ത്രൈലോക്യകണ്ടകാവേതാവസുരൌ ഹന്തുമര്ഹസി
ഈ രണ്ടു അസുരന്മാർ മൂന്നു ലോകത്തെയും കഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നവരാണ്; നീ അവരെ നശിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ആജ്ഞാപയാമാസ തയോര്വധാര്ഥം പുരുഷാവുഭൌ
അവരെ കൊല്ലണമെന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചു.
വ്യനയത് കൈടഭം വിഷ്ണുര്ജിഷ്ണുശ്ച വ്യനയന്മധുമ്
വിഷ്ണു കൈടഭനെ കീഴടക്കി, ജിഷ്ണു മധുവിനെ കീഴടക്കി.
ബഭാഷേ മധുരം വാക്യം സ്നേഹാവിഷ്ടമനാ ഹരിഃ
ഹരിയുടെ മനസിൽ സ്നേഹം നിറഞ്ഞു, അവൻ മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
നാഹം ഭവന്തം ശക്നോമി വോഢും തേജാമയം ഗുരുമ്
പ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞ മഹാനേ, നിന്നെ ഞാൻ സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
അവാച വൈഷ്ണവീം നിദ്രാമേകീഭൂയാഥ വിഷ്ണുനാ
വിഷ്ണുവും വൈഷ്ണവിയായ നിദ്രയും ഒന്നായി മൗനത്തിലായി.
ബ്രഹ്മാ നാരായണാഖ്യോ ഽസൌ സുഷ്വാപ സലിലേ തദാ
അപ്പോൾ നാരായണനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവ് വെള്ളത്തിൽ ഉറങ്ങി.
അനാദ്യനന്തമദ്വൈതം സ്വാത്മാനം ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, ഏകത്വമുള്ള സ്വയം, ബ്രഹ്മമെന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ.
സസര്ജ സൃഷ്ടിം തദ്രൂപാം വൈഷ്ണവം ഭാവമാശ്രിതഃ
വൈഷ്ണവഭാവം സ്വീകരിച്ച്, അതേ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋഭും സനത്കുമാരം ച പുര്വജം തം സനാതനമ്
അവൻ ഋഭുവിനെയും, പുരാതനനും ശാശ്വതനുമായ സനത്കുമാരനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
വിദിത്വാ പരമം ഭാവം ന സൃഷ്ടൌ ദധിരേ മതിമ്
പരമാവസ്ഥയെ അറിഞ്ഞ അവർ സൃഷ്ടിയിൽ മനസ്സ് വെച്ചില്ല.
ബഭൂവ നഷ്ടചേതാ വൈ മായയാ പരമേഷ്ഠിനഃ
പരമേശ്വരന്റെ മായയാൽ അവരുടെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
വ്യാജഹാരാത്മനഃ പുത്രം മോഹനാശായ പദ്മജമ്
മോഹത്തിനും ആഗ്രഹത്തിനും വേണ്ടി സ്വപുത്രനായ പദ്മജനെ അവൻ പ്രസ്താവിച്ചു.
യദുക്തവാനാത്മനോ ഽസൌ പുത്രത്വേ തവ ശങ്കരഃ
ശങ്കരനേ, നീ പുത്രനെന്നു വിളിക്കുന്നവനെ അവൻ തന്റെതായെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പ്രജാഃ സ്ത്രഷ്ടുമനാസ്തേപേ തപഃ പരമദുശ്ചരമ്
പ്രജകൾ സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തതോ ദീര്ഘേണ കാലേന ദുഃ ഖാത് ക്രോധോ ഽഭ്യജായത
അതിനുശേഷം ദീർഘമായ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് കോപം ഉദിച്ചു.
തതസ്തേഭ്യോ ഽശ്രുബിന്ദുഭ്യോ ഭൂതാഃ പ്രേതാസ്തഥാഭവന്
അപ്പോൾ ആ കണ്ണുനീർ തുള്ളികളിൽ നിന്ന് പ്രേതങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ജീവികൾ ഉദിച്ചുവന്നു.
ജഹൌ പ്രാണാംശ്ച ഭഗവാന് ക്രോധാവിഷ്ടഃ പ്രജാപതിഃ
കോപം നിറഞ്ഞ പ്രജാപതി ഭഗവാൻ തന്റെ പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സഹസ്ത്രാദിത്യസംകാശോ യുഗാന്തദഹനോപമഃ
അവൻ ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയും യുഗാന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലെയും തിളങ്ങി.
രോദനാദ് രുദ്ര ഇത്യേവം ലോകേ ഖ്യാതിം ഗമിഷ്യസി
നിന്റെ കരയലാൽ ലോകത്തിൽ നിന്നെ രുദ്രൻ എന്നറിയപ്പെടും.
സ്ഥാനാനി ചൈഷാമഷ്ടാനാം ദദൌ ലോകപിതാമഹഃ
ലോകപിതാമഹൻ ആ എട്ടു പേര്ക്കും താമസസ്ഥലങ്ങൾ നല്കി.
ഭീമശ്ചോഗ്രോ മഹാദേവസ്താനി നാമാനി സപ്ത വൈ
ഭീമൻ, ഉഗ്രൻ, മഹാദേവൻ—ഇവയാണ് ആഴ്ച പേരുകളിൽ ഏഴു പേര്.
ദീക്ഷിതോ ബ്രാഹ്മണശ്ചന്ദ്ര ഇത്യേതാ അഷ്ടമൂര്തയഃ
ദീക്ഷിതൻ, ബ്രാഹ്മണൻ, ചന്ദ്രൻ—ഇവയാണ് ആ എട്ട് രൂപങ്ങൾ.
തേഷാമഷ്ടതനുര്ദേവോ ദദാതി പരമം പദമ്
ആ എട്ടു രൂപങ്ങളുള്ള ദേവന്മാർക്ക് അദ്ദേഹം പരമപദം നല്കുന്നു.
സ്വാഹാ ദിശശ്ച ദീക്ഷാ ച രോഹിണീ ചേതി പത്നയഃ
സ്വാഹ, ദിശകൾ, ദീക്ഷ, രോഹിണി—ഇവരാണ് അവരുടെ ഭാര്യമാർ.
സ്കന്ദഃ സര്ഗോ ഽഥ സന്താനോ ബുധശ്ചൈഷാം സുതാഃ സ്മൃതാഃ
സ്കന്ദൻ, സർഗ്ഗൻ, സന്താനൻ, ബുധൻ—ഇവരാണ് അവരുടെ പുത്രന്മാർ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രജാധര്മം ച കാമ ച ത്യക്ത്വാ വൈരാഗ്യമാശ്രിതഃ
സന്തതി, ധർമ്മം, കാമം എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച് അയാൾ വൈരാഗ്യത്തിൽ അഭയം തേടി.
പീത്വാ തദക്ഷരം ബ്രഹ്മ ശാശ്വതം പരമാമൃതമ്
അക്ഷരവും ശാശ്വതവുമായ പരമാമൃതം ബ്രഹ്മം ആസ്വദിച്ച്—
സ്വാത്മനാ സദൃശാന് രുദ്രാന് സസര്ജ മനസാ ശിവഃ
ശിവൻ തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് തനിക്കു സമാനമായ രുദ്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ത്രിശൂലഹസ്താനൃഷ്ടിഘ്നാന് മഹാനന്ദാംസ്ത്രിലോചനാന്
അവർ ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ചവരും ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവരും പരമാനന്ദികളുമാണ്; മൂന്നു കണ്ണുള്ളവരും ആണു.