, सिंहासनावर बसलेले पाहिले. शिव अत्यंत शांत, अद्वितीय तेजाने चमकत होते; तो प्राणीमात्रांचा स्वामी म्हणून विराजमान होता. त्या ठिकाणी वासुदेव, कमळासारख्या नेत्रांचा प्रभू, त्यांच्या सर्वोच्च आत्मयोगात बसलेले दिसले. सर्व साधक, मन शांत करून, प्रभूंनी सांगितलेले ज्ञान ऐकू लागले. महेश्वर म्हणाले, "जे ज्ञान देवांना देखील ज्ञात नाही, द्विजांनी प्रयत्न करूनही मिळवता येत नाही, आणि ब्रह्मज्ञानाचे पूर्व शिक्षक देखील जगात प्रवेश करत नाहीत, ते मी आज तुम्हा भक्त ब्रह्मज्ञांना सांगणार आहे. "एक अंतरात्मा आहे—प्रत्यक्ष साक्षी, शुद्ध चेतना—जो अंधकाराच्या पलीकडे आहे. तोच काळ, अग्नि, अव्यक्त; तोच सर्व काही आहे, असे शास्त्र सांगते. तो मायाधारी, मायेमुळे बांधलेला, विविध शरीरांची निर्मिती करतो. तो पृथ्वी नाही, पाणी नाही, अग्नि नाही, वायू नाही, आकाश नाही.