പിബന്നപഃ സമിദ്ധോ ഽഗ്നിഃ പൃഥിവീമാശ്രിതോ ജ്വലന്
ഭൂമിയില് വിശ്രമിക്കുന്ന കത്തുന്ന അഗ്നി വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
ലോകാന് ദഹതി ദീപ്താത്മാ രുദ്രതേജോവിജൄമ്ഭിതഃ
രുദ്രന്റെ ശക്തി പ്രകടമാക്കി, പ്രകാശമുള്ള ആത്മാവോടെ അവന് ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
അധസ്താത് പൃഥിവീം ദഗ്ധ്വാ ദിവമൂര്ധ്വം ദഹിഷ്യതി
അവന് ആദ്യം താഴെയുള്ള ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിച്ച്, പിന്നെ മുകളിലുള്ള സ്വര്ഗ്ഗത്തെയും ദഹിപ്പിക്കും.
ഉത്തിഷ്ഠന്തി ശിഖാസ്തസ്യ വഹ്നേഃ സംവര്തകസ്യ തു
അപ്പോള് ആ സംവൃതിയുടെ അഗ്നിയുടെ ജ്വാലകള് ഉയര്ന്നു വരുന്നു.
തദാ ദഹത്യസൌ ദീപ്തഃ കാലരുദ്രപ്രചോദിതഃ
അപ്പോള് കാലരുദ്രന്റെ പ്രേരണയോടെ ആ കത്തുന്നവന് എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ദഹേദശേഷം കാലാഗ്നിഃ കാലോ വിശ്വതനുഃ സ്വയമ്
കാലാഗ്നിയായ കാലന്, സകലരൂപനായി, എല്ലാം അവശേഷിക്കാതെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
അയോഗുഡനിഭം സര്വം തദാ ചൈകം പ്രകാശതേ
അപ്പോള് എല്ലാം ഇരുമ്പ് കട്ടപോലൊരു ഘനരൂപത്തില് മാത്രം ദൃശ്യമാണ്.
ഉത്തിഷ്ഠന്തി തദാ വ്യോമ്നി ഘോരാഃ സംവര്തകാ ഘനാഃ
അപ്പോള് ആകാശത്ത് ഭയാനകമായ സംവൃതിമേഘങ്ങള് ഉയര്ന്നു വരുന്നു.
ധൂമ്രവര്ണാസ്തഥാ കേചിത് കേചിത് പീതാഃ പയോധരാഃ
ചില മേഘങ്ങള് പുകനിറമുള്ളവയും, ചിലത് മഞ്ഞളനിറമുള്ളവയും ആകുന്നു.
ശങ്ഖകുന്ദനിഭാശ്ചാന്യേ ജാത്യഞ്ജനനിഭാഃ പരേ
ചിലത് ശംഖുപോലെയും കുണ്ടപ്പൂവുപോലെയും, മറ്റുള്ളവ ശുദ്ധമായ കാജലുപോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
ഇന്ദ്രചാപനിഭാഃ കേചിദുത്തിഷ്ഠന്തി ഘനാ ദിവി
ചില മേഘങ്ങള് ആകാശത്ത് ഇന്ദ്രധനുസ്സുപോലെയാണ്.
ബഹൂരൂപാ ഘോരൂപാ ഘോരസ്വരനിനാദിനഃ
അവ പല രൂപങ്ങളിലുള്ളവയും, ഭയാനകമായ രൂപങ്ങളുള്ളവയും, ഭയങ്കരമായ ശബ്ദങ്ങളോടെ മുഴങ്ങുന്നവയുമാണ്.
സപ്തധാ സംവൃതാത്മാനസ്തമഗ്നിം ശമയന്ത്യുത
ഏഴു മടക്കത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആത്മാക്കൾ ഇരുണ്ടതിന്റെ തീ അണയ്ക്കുന്നു.
സുഘോരമശിവം സര്വം നാശയന്തി ച പാവകമ്
അവരവരുടെ ശക്തിയാൽ അത്യന്തം ഭയാനകവും അശുഭവുമായ തീ നശിപ്പിക്കുന്നു.
അദ്ഭിസ്തേജോഭിഭൂതത്വാത് തദാഗ്നിഃ പ്രവിശത്യപഃ
ജലം തീയെ ജയിക്കുന്നതിനാൽ അപ്പോൾ ആ തീ വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
പ്ലാവയന്തോ ഽഥ ഭുവനം മഹാജലപരിസ്ത്രവൈഃ
ശക്തമായ ജലധാരകളാൽ അവർ ലോകങ്ങളെ മുഴുവൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിക്കുന്നു.
അത്യന്തസലിലൌഘൈശ്ച വേലാ ഇവ മഹോദധിഃ
വലിയ സമുദ്രത്തിന്റെ കരയുപോലെ അത്യന്തം വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു.
പുനഃ പതതി തദ് ഭൂമൌ പൂര്യന്തേ തേന ചാര്ണവാഃ
വെള്ളം വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ വീണു, അതിനാൽ സമുദ്രങ്ങൾ നിറയുന്നു.
പര്വതാശ്ച വിലീയന്തേ മഹീ ചാപ്സു നിമജ്ജതി
പർവതങ്ങൾ ഉരുകി പോകുന്നു, ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുന്നു.
യോഗനിന്ദ്രാം സമാസ്ഥായ ശേതേ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ
യോഗനിദ്രയിൽ ലയിച്ച് പ്രജാപതി എന്ന ദേവൻ വിശ്രമിക്കുന്നു.
വാരാഹോ വര്തതേ കല്പോ യസ്യ വിസ്താര ഈരിതഃ
വാരാഹം എന്ന കാലഘട്ടം സംഭവിക്കുന്നു, അതിന്റെ വിശാലത ഇതിനകം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കഥിതാ ഹി പുരാണേഷു മുനിഭിഃ കാലചിന്തകൈഃ
കാലചിന്തയിൽ ലയിച്ച മുനികൾ പുരാണങ്ങളിൽ ഇതിനെ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
താമസേഷു ഹരസ്യോക്തം രാജസേഷു പ്രജാപതേഃ
തമസിക കാലങ്ങളിൽ ഹരനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു; രാജസിക കാലങ്ങളിൽ പ്രജാപതിയെ കുറിച്ച് പറയുന്നു.
അന്യേ ച സാത്ത്വികാഃ കല്പാ മമ തേഷു പരിഗ്രഹഃ
മറ്റു കാലങ്ങൾ സാത്വികമാണ്; അവയിൽ ഒന്നിൽ ഞാൻ തന്നെ പ്രകടമാവുന്നു.
ആരാധ്യ ഗിരിശം മാം ച യാന്തി തത് പരമം പദമ്
ഗിരീശനെയും എന്നെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, അവർ ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
ഏകാര്ണവേ ജഗത്യസ്മിന് യോഗനിദ്രാം വ്രജാമി തു
ഈ ലോകം ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായപ്പോൾ ഞാൻ യോഗനിദ്രയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജനലോകേ വര്തമാനാസ്തപസാ യോഗചക്ഷുഷാ
ജനലോകത്തിൽ കഴിയുന്നവർ തപസ്സും യോഗദൃഷ്ടിയും കൊണ്ട്—
സഹസ്രചരണഃ ശ്രീമാന് സഹസ്രാംശുഃ സഹസ്രദൃക്
അവൻ ആയിരം കാൽ ഉള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ.
പ്രോക്ഷണീ ച ശ്രുവശ്ചൈവ സോമോ ഘൃതമഥാസ്മ്യഹമ്
ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രോക്ഷണത്തിനുള്ള കരണ്ടിയും, ചമച്ചും, സോമവും, നെയ്യും.
വേദോ വേദ്യം പ്രഭുര്ഗോപ്താ ഗോപതിര്ബ്രഹ്മണോ മുഖമ്
ഞാനാണ് വേദം, അറിവിന്റെ ലക്ഷ്യം, പരമേശ്വരൻ, രക്ഷകൻ, പശുക്കളുടെ രക്ഷകൻ, ബ്രഹ്മയുടെ മുഖം.