വിജ്ഞായാര്ഥം ബ്രഹ്മചാരീ സ യാതി പരമാം ഗതിമ്
അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി ബ്രഹ്മചാരി പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ന ഗായത്ര്യാഃ പരം ജപ്യമേതദ് വിജ്ഞായ മുച്യതേ
ഗായത്രീയേക്കാൾ ഉന്നതമായ ജപം ഇല്ല; ഇതിന്റെ അർത്ഥം അറിഞ്ഞാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ആഷാഢ്യാം പ്രോഷ്ഠപദ്യാം വാ വേദോപാകരണം സ്മൃതമ്
ആഷാഢമാസത്തിലും പ്രോഷ്ഠപദയിലും വേദോപാകരണ ചടങ്ങ് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
അധീയീത ശുചൌ ദേശേ ബ്രഹ്മചാരീ സമാഹിതഃ
ബ്രഹ്മചാരി ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഏകാഗ്രതയോടെ പഠിക്കണം.
മാഘശുക്ലസ്യ വാ പ്രാപ്തേ പൂര്വാഹ്നേ പ്രഥമേ ഽഹനി
അല്ലെങ്കിൽ മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം വന്നപ്പോൾ, ആദ്യദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ.
വേദാങ്ഗാനി പുരാണാനി കൃഷ്ണപക്ഷേ ച മാനവമ്
വേദങ്ങളുടെ അംഗങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ മനുസ്മൃതി എന്നിവയും.
അധ്യാപനം ച കുര്വാണോ ഹ്യഭ്യസ്യന്നപി യത്നതഃ
പഠിക്കുമ്പോഴും അധ്യാപനം ചെയ്യുകയും പരിശ്രമത്തോടെ അഭ്യസിക്കുകയും വേണം.
ആകാലികമനധ്യായമേതേഷ്വാഹ പ്രജാപതിഃ
ഈ സമയങ്ങളിൽ പഠനം അനുയോജ്യമല്ലെന്ന് പ്രജാപതി പറഞ്ഞു.
തദാ വിദ്യാദനധ്യായമനൃതൌ ചാഭ്രദര്ശനേ
അപ്പോള് തെറ്റായ കാലത്തും മേഘങ്ങള് കാണുമ്പോഴും പഠനം വിലക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഏതാനാകാലികാന് വിദ്യാദനധ്യായാനൃതാവപി
ഇവയെല്ലാം തെറ്റായ സമയങ്ങളാണ്, അപ്പോഴും പഠനം ചെയ്യരുത്.
സജ്യോതിഃ സ്യാദനധ്യായഃ ശേഷരാത്രൌ യഥാ ദിവാ
മിന്നല് കാണുമ്പോള് രാത്രിയില് പഠനം നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പകല് പോലെ തന്നെ.
ധര്മനൈപുണ്യകാമാനാം പൂതിഗന്ധേ ച നിത്യശഃ
ധര്മ്മവും പുണ്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക് ദുർഗന്ധം ഉള്ളിടത്ത് എപ്പോഴും പഠനം നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അനധ്യായോ രുദ്യമാനേ സമവായേ ജനസ്യ ച
ആരെങ്കിലുമോരാള് കരയുമ്പോഴും ആളുകള് കൂടിയിരിക്കുന്നപ്പോഴും പഠനം ചെയ്യരുത്.
ഉച്ഛിഷ്ടഃ ശ്രാദ്ധബുക് ചൈവ മനസാപി ന ചിന്തയേത്
അശുദ്ധനാകുമ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷവും പിതൃകര്മ്മഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷവും മനസ്സിലും പഠനം ചിന്തിക്കരുത്.
ത്ര്യഹം ന കീര്തയേദ് ബ്രഹ്മ രാജ്ഞോ രാഹോശ്ച സൂതകേ
രാജാവിന്റെയും രാഹുവിന്റെയും ജനനസൂതകത്തിന്റെയും അശുദ്ധിയില് മൂന്നു ദിവസം വേദം ഉച്ചരിക്കരുത്.
വിപ്രസ്യ വിദുഷോ ദേഹേ താവദ് ബ്രഹ്മ ന കീര്തയേത്
പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശരീരത്തില് അശുദ്ധി നിലനില്ക്കുമ്പോള് വേദം ഉച്ചരിക്കരുത്.
നാധീയീതാമിഷം ജഗ്ധ്വാ സൂതകാന്നാദ്യമേവ ച
മാംസം കഴിച്ചശേഷവും സൂതകമുള്ള വീട്ടില് നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷവും പഠനം ചെയ്യരുത്.
അമാവാസ്യാം ചതുര്ദശ്യാം പൌര്ണമാസ്യഷ്ടമീഷു ച
അമാവാസ്യ, ചതുര്ദശി, പൗര്ണമി, അഷ്ടമി ദിവസങ്ങളില് പഠനം ചെയ്യരുത്.
അഷ്ടകാസു ത്വഹോരാത്രം ഋത്വന്ത്യാസു ച രാത്രിഷു
അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളിലും, ദിവസവും രാത്രിയും, ঋതു അവസാനരാത്രികളിലും പഠനം വിലക്കിയിരിക്കുന്നു.
തിസ്ത്രോ ഽഷ്ടകാഃ സമാഖ്യാതാ കൃഷ്ണപക്ഷേതു സൂരിഭിഃ
കൃഷ്ണപക്ഷത്തില് മൂന്നു അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളാണെന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു.
കദാചിദപി നാധ്യേയം കോവിദാരകപിത്ഥയോഃ
കോവിദാരമരത്തിലും കപിത്തമരത്തിലും ഒരിക്കലും പഠനം നടത്തരുത്.
ആചാര്യേ സംസ്ഥിതേ വാപി ത്രിരാത്രം ക്ഷപണം സ്മൃതമ്
ആചാര്യന് മരിച്ചാല് മൂന്നു രാത്രികള് അശുദ്ധി പാലിക്കണം.
ഹിംസന്തി രാക്ഷസാസ്തേഷു തസ്മാദേതാന് വിവര്ജയേത്
ഇത്തരം സമയങ്ങളില് ദുഷ്ടാത്മാക്കള് ദോഷം വരുത്തും; അതുകൊണ്ട് ഇവ ഒഴിവാക്കണം.
ഉപാകര്മണി കര്മാന്തേ ഹോമമന്ത്രേഷു ചൈവ ഹി
പഠനം ആരംഭിക്കുമ്പോഴും കര്മ്മങ്ങള് അവസാനിക്കുമ്പോഴും ഹോമമന്ത്രങ്ങള് ഉച്ചരിക്കുമ്പോഴും പഠനം അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഷ്ടകാദ്യാസ്വധീയീത മാരുതേ ചാതിവായതി
അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളിലും ശക്തമായ കാറ്റ് വീശുമ്പോഴും പഠനം നടത്താം.
ന ധര്മശാസ്ത്രേഷ്വന്യേഷു പര്വണ്യേതാനി വര്ജയേത്
മറ്റ് ധര്മ്മശാസ്ത്രങ്ങളില് ഉത്സവദിവസങ്ങളില് ഈ നിയമങ്ങള് ബാധകമല്ല.
ബ്രഹ്മണാഭിഹിതഃ പൂര്വമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ്
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള മഹർഷിമാരോട് ഈ ഉപദേശം ആദ്യം ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
സ സംമൂഢോ ന സംഭാഷ്യോ വേദബാഹ്യോ ദ്വിജാതിഭിഃ
വേദത്തിന് പുറത്തുള്ളവനും ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നവനുമായവനോട് ദ്വിജന്മാർ സംസാരിക്കേണ്ടതില്ല.
പാഠമാത്രാവസന്നസ്തു പങ്കേ ഗൌരിവ സീദതി
വേദപാഠം മാത്രം ചെയ്താൽ, ആൾ ചതുപ്പിൽ മുങ്ങുന്ന പശുവിനെപ്പോലെ താഴ്ന്നുപോകും.
സസാന്വയഃ ശൂദ്രകല്പഃ പാത്രതാം ന പ്രപദ്യതേ
അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയാലും, ശൂദ്രനെപ്പോലെയാണെങ്കിൽ, അവൻ യോഗ്യനായവനാവാൻ കഴിയില്ല.