വിദ്യാശില്പാദയസ്ത്വന്യേ ബഹവോ വൃത്തിഹേതവഃ
വിദ്യ, ശിൽപം തുടങ്ങിയ മറ്റു പലതരം ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ശിലോഞ്ഛേ തസ്യ കഥിതേ ദ്വേ വൃത്തീ പരമര്ഷിഭിഃ
ശിലോഞ്ചനം, ഉഞ്ചനം എന്ന രണ്ടു ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ മഹർഷിമാർ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അയാചിതം സ്യാദമൃതം മൃതം ഭേക്ഷം തു യാചിതമ്
അവശ്യമായ് ചോദിക്കാതെ കിട്ടുന്ന അന്നം അമൃതംപോലെയാണ്; ചോദിച്ചു കിട്ടുന്ന അന്നം മരിച്ചതുപോലെയാണ്.
ത്ര്യഹൈഹികോ വാപി ഭവേദശ്വസ്തനിക ഏവ ച
അത് മൂന്നു ദിവസംക്കായാലും, അല്ലെങ്കിൽ അടുത്ത ദിവസത്തേക്കായാലും മതിയാകാം.
ശ്രേയാന് പരഃ പരോ ജ്ഞേയോ ധര്മതോ ലോകജിത്തമഃ
നീതിയിലും ധർമ്മത്തിലും മറ്റുള്ളവരെ മറികടക്കുന്നവനാണ് ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനെന്ന് അറിയേണ്ടത്.
ദ്വാഭ്യാമേകശ്ചതുര്ഥസ്തു ബ്രഹ്മസത്രേണ ജീവതി
രണ്ടുപേരിൽ ഒരാൾ; നാലാമൻ ബ്രഹ്മസത്രം പാലിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
ഇഷ്ടീഃ പാര്വായണാന്തീയാഃ കേവലാ നിര്വപേത് സദാ
ആരോയും പാതിവർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ശുദ്ധമായ ഹോമങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും അർപ്പിക്കണം.
അജിഹ്മാമശഠാം ശുദ്ധാം ജീവേദ് ബ്രാഹ്മണജീവികാമ്
വഞ്ചനയില്ലാതെ, നേരായും ശുദ്ധമായും ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉപജീവനം തുടരണം.
യാചയേദ് വാ ശുചിം ദാന്തം ന തൃപ്യേത സ്വയം തതഃ
ശുദ്ധനും സംയമനമുള്ളവനിൽ നിന്ന് ചോദിച്ചെടുക്കാം; എന്നാൽ അതിൽ നിന്ന് തൃപ്തി നേടരുത്.
ദേവാന് പിതൃംശ്ച വിധിനാ ശുനാം യോനിം വ്രജത്യസൌ
ദേവന്മാര്ക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും വിധിപ്രകാരം കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ നായ്ക്കളുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ധര്മാവിരുദ്ധഃ കാമഃ സ്യാദ് ബ്രാഹ്മണാനാം തു നേതരഃ
ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമല്ലാത്ത ഇച്ഛകൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അനുവദനീയമാണ്; മറ്റുള്ളവർക്ക് അല്ല.
തസ്മാദര്ഥം സമാസാദ്യ ദദ്യാദ് വൈ ജുഹുയാദ് യജേത്
അതിനാൽ സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാൽ, ദാനം ചെയ്യുകയും ഹോമം നടത്തുകയും യജ്ഞം നടത്തുകയും വേണം.
ബ്രഹ്മണാഭിഹിതം പൂര്വമൃഷീണാം ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
ബ്രഹ്മാവു മുമ്പ് ബ്രഹ്മവിദ്യ പഠിച്ച ഋഷിമാർക്ക് ഇതു പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു.
ദാനമിത്യഭിനിര്ദിഷ്ടം ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ്
ഇത് 'ദാനം' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; അനുഭവത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ഫലം നൽകുന്നതാണ്.
തദ് വൈ വിത്തമഹം മന്യേ ശേഷം കസ്യാപി രക്ഷതി
അതാണ് ഞാൻ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്തെന്ന് കരുതുന്നത്; ശേഷിച്ചതൊക്കെ ആരെയോ സംരക്ഷിക്കും.
ചതുര്ഥം വിമലം പ്രോക്തം സര്വദാനോത്തമോത്തമമ്
നാലാമത്തേതാണ് ശുദ്ധമായതെന്നും, എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്നുമാണ് പറയുന്നത്.
അനുദ്ദിശ്യ ഫലം തസ്മാദ് ബ്രാഹ്മണായ തു നിത്യകമ്
അതിനാൽ, ഫലമൊന്നും ഉദ്ദേശിക്കാതെ ബ്രാഹ്മണനു എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യണം.
നൈമിത്തികം തദുദ്ദിഷ്ടം ദാനം സദ്ഭിരനുഷ്ഠിതമ്
പ്രത്യേകമായ കാരണത്താൽ ചെയ്യുന്ന ദാനമാണ് സദാചാരികൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.
ദാനം തത് കാമ്യമാഖ്യാതമൃഷിഭിര്ധര്മചിന്തകൈഃ
ഏതെങ്കിലും ഇച്ഛയാൽ ചെയ്യുന്ന ദാനമാണെന്ന് ധർമ്മം ചിന്തിക്കുന്ന ഋഷിമാർ പറയുന്നു.
ചേതസാ ധര്മയുക്തേന ദാനം തദ് വിമലം ശിവമ്
ധർമ്മബോധത്തോടെ മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന ദാനം ശുദ്ധവും മംഗളകരവും ആണ്.
ഉത്പത്സ്യതേ ഹി തത്പാത്രം യത് താരയതി സര്വതഃ
എല്ലാ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുത്താൻ യോഗ്യനായ ആ പ്രാപ്തൻ ഉടൻ ജനിക്കും.
അന്യഥാ ദീയതേ യദ്ധി ന തദ് ദാനം ഫലപ്രദമ്
അല്ലാത്തവിധം നൽകിയാൽ ആ ദാനം ഫലം തരില്ല.
വൃത്തസ്ഥായ ദരിദ്രായ പ്രദേയം ഭക്തിപൂര്വകമ്
നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ദരിദ്രനോട് ഭക്തിപൂർവ്വം നൽകണം.
സ യാതി പരമം സ്ഥാനം യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി
അവൻ അത്യുന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു; അവിടെ എത്തിയാൽ ദുഃഖം ഉണ്ടാവില്ല.
ദദാതി വേദവിദുഷേ യഃ സ ഭൂയോ ന ജായതേ
വേദം പഠിച്ചവർക്കു നൽകുന്നവൻ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ബ്രാഹ്മണായ ദരിദ്രായ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ദരിദ്രനായ ബ്രാഹ്മണനു നൽകിയാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
അന്നദാനം തേന തുല്യം വിദ്യാദാനം തതോ ഽധികമ്
അന്നദാനം എല്ലാവർക്കും തുല്യമാണ്; എന്നാൽ വിദ്യാദാനം അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമാണ്.
ദദാതി വിദ്യാം വിധിനാ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
നിയമപ്രകാരം വിദ്യ നൽകുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനമാപ്നുയാത്
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, അവൻ ബ്രഹ്മന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ എത്തുന്നു.
ആമമേവാസ്യ ദാതവ്യം ദത്ത്വാപ്നോതി പരാം ഗതിമ്
അവനോടു മാത്രമേ നൽകേണ്ടതുള്ളു; നൽകിയാൽ പരമഗതി നേടും.