ധൃത്യാസ്തു നിയമഃ പുത്രസ്തുഷ്ട്യാഃ സംതോഷ ഉച്യതേ
ധൃതിയിൽ നിന്ന് പുത്രനായ നിയമം ജനിച്ചു; തുഷ്ടിയിൽ നിന്ന് സന്തോഷം ജനിച്ചു എന്ന് പറയുന്നു.
ക്രിയായാശ്ചാഭവത് പുത്രോ ദണ്ഡഃ സമയ ഏവ ച
ക്രീയയിൽ നിന്ന് പുത്രനായ ദണ്ഡനും സമയവും ജനിച്ചു.
ലജ്ജായാ വിനയഃ പുത്രോ വപുഷോ വ്യവസായകഃ
ലജ്ജയിൽ നിന്ന് വിനയം പുത്രനായി; വപുവിൽ നിന്ന് വ്യവസായകൻ ജനിച്ചു.
യശഃ കീര്തിസുതസ്തദ്വദിത്യേതേ ധര്മസൂനവഃ
കീർത്തിയുടെ പുത്രനായ യശസും അങ്ങനെ തന്നെ— ഇവരാണ് ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാർ.
ഇത്യേഷ വൈ സുഖോദര്കഃ സര്ഗോ ധര്മസ്യ കീര്തിതഃ
ഇങ്ങനെ സന്തോഷം നൽകുന്ന ധർമ്മന്റെ സൃഷ്ടി വിവരിച്ചു.
നികൃത്യനൃതയോര്ജജ്ഞേ ഭയം നരക ഏവ ച
നികൃതി, അനൃത എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഭയം, നരകം എന്നിവ ജനിച്ചു.
ഭയാജ്ജജ്ഞേ ഽഥ വൈ മായാ മൃത്യും ഭൂതാപഹാരിണമ്
ഭയത്തിൽ നിന്ന് മായയും, ജീവികളെ അപഹരിക്കുന്ന മരണും ജനിച്ചു.
മൃത്യോര്വ്യാധിജരാശോകതൃഷ്ണാക്രോധാശ്ച ജജ്ഞിരേ
മരണത്തിൽ നിന്ന് രോഗം, വയസ്സായിത്തീരൽ, ദുഃഖം, ദാഹം, കോപം എന്നിവ ജനിച്ചു.
നൈഷാം ഭാര്യാസ്തി പുത്രോ വാ സര്വേ തേ ഹ്യൂര്ധ്വരേതസഃ
അവർക്കു ഭാര്യയോ മകനോ ഇല്ല; അവരൊക്കെയും ബ്രഹ്മചാരികളാണ്.
സംക്ഷേപേണ മയാ പ്രോക്താ വിസൃഷ്ടിര്മുനിപുങ്ഗവാ
സംഗ്രഹമായി ഞാൻ സൃഷ്ടിയെ വിശദീകരിച്ചു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
പ്രണമ്യ വരദം വിഷ്ണും പപ്രച്ഛുഃ സംശയാന്വിതാ
വരദനായ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ച്, സംശയത്തോടെ അവർ അവനോട് ചോദിച്ചു.
ഇദാനീം സംശയം ചേമമസ്മാകം ഛേത്തുമര്ഹസി
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഈ സംശയം നീ തീർക്കണം.
പുത്രത്വമഗച്ഛംഭുര്ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ
അവ്യക്തജനനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായി ഭൂമി എങ്ങനെ ആയി?
അണ്ഡജോ ജഗതാമീശസ്തന്നോ വക്തുമിഹാര്ഹസി
അണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ ആരാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
പുത്രത്വം ബ്രഹ്മണസ്തസ്യ പദ്മയോനിത്വമേവ ച
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനാകുന്നതും, പദ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള ജനനവും—ഇവയും പറയണം.
ആസീദേകാര്ണവം സര്വം ന ദേവാദ്യാ ന ചര്ഷയഃ
എല്ലാം ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായിരുന്നു; ദേവന്മാരോ ഋഷിമാരോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ആശ്രിത്യ ശേഷശയനം സുഷ്വാപ പുരുഷോത്തമഃ
ശേഷനേ കിടക്കയാക്കി, പുരുഷോത്തമൻ ഉറങ്ങി.
സഹസ്ത്രബാഹുഃ സര്വജ്ഞശ്ചിന്ത്യമാനോ മനീഷിഭിഃ
ആയിരം കൈകളും സർവ്വജ്ഞതയും ഉള്ളവനായി, ജ്ഞാനികൾ അവനെ ധ്യാനിച്ചു.
മഹാവിഭൂതിര്യോഗാത്മാ യോഗിനാം ഹൃദയാലയഃ
വലിയ മഹിമയുള്ളവൻ, യോഗത്തിന്റെ സ്വരൂപം, യോഗികൾക്ക് ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ.
ത്രൈലോക്യസാരം വിമലം നാഭ്യാം പങ്കജമുദ്വഭൌ
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ സാരം നിറഞ്ഞ, നിർമ്മലമായ ഒരു താമര പിറന്നു.
ദിവ്യഗന്ധമയം പുണ്യം കര്ണികാകേസരാന്വിതമ്
ദിവ്യസൗരഭ്യവും, പുണ്യവും, കർണികയും കേശരവും ഉള്ളവയായിരുന്നു അതു.
ഹിരണ്യഗര്ഭോ ഭഗവാംസ്തം ദേശമുപചക്രമേ
ഭഗവാൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.
പ്രോവാച മധുരം വാക്യം മായയാ തസ്യ മോഹിതഃ
അവന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചവൻ, മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഏകാകീ കോ ഭവാഞ്ഛേതേ ബ്രൂഹി മേ പുരുഷര്ഷഭ
നീ ഇവിടെ ഒറ്റക്കാണല്ലോ, ആരാണ് നീ? മഹാപുരുഷനേ, എന്നോട് പറയൂ.
ഉവാച ദേവം ബ്രഹ്മാണം മേഘഗമ്ഭീരനിഃ സ്വനഃ
മേഘംപോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ദേവനോട് പറഞ്ഞു.
മഹായോഗേശ്വരം മാം ത്വം ജാനീഹി പുരുഷോത്തമമ്
നീ എന്നെ മഹായോഗേശ്വരനായി, പുരുഷോത്തമനായി അറിയണം.
സപര്വതമഹാദ്വീപം സമുദ്രൈഃ സപ്തഭിര്വൃതമ്
പർവ്വതങ്ങളും വലിയ ദ്വീപുകളും ഉൾക്കൊണ്ട ഭൂമി ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ജാനന്നപി മഹായോഗീ കോ ഭവാനിതി വേധസമ്
ഇത് എല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടും, മഹായോഗിയേ, നീ ആരാണ് എന്ന് സ്രഷ്ടാവ് ചോദിച്ചു.
പ്രത്യുവാചാമ്ബുജാഭാക്ഷം സസ്മിതം ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ
അവൻ കമലനയനനോടു സ്നേഹപൂർവ്വം മൃദുലമായ വാക്കുകളിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
മയ്യേവ സംസ്ഥിതം വിശ്വം ബ്രഹ്മാഹം വിശ്വതോമുഖഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ എന്നിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; ഞാൻ ബ്രഹ്മാവാണ്, എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവൻ.