പശ്വാദയസ്തേ വിഖ്യാതാ ഉത്പഥഗ്രാഹിണോ ദ്വിജാഃ
പശുക്കളും മറ്റുള്ളവരും, തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നവരായി പ്രശസ്തരാണ്, ദ്വിജന്മാരേ.
ഊര്ധ്വസ്ത്രോത ഇതി പ്രോക്തോ ദേവസര്ഗസ്തു സാത്ത്വികഃ
ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ്സെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവിക സൃഷ്ടി സാത്വിക സ്വഭാവമുള്ളതാണ്.
പ്രകാശാ ബഹിരന്തശ്ച സ്വഭാവാദ് ദേവസംജ്ഞിതാഃ
സ്വഭാവത്താൽ അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശമുള്ളവരെയാണ് ദേവന്മാർ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
പ്രാദുരാസീത് തദാവ്യക്താദര്വാക്സ്ത്രോതസ്തു സാധകഃ
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് അർവാക്സ്രോതസ്സായ ഫലപ്രദമായ സൃഷ്ടി അപ്പോൾ ഉദിച്ചു.
ദുഃ ഖോത്കടാഃ സത്ത്വയുതാ മനുഷ്യാഃ പരികീര്തിതാ
കടുത്ത ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്ന, സാത്വിക സ്വഭാവമുള്ള മനുഷ്യരെയാണ് വിവരിക്കുന്നത്.
തസ്യാഭിധ്യായതഃ സര്ഗം സര്ഗോ ഭൂതാദികോ ഽഭവത്
അവന്റെ ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി.
ഇത്യേതേ പഞ്ച കഥിതാഃ സര്ഗാ വൈ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
ഇങ്ങനെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ അഞ്ചു സൃഷ്ടികൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തന്മാത്രാണാം ദ്വിതീയസ്തു ഭൂതസര്ഗോ ഹി സ സ്മൃതഃ
തന്മാത്രകളിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച രണ്ടാമത്തേതാണ് ഭൂതസൃഷ്ടി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഇത്യേഷ പ്രാകൃതഃ സര്ഗഃ സംഭൂതോ ഽബുദ്ധിപൂര്വകഃ
ഇങ്ങനെ, ബുദ്ധിയില്ലാതെ സ്വാഭാവികമായി ഈ സൃഷ്ടി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
തിര്യക്സ്ത്രോതസ്തു യഃ പ്രോക്തസ്തിര്യഗ്യോന്യഃ സ പഞ്ചമഃ
തിര്യക് സ്രോതസ്സെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന, വിവിധ ജാതികളുള്ള സൃഷ്ടിയാണ് അഞ്ചാമത്തെത്.
തതോര്ഽവാക്സ്ത്രോതസാം സര്ഗഃ സപ്തമഃ സ തു മാനുഷഃ
അതിനു ശേഷം, അർവാക്സ്രോതസ്സായ മനുഷ്യസൃഷ്ടിയാണ് ഏഴാമത്തെത്.
നവമശ്ചൈവ കൌമാരഃ പ്രാകൃതാ വൈകൃതാസ്ത്വിമേ
ഒമ്പതാമത്തേതാണ് ബാല്യസൃഷ്ടി; ഇവയാണ് സ്വാഭാവികവും വ്യത്യസ്തവും ആയ സൃഷ്ടികൾ.
ബുദ്ധിപൂര്വം പ്രവര്തന്തേ മുഖ്യാദ്യാ മുനിപുങ്ഗവാഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പ്രധാന സൃഷ്ടിയും മറ്റു സൃഷ്ടികളും ബുദ്ധിപൂർവ്വം നടക്കുന്നു.
ഋഭും സനാത്കുമാരം ച പൂര്വമേവ പ്രജാപതിഃ
പൂർവ്വം പ്രജാപതി ഋഭുവിനെയും സനത്കുമാരനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ഈശ്വരാസക്തമനസോ ന സൃഷ്ടൌ ദധിരേ മതിമ്
അവരുടെ മനസ്സ് ഈശ്വരനിൽ ആകർഷിതമായതിനാൽ, അവർ സൃഷ്ടിയിൽ ചിന്തിച്ചില്ല.
മുമോഹ മായയാ സദ്യോ മായിനഃ പരമേഷ്ഠിനഃ
പരമേശ്ഠിയുടെ മായയാൽ അവർ ഉടനെ ഭ്രമിച്ചു.
നാരായണോ മഹായോഗീ യോഗിചിത്താനുരഞ്ജനഃ
മഹായോഗിയായ നാരായണൻ യോഗികളുടെ മനസ്സിൽ ആനന്ദം പകരുന്നു.
സ തപ്യമാനോ ഭഗവാന് ന കിഞ്ചിത് പ്രതിപദ്യത
ആ മഹാത്മാവായ ഭഗവാൻ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ഒന്നും നേടാനായില്ല.
ക്രോധാവിഷ്ടസ്യ നേത്രാഭ്യാം പ്രാപതന്നശ്രു ബിന്ദവഃ
കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ വീണു.
സമുത്പന്നോ മഹാദേവഃ ശരണ്യോ നീലലോഹിതഃ
അവിടെ നിന്ന് ശരണനായ നീലയും ചുവപ്പും കലർന്ന മഹാദേവൻ ഉദിച്ചു.
യം പ്രപശ്യന്തി വിദ്വാംസഃ സ്വാത്മസ്ഥം പരമേശ്വരമ്
സ്വാത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പരമേശ്വരനെ ജ്ഞാനികൾ കാണുന്നു.
താമ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ സൃജേമാ വിവിധാഃ പ്രജാഃ
ആ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവു ഈ വൈവിധ്യമാർന്ന ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
കപര്ദിനോ നിരാതങ്കാംസ്ത്രിനേത്രാന് നീലലോഹിതാന്
കുടിയുള്ള തലമുടിയുമായി ഭയമില്ലാതെ മൂന്നു കണ്ണുകളും നീലയും ചുവപ്പും കലർന്നവരും.
പ്രജാഃ സ്ത്രക്ഷ്യേ ജഗന്നാഥ സൃജ ത്വമശുഭാഃ പ്രജാഃ
ലോകനാഥാ, ഞാൻ ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കും; നീ ദുഷ്ടജാതികളെ സൃഷ്ടിക്കു.
സ്ഥാനാഭിമാനിനഃ സര്വാന് ഗദതസ്താന് നിബോധത
ഏത് സ്ഥലത്തെയും രക്ഷിക്കുന്നവരെ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നിങ്ങൾ കേൾക്കുക.
നദ്യഃ സമുദ്രാഃ ശൈലാശ്ച വൃക്ഷാ വീരുധ ഏവ ച
നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവയും.
അര്ധമാസാശ്ച മാസാശ്ച അയനാബ്ദയുഗാദയഃ
പക്ഷങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ, അയനം, വർഷങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ എന്നിവയും.
ദക്ഷമത്രിം വസിഷ്ഠം ച ധര്മം സംകല്പമേവ ച
ദക്ഷൻ, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ധർമ്മൻ, സംകല്പം എന്നിവരും.
ശിരസോ ഽങ്ഗിരസം ദേവോ ഹൃദയാദ് ഭൃഗുമേവ ച
തലയിൽ നിന്ന് അങ്കിരസും, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഭൃഗുവും ഉദിച്ചു.
സംകല്പം ചൈവ സംകല്പാത് സര്വലോകപിതാമഹഃ
സംകല്പത്തിൽ നിന്ന് സംകല്പവും, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹൻ.