ഉപാസതേ തദാ യുക്താ രാത്ര്യഹ്നോര്മധ്യമാം തനുമ്
അപ്പോൾ, രാത്രിയുമായി ചേർന്നവർ, പകലും രാത്രിയും ഇടയിൽ ഉള്ള രൂപം ആരാധിച്ചു.
തതോ ഽസ്യ ജജ്ഞിരേ പുത്രാ മനുഷ്യാ രജസാവൃതാഃ
പിന്നീട്, അവന്റെ മക്കളായ മനുഷ്യർ, രാജസിക സ്വഭാവമുള്ളവർ, ജനിച്ചു.
ജ്യോത്സ്ത്രാ സാ ചാഭവദ്വിപ്രാഃ പ്രാക്സന്ധ്യാ യാബിധീയതേ
ആ പ്രകാശം, മഹർഷികളേ, പ്രഭാതസന്ധ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മൂര്തി തമോരജഃ പ്രായാം പുനരേവാഭ്യയൂയുജത്
അവൻ വീണ്ടും ഇരുണ്ടതും രാജസികവുമായ ഒരു രൂപം ഏറ്റെടുത്തു.
പുത്രാസ്തമോരജഃ പ്രായാ ബലിനസ്തേ നിശാചരാഃ
അവന്റെ മക്കൾ, ഇരുണ്ടതയും രാജസികതയും നിറഞ്ഞ ശക്തരായ നിശാചരന്മാരാണ്.
രജസ്തമോഭ്യാമാവിഷ്ടാംസ്തതോ ഽന്യാനസൃജത് പ്രഭുഃ
പിന്നീട്, ഭഗവാൻ രാജസികതയും ഇരുണ്ടതയും ഉള്ള മറ്റുള്ളവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
മുഖതോ ഽജാന് സസര്ജാന്യാന് ഉദരാദ്ഗാശ്ചനിര്മമേ
അവൻ ചിലരെ വായിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു, മറ്റു ചിലരെ വയറ്റിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാക്കി.
ഔപധ്യഃ ഫലമൂലിന്യോ രോമഭ്യസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ
അവന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്ന് കാട്ടിൽ ജീവിച്ച് പഴം ഭക്ഷിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ ജനിച്ചു.
അഗ്നിഷ്ടോമം ച യജ്ഞാനാം നിര്മമേ പ്രഥമാന്മുഖാത്
യജ്ഞങ്ങളിൽ ആദ്യം അവൻ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് അഗ്നിഷ്ടോമം സൃഷ്ടിച്ചു.
ബൃഹത്സാമ തഥോക്ഥം ച ദക്ഷിണാദസൃജന്മുഖാത്
വലത് വശത്തുള്ള വായിൽ നിന്ന് ബൃഹത് സാമവും ഉക്തവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
വൈരൂപമതിരാത്രം ച പശ്ചിമാദസൃജന്മുഖാത്
പശ്ചിമ വശത്തുള്ള വായിൽ നിന്ന് വൈരൂപവും അതിരാത്രവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
അനുഷ്ടുഭം സവൈരാജമുത്തരാദസൃജന്മുഖാത്
ഉത്തര വശത്തുള്ള വായിൽ നിന്ന് അനുഷ്ടുപ് സമവും സവൈരാജം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ബ്രഹ്മണോ ഹി പ്രജാസര്ഗം സൃജതസ്തു പ്രജാപതേഃ
സകല സൃഷ്ടികളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ,
തതോ ഽസൃജച്ച ഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
അതിനുശേഷം അവൻ ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളായ ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു.
അവ്യയം ച വ്യയം ചൈവ ദ്വയം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
നശിക്കാത്തതും നശിക്കുന്നതും — ഈ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായ അചലവും ചലനശീലവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
താന്യേവ തേ പ്രപദ്യന്തേ സൃജ്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ
ഈ ജീവികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവൻ്റെ അടുക്കലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുന്നു.
തദ്ഭാവിതാഃ പ്രപദ്യന്തേ തസ്മാത് തത് തസ്യ രോചതേ
അവൻ്റെ ചിന്തയിൽ ലയിച്ചവരാണ് അവൻ്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നത്; അതുകൊണ്ടാണ് അത് അവനു പ്രിയം.
വിനിയോഗം ച ഭൂതാനാം ധാതൈവ വിദധാത് സ്വയമ്
സകല ജീവികളുടെ കര്മ്മങ്ങള് സ്വയം സൃഷ്ടാവാണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
വേദശബ്ദേഭ്യ ഏവാദൌ നിര്മമേ സ മഹേശ്വരഃ
ആദ്യത്തിൽ, മഹേശ്വരൻ വേദവാക്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അവയെ സൃഷ്ടിച്ചത്.
ശര്വര്യന്തേ പ്രസൂതാനാം താന്യേവൈഭ്യോ ദദാത്യജഃ
രാത്രിയുടെ അവസാനം, അജൻ ആ ജീവികളെ വീണ്ടും അവർക്കു നൽകുന്നു.
ദൃശ്യന്തേ താനി താന്യേവ തഥാ ഭാവാ യുഗാദിഷു
അവരെയും അവരവരുടെ നിലകളെയും കാലഘട്ടങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ വീണ്ടും കാണാം.
യദാ ചാസ്യ പ്രജാഃ സൃഷ്ടാ ന വ്യവര്ധന്ത ധീമതഃ
ധീമാനായ അവൻ സൃഷ്ടിച്ച ജീവികൾ വളരാതിരുന്നപ്പോൾ,
തതഃ സ വിദധേ ബുദ്ധിമര്ഥനിശ്ചയഗാമിനീമ്
അവൻ ലക്ഷ്യനിശ്ചയത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബുദ്ധി സൃഷ്ടിച്ചു.
രജഃ സത്ത്വം ച സംവൃത്യ വര്തമാനാം സ്വധര്മതഃ
രജസ്സും സത്ത്വവും ഉൾക്കൊണ്ട്, അവ അവരവരുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം നിലനിന്നു.
തത് തമഃ പ്രതിനുന്നം വൈ മിഥുനം സമജായത
അപ്പോൾ, തമസ്സിനെ അകറ്റി, ഒരു ദമ്പതികൾ ജനിച്ചു.
സ്വാം തനും സ തതോ ബ്രഹ്മാ താമപോഹത ഭാസ്വരാമ്
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പ്രകാശമുള്ള സ്വരൂപം മാറ്റി വെച്ചു.
അര്ധേന നാരീ പുരുഷോ വിരാജമസൃജത് പ്രഭുഃ
അവൻ്റെ പകുതിയിൽ നിന്ന്, പ്രഭു ഒരു സ്ത്രീയെയും പുരുഷനായ വിരാജിനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
സാ ദിവം പൃഥിവീം ചൈവ മഹമ്നാ വ്യാപ്യ സംസ്ഥിതാ
അവൾ തന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും വ്യാപിച്ചു നിലകൊണ്ടു.
യോ ഽഭവത് പുരുഷാത് പുത്രോ വിരാഡവ്യക്തജന്മനഃ
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുരുഷനിൽ നിന്ന്, വിരാജ് എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു.
സാ ദേവീ ശതരൂപാഖ്യാ തപഃ കൃത്വാ സുദുശ്ചരമ്
ശതരൂപ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ ദേവി അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.