സ്തൂയതേ വിവിധൈര്മന്ത്രൈര്ബ്രാഹ്മണൈര്ധര്മമോക്ഷിഭിഃ
ധർമ്മവും മോക്ഷവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ വിവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
ശേതേ യോഗാമൃതം പീത്വാ യത് തദ് വിഷ്ണോഃ പരം പദമ്
യോഗത്തിന്റെ അമൃതം കുടിച്ചു അവൻ വിശ്രമിക്കുന്നു—അതാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം.
മൂലപ്രകൃതിരവ്യക്താ ഗീയതേ വൈദികൈരജഃ
അവ്യക്തമായ മൂലപ്രകൃതിയെ, അജജന്മാവിനെ, വേദപണ്ഡിതന്മാർ പാടുന്നു.
അജസ്യ നാഭൌ തദ് ബീജം ക്ഷിപത്യേഷ മഹേശ്വരഃ
അജന്റെ നാഭിയിൽ ആ വിത്ത് മഹേശ്വരൻ ഇടുന്നു.
മഹാന്തം പുരുഷം വിശ്വമപാം ഗര്ഭമനുത്തമമ്
മഹാപുരുഷൻ, ഈ വിശ്വം, ജലത്തിന്റെ അതുല്യമായ ഗർഭം.
ദേവദേവം മഹാദേവം ഭൂതാനാമീശ്വരം ഹരമ്
ദേവന്മാരുടെ ദേവൻ, മഹാദേവൻ, ഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ, ഹരൻ.
വിഷ്ണുനാ സഹ സംയുക്തഃ കരോതി വികരോതി ച
വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ വേദാന് പ്രദദൌ പൂര്വം യോഗമായാതനുര്മമ
യോഗശക്തിയുടെ മూర్తിയായ അവൻ ആദ്യം വേദങ്ങൾ നൽകി—ഞാൻ ഇത് പറയുന്നു.
തമേവ മുക്തയേ ജ്ഞാത്വാ വ്രജേത ശരണം ഭവമ്
മോക്ഷത്തിനായി അവനെ മാത്രം അറിഞ്ഞ് ഭവനിൽ അഭയം തേടണം.
പ്രണമ്യ ദേവം ബ്രഹ്മാണം പൃച്ഛന്തി സ്മ സുദുഃ ഖിതാഃ
ദൈവമായ ബ്രഹ്മാവിന് വന്ദനം ചെയ്ത്, അവർ അതീവ ദുഃഖിതരായി അവനോട് ചോദിച്ചു.
ബ്രൂഹി വിശ്വാമരേശാന ത്രാതാ ത്വം ശരണൈഷിണാമ്
വിശ്വത്തിന്റെയും അമരന്മാരുടെയും ഈശ്വരാ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ രക്ഷകനായ നീ പറയൂ.
തല്ലിങ്ഗാനുകൃതീശസ്യ കൃത്വാ ലിങ്ഗമനുത്തമമ്
അവന്റെ ലിംഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അനുകരിച്ച്, അതുല്യമായ ലിംഗം നിർമ്മിച്ചു.
വൈദികൈരേവ നിയമൈര്വിവിധൈര്ബ്രഹ്മചാരിണഃ
വിവിധ വേദാചാരങ്ങൾ പാലിച്ച് ബ്രഹ്മചാരികൾ കഠിനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനുസരിച്ചു.
തപഃ പരം സമാസ്ഥായ ഗൃണന്തഃ ശതരുദ്രിയമ്
പരമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അവർ ശതരുദ്രിയം ജപിച്ചു.
സര്വേ പ്രാഞ്ജലയോ ഭൂത്വാ ശൂലപാണിം പ്രപദ്യഥ
എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി, തൃശൂലം കൈവശമുള്ളവനോടു സമീപിച്ചു.
യം ദൃഷ്ട്വാ സര്വമജ്ഞാനമധര്മശ്ച പ്രണശ്യതി
ആയാളെ കണ്ടാൽ എല്ലാ അജ്ഞാനവും അധർമ്മവും നശിക്കുന്നു.
ജഗ്മുഃ സംഹൃഷ്ടമനസോ ദേവദാരുവനം പുനഃ
ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ അവർ വീണ്ടും ദേവദാരുവനം സന്ദർശിച്ചു.
അജാനന്തഃ പരം ദേവം വീതരാഗാ വിമത്സരാഃ
പരമദേവനെ അറിയാതെ, രാഗവും അസൂയയും ഇല്ലാതെ,
നദീനാം ച വിവിക്തേഷു പുലിനേഷു ശുഭേഷു ച
നദികളുടെ ശാന്തവും പുണ്യവുമായ തീരങ്ങളിൽ,
കേചിദഭ്രാവകാശാസ്തു പാദാങ്ഗുഷ്ഠാഗ്രവിഷ്ഠിതാഃ
ചിലർ ആകാശത്ത്, വിരലിന്റെ അറ്റത്ത് നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ശാകപര്ണാശിനഃ കേചിത് സംപ്രക്ഷാലാ മരീചിപാഃ
ചിലർ ഇലയും കായ്കറികളും കഴിച്ചു, ചിലർ ശുദ്ധീകരണം ചെയ്തു, ചിലർ സൂര്യപ്രകാശം മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.
കാലം നയന്തി തപസാ പൂജയന്തോ മഹേശ്വരമ്
അവർ തപസ്സിൽ സമയം കഴിച്ചു, മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ചു.
ചകാ ഭഗവാന് ബുദ്ധിം പ്രബോധായ വൃഷധ്വജഃ
വൃഷധ്വജൻ, ഭഗവാൻ, അവർക്കു ജ്ഞാനം ഉണർത്തി.
ദേവദാരുവനം പ്രാപ്തഃ പ്രസന്നഃ പരമേശ്വരഃ
ദയയോടെ പരമേശ്വരൻ ദേവദാരുവനത്തിൽ എത്തി.
ഉല്മുകവ്യഗ്രഹസ്തശ്ച രക്തപിങ്ഗലലോചനഃ
കൈയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന കൊളുത്തും ചുവപ്പും മഞ്ഞയും കലർന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ളവനായി,
ക്വചിന്നൃത്യതി ശൃങ്ഗാരീ ക്വചിദ്രൌതി മുഹുര്മുഹുഃ
ചിലപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, ചിലപ്പോൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു കരയുന്നു.
മായാം കൃത്വാത്മനോ രൂപം ദേവസ്തദ് വനമാഗതഃ
ദേവൻ തന്റെ മായാവശാൽ രൂപം ധരിച്ചു ആ വനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സാ ച പൂര്വവദ് ദേവേശീ ദേവദാരുവനം ഗതാ
പൂർവ്വംപോലെ ദേവേശിയും ദേവദാരുവനം സന്ദർശിച്ചു.
പ്രണേമുഃ ശിരസാ ഭൂമൌ തോഷയാമാസുരീശ്വരമ്
അവർ തല കുനിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ നമസ്കരിച്ചു, ഈശ്വരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അഥര്വശിരസാ ചാന്യേ രുദ്രാദ്യൈര്ബ്രഹ്മഭിര്ഭവമ്
മറ്റുള്ളവർ, രുദ്രനും ബ്രഹ്മാദികളും ചേർന്ന്, അഥർവശിരസ്സ് മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഭവനെ ആരാധിച്ചു.