വാരാഹോ വര്തതേ കല്പോ യസ്യ വിസ്താര ഈരിതഃ
വാരാഹം എന്ന കാലഘട്ടം സംഭവിക്കുന്നു, അതിന്റെ വിശാലത ഇതിനകം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കഥിതാ ഹി പുരാണേഷു മുനിഭിഃ കാലചിന്തകൈഃ
കാലചിന്തയിൽ ലയിച്ച മുനികൾ പുരാണങ്ങളിൽ ഇതിനെ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
താമസേഷു ഹരസ്യോക്തം രാജസേഷു പ്രജാപതേഃ
തമസിക കാലങ്ങളിൽ ഹരനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു; രാജസിക കാലങ്ങളിൽ പ്രജാപതിയെ കുറിച്ച് പറയുന്നു.
അന്യേ ച സാത്ത്വികാഃ കല്പാ മമ തേഷു പരിഗ്രഹഃ
മറ്റു കാലങ്ങൾ സാത്വികമാണ്; അവയിൽ ഒന്നിൽ ഞാൻ തന്നെ പ്രകടമാവുന്നു.
ആരാധ്യ ഗിരിശം മാം ച യാന്തി തത് പരമം പദമ്
ഗിരീശനെയും എന്നെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, അവർ ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
ഏകാര്ണവേ ജഗത്യസ്മിന് യോഗനിദ്രാം വ്രജാമി തു
ഈ ലോകം ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായപ്പോൾ ഞാൻ യോഗനിദ്രയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജനലോകേ വര്തമാനാസ്തപസാ യോഗചക്ഷുഷാ
ജനലോകത്തിൽ കഴിയുന്നവർ തപസ്സും യോഗദൃഷ്ടിയും കൊണ്ട്—
സഹസ്രചരണഃ ശ്രീമാന് സഹസ്രാംശുഃ സഹസ്രദൃക്
അവൻ ആയിരം കാൽ ഉള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ.
പ്രോക്ഷണീ ച ശ്രുവശ്ചൈവ സോമോ ഘൃതമഥാസ്മ്യഹമ്
ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രോക്ഷണത്തിനുള്ള കരണ്ടിയും, ചമച്ചും, സോമവും, നെയ്യും.
വേദോ വേദ്യം പ്രഭുര്ഗോപ്താ ഗോപതിര്ബ്രഹ്മണോ മുഖമ്
ഞാനാണ് വേദം, അറിവിന്റെ ലക്ഷ്യം, പരമേശ്വരൻ, രക്ഷകൻ, പശുക്കളുടെ രക്ഷകൻ, ബ്രഹ്മയുടെ മുഖം.
ഹംസഃ പ്രാണോ ഽഥ കപിലോ വിശ്വമൂര്തിഃ സനാതനഃ
ഹംസൻ, പ്രാണൻ, പിന്നെ കപിലൻ, സർവ്വരൂപനും ശാശ്വതനും ആകുന്നു.
മാതാ പിതാ മഹാദേവോ മത്തോ ഹ്യന്യന്ന വിദ്യതേ
അമ്മയും അച്ഛനും മഹാദേവനും എന്നിൽ ഒഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല.
ജ്ഞാത്വാത്മാനമമൃതത്വം വ്രജന്തി
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവർ അമരത്വം നേടുന്നു.
പ്രാകൃതം ഹി സമാസേന ശൃണുധ്വം ഗദതോ മമ
പ്രാചീനസ്വഭാവത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ ചുരുക്കമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
കാലാഗ്നിര്ഭസ്മസാത് കര്തും കരോതി നികിലം മതിമ്
കാലാഗ്നി എല്ലാം ചാരമാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് എല്ലാറ്റിനെയും അവസാനിപ്പിക്കുന്നു.
ദഹേദശേഷം ബ്രഹ്മാണ്ഡം സദേവാസുരമാനുഷമ്
അത് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
കരോതി ലോകസംഹാരം ഭീഷണം രൂപമാശ്രിതഃ
ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ച് ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു.
നിര്ദഹത്യഖിലം ലോകം സപ്തസപ്തിസ്വരൂപധൃക്
ഏഴെഴു രൂപത്തിൽ അവൻ ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ദേവതാനാം ശരീരേഷു ക്ഷിപത്യഖിലദാഹകമ്
ദേവന്മാരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അവൻ ഇടുന്നു.
ഏകാസാ സാക്ഷിണീ ശംഭോസ്തിഷ്ഠതേ വൈദികീ ശ്രുതിഃ
ഒറ്റ വൈദികശ്രുതി സാക്ഷിയായി ശംഭുവിനൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
ആദിത്യചന്ദ്രാദിഗണൈഃ പൂരയന് വ്യോമമണ്ഡലമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും ആകാശം നിറയ്ക്കുന്നു.
സഹസ്രഹസ്തചരണഃ സഹസ്രാര്ചിര്മഹാഭുജഃ
ആയിരം കൈകളും കാലുകളും ആയിരം കിരണങ്ങളും ഉള്ള മഹാബലശാലിയാണ് അവൻ.
ത്രിശൂലീ കൃത്തിവസനോ യോഗമൈശ്വരമാസ്ഥിതഃ
ത്രിശൂലം പിടിച്ച് കപടവസ്ത്രം ധരിച്ച് യോഗാധിപത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
കരോതി താണ്ഡവം ദേവീമാലോക്യ പരമേശ്വരഃ
പരമേശ്വരൻ ദേവിയെ നോക്കി താണ്ഡവനൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
യോഗമാസ്ഥായ ദേവസ്യ ദേഹമായാതി ശൂലിനഃ
യോഗത്തിൽ ലയിച്ച്, ശൂലധാരിയുടെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജ്യോതിഃ സ്വഭാവം ഭഗവാന് ദഗ്ധ്വാ ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്
പ്രകാശസ്വഭാവനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഗുണൈരശേഷൈഃ പൃഥിവീവിലയം യാതി വാരിഷു
എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടി ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
തേജസ്തു ഗുണസംയുക്തം വായൌ സംയാതി സംക്ഷയമ്
ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ അഗ്നി വായുവിൽ ലയിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഭൂതാദൌ ച തഥാകാശം ലീയതേ ഗുണസംയുതമ്
ഭൂതത്തിൽ ആകാശം അതിന്റെ ഗുണങ്ങളോടെ ലയിക്കുന്നു.
വൈകാരികേ ദേവഗണാഃ പ്രലംയ യാന്തി സത്തമാഃ
വൈകാരികത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ദേവഗണങ്ങൾ, ശുദ്ധമായ സത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവർ, അതിൽ ലയിക്കുന്നു.