कूर्मपुराणम्

नारायण, सर्वोच्च पुण्यस्थान, आणि वायूतीर्थ, हे अतुलनीय तीर्थ आहेत. यमतीर्थ, अत्यंत पुण्यदायक, आणि शुभ संम्वर्तक तीर्थ देखील आहेत. नागतीर्थ, सोमतीर्थ आणि सूर्यतीर्थ अशी पवित्र स्थानेही या यादीत आहेत. घटोत्कच हे उत्तम तीर्थ, श्रीतीर्थ आणि पितामह तीर्थ यांचा देखील समावेश आहे. कपिल, सोमेश आणि ब्रह्मतीर्थ हेही अतुलनीय तीर्थ आहेत. त्या काळी, विष्णूंनी त्या ठिकाणी दिव्य लिंगाची स्थापना केली. हे लिंग मी आणले होते; मग तुम्ही ते का स्थापले? म्हणून, येथे स्थापलेले हे लिंग तुमच्या नावाने ओळखले जाईल, असे सांगितले गेले. पुढे, गंधर्वतीर्थ, श्रेष्ठ, वाह्नेय उत्तम तीर्थ, चित्रांगदेश्वर आणि विद्याधरेश्वर ही पवित्र स्थाने, सारस्वत, प्रभास आणि भद्रकर्ण हे शुभ सरोवर, हिरण्यगर्भ, गोप्रेक्ष्य आणि वृषध्वज तीर्थ यांचा उल्लेख केला आहे. त्रिलोचन हे महान तीर्थ, उत्तरेकडील लोलार्क, पुण्यशाली शुक्रेश्वर आणि आनंदपूर हे सर्वोच्च तीर्थ आहेत. या सर्व तीर्थांची संख्याच सांगता येणार नाही, हे द्विजश्रेष्ठा! अशा या पुण्यभूमीत, महर्षी पाराशर्य यांनी उपवास केला आणि पुन्हा त्या स्थळी गेले जिथे सर्वांचे अधिपती शिव विराजमान आहेत. त्यांनी आपल्या शिष्यांना सांगितले, "तुम्ही आता आपल्या भूमीत परत जा." त्यानंतर त्यांनी वाराणसीमध्ये नियमाने निवास केला. ते भिक्षा मागून आपली उपजीविका करत, मनाने शुद्ध आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे होते. परंतु, ते जिथे जिथे गेले, तिथे त्यांना भिक्षा मिळाली नाही. मी सर्वांसाठी एक अडथळा निर्माण केला, ज्यामुळे त्यांची सिद्धी विफल झाली. मग, प्रेमाने, ती (शिवा) स्वतः मानवी रूप धारण करून प्रकट झाली आणि म्हणाली, "माझ्याकडून भिक्षा घ्या." शिवाने त्यांना भिक्षा दिली. पण तिने सांगितले, "या स्थळी तुम्ही राहू नका; तुम्ही नेहमी कृतघ्न असता." त्यांनी वंदन करून आणि उत्तम स्तुती करून तिच्याशी संवाद साधला. मग, "तथास्तु" असे म्हणत, देवीने त्यांना परवानगी दिली आणि अदृश्य झाली. त्यानंतर, त्या स्थळी असलेल्या सर्व गुणांची जाणीव ठेवून, त्यांनी तिच्या सान्निध्यातच निवास केला. म्हणून, प्रत्येकाने प्रयत्नपूर्वक वाराणसीमध्ये निवास करावा. किंवा, शांत, द्विज लोकांना हे वाचन करून दाखवावे; त्यालाही सर्वोच्च स्थिती प्राप्त होते. नद्यांच्या काठावर किंवा देवांच्या मंदिरात, त्यांनी नम्रतेने परमेश्वराचे नामस्मरण करावे; असे केल्याने तो सर्वोच्च ध्येयाला पोहोचतो. आता, प्रयागाच्या महिमेचे वर्णन सांग, हे पुण्यात्मना! सूतजी, सर्व अर्थांचे जाणकार, आम्हाला प्रयागाचे माहात्म्य सांग. जिथे देव, पितामह ब्रह्मा, विराजमान आहेत, त्या प्रयागाचे महत्त्व – जसे युधिष्ठिराला सांगितले गेले, तसे मी तुम्हाला सांगतो. युधिष्ठिर, महान दुःखाने ग्रस्त होऊन, मूर्छित झाला. तो हस्तिनापुरला पोहोचला आणि राजदरवाज्यापाशी उभा राहिला. तेव्हा, मार्कंडेय ऋषी, तुमची भेट घेण्याची इच्छा बाळगून, दाराशी थांबले होते. "तुमचे स्वागत आहे, हे महाज्ञानी! तुमचे स्वागत आहे, हे महर्षी!" अशा शब्दांनी त्यांचे स्वागत करण्यात आले.