ഹംസഃ പ്രാണോ ഽഥ കപിലോ വിശ്വമൂര്തിഃ സനാതനഃ
ഹംസൻ, പ്രാണൻ, പിന്നെ കപിലൻ, സർവ്വരൂപനും ശാശ്വതനും ആകുന്നു.
മാതാ പിതാ മഹാദേവോ മത്തോ ഹ്യന്യന്ന വിദ്യതേ
അമ്മയും അച്ഛനും മഹാദേവനും എന്നിൽ ഒഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല.
ജ്ഞാത്വാത്മാനമമൃതത്വം വ്രജന്തി
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവർ അമരത്വം നേടുന്നു.
പ്രാകൃതം ഹി സമാസേന ശൃണുധ്വം ഗദതോ മമ
പ്രാചീനസ്വഭാവത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ ചുരുക്കമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
കാലാഗ്നിര്ഭസ്മസാത് കര്തും കരോതി നികിലം മതിമ്
കാലാഗ്നി എല്ലാം ചാരമാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് എല്ലാറ്റിനെയും അവസാനിപ്പിക്കുന്നു.
ദഹേദശേഷം ബ്രഹ്മാണ്ഡം സദേവാസുരമാനുഷമ്
അത് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
കരോതി ലോകസംഹാരം ഭീഷണം രൂപമാശ്രിതഃ
ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ച് ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു.
നിര്ദഹത്യഖിലം ലോകം സപ്തസപ്തിസ്വരൂപധൃക്
ഏഴെഴു രൂപത്തിൽ അവൻ ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ദേവതാനാം ശരീരേഷു ക്ഷിപത്യഖിലദാഹകമ്
ദേവന്മാരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അവൻ ഇടുന്നു.
ഏകാസാ സാക്ഷിണീ ശംഭോസ്തിഷ്ഠതേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ
ഒറ്റ വൈദികശ്രുതി സാക്ഷിയായി ശംഭുവിനൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
ആദിത്യചന്ദ്രാദിഗണൈഃ പൂരയന് വ്യോമമണ്ഡലമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും ആകാശം നിറയ്ക്കുന്നു.
സഹസ്രഹസ്തചരണഃ സഹസ്രാര്ചിര്മഹാഭുജഃ
ആയിരം കൈകളും കാലുകളും ആയിരം കിരണങ്ങളും ഉള്ള മഹാബലശാലിയാണ് അവൻ.
ത്രിശൂലീ കൃത്തിവസനോ യോഗമൈശ്വരമാസ്ഥിതഃ
ത്രിശൂലം പിടിച്ച് കപടവസ്ത്രം ധരിച്ച് യോഗാധിപത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
കരോതി താണ്ഡവം ദേവീമാലോക്യ പരമേശ്വരഃ
പരമേശ്വരൻ ദേവിയെ നോക്കി താണ്ഡവനൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
യോഗമാസ്ഥായ ദേവസ്യ ദേഹമായാതി ശൂലിനഃ
യോഗത്തിൽ ലയിച്ച്, ശൂലധാരിയുടെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജ്യോതിഃ സ്വഭാവം ഭഗവാന് ദഗ്ധ്വാ ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്
പ്രകാശസ്വഭാവനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഗുണൈരശേഷൈഃ പൃഥിവീവിലയം യാതി വാരിഷു
എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടി ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
തേജസ്തു ഗുണസംയുക്തം വായൌ സംയാതി സംക്ഷയമ്
ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ അഗ്നി വായുവിൽ ലയിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഭൂതാദൌ ച തഥാകാശം ലീയതേ ഗുണസംയുതമ്
ഭൂതത്തിൽ ആകാശം അതിന്റെ ഗുണങ്ങളോടെ ലയിക്കുന്നു.
വൈകാരികേ ദേവഗണാഃ പ്രലംയ യാന്തി സത്തമാഃ
വൈകാരികത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ദേവഗണങ്ങൾ, ശുദ്ധമായ സത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവർ, അതിൽ ലയിക്കുന്നു.
ത്രിവിധോ ഽയമഹങ്കാരോ മഹതി പ്രലംയ വ്രജേത്
ഈ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അഹങ്കാരം മഹത്ത്വത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
അവ്യക്തം ജഗതോ യോനിഃ സംഹരേദേകമവ്യയമ്
അവ്യക്തം എന്നത് ലോകത്തിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം; അതെല്ലാം ഒരേ അക്ഷരത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു.
വിയോജയതി ചാന്യോന്യം പ്രധാനം പുരുഷം പരമ്
പ്രധാനവും പരമപുരുഷനും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കുന്നു.
മഹേശ്വരേച്ഛാജനിതോ ന സ്വയം വിദ്യതേ ലയഃ
മഹേശ്വരന്റെ ഇച്ഛയാൽ മാത്രമേ ലയം ഉണ്ടാകൂ; അതു സ്വയം സംഭവിക്കുന്നില്ല.
പ്രധാനം ജഗതോ യോനിര്മായാതത്ത്വമചേതനമ്
പ്രധാനമാണ് ലോകത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം; അതു മായാതത്വവും ജഡവുമാണ്.
ഗീയതേ മുനിഭിഃ സാക്ഷീ മഹാനേകഃ പിതാമഹഃ
മഹത്തായ, അനേകസ്വരൂപമുള്ള സാക്ഷിയെ, സർവ്വപിതാമഹനായി, മുനികൾ പാടുന്നു.
പ്രധാനാദ്യം വിശേഷാന്തം ദഹേദ് രുദ്ര ഇതി ശ്രുതിഃ
പ്രധാനത്തിൽ നിന്ന് വിശേഷം വരെ എല്ലാം രുദ്രൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു എന്നു ശ്രുതി പറയുന്നു.
ആത്യന്തികം ചൈവ ലയം വിദധാതീഹ ശങ്കരഃ
ഇവിടെ ശങ്കരൻ ആത്യന്തികമായ ലയം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
സ്ഥാപികാ മോഹനീ ശക്തിര്നാരായണ ഇതി ശ്രുതിഃ
സ്ഥാപിക്കുകയും മോഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തിയെ നാരായണൻ എന്നു ശ്രുതി വിളിക്കുന്നു.
സൃജേദശേഷം പ്രകൃതേസ്തന്മയഃ പഞ്ചവിംശകഃ
അവൻ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന്, ഇരുപത്തഞ്ച് തത്വങ്ങളാൽ ഘടിതമായ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.