കൂര്മപുരാണമ്

സ ഏവ ദ്വിവിധഃ പ്രോക്തഃ സഗര്ഭോ ഽഗര്ഭ ഏവ ച

ഈ പ്രാണായാമം രണ്ടുവിധമാണ്: ഉള്ളിൽ നിലനിർത്തിയതും നിലനിർത്താതെയും.

മധ്യമഃ പ്രാണസംരോധഃ ഷട്ത്രിംശന്മാത്രികോത്തമഃ

മധ്യമായ പ്രാണനിയന്ത്രണം മുപ്പത്താറ് എണ്ണത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.

മന്ദമധ്യമമുഖ്യാനാമാനന്ദാദുത്തമോത്തമഃ

മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിധങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന ആനന്ദത്തിൽ നിന്നാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ഏതദ് വൈ യോഗിനാമുക്തം പ്രാണായാമസ്യ ലക്ഷണമ്

യോഗികൾക്കായി ഈ പ്രാണായാമത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ് ഇതെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ത്രിര്ജപേദായതപ്രാണഃ പ്രാണായാമഃ സ ഉച്യതേ

ശ്വാസം പിടിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ അതാണ് പ്രാണായാമം എന്നു പറയുന്നു.

പ്രോച്യതേ സര്വശാസ്ത്രേഷു യോഗിഭിര്യതമാനസൈഃ

യത്നപൂർവ്വം പരിശ്രമിക്കുന്ന യോഗികൾ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഇതാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.

സാമ്യേന സംസ്ഥിതിര്യാ സാ കുമ്ഭകഃ പരിഗീയതേ

സമത്വത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് കുംബകം എന്നു പ്രശസ്തമാണ്.

നിഗ്രഹഃ പ്രോച്യതേ സദ്ഭിഃ പ്രത്യാഹാരസ്തു സത്തമാഃ

നല്ലവർ ഇതിനെ നിയന്ത്രണമെന്നു പറയുന്നു; ഉത്തമർ അതിനെ ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഏവമാദിഷു ദേശേഷു ധാരണാ ചിത്തബന്ധനമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്തത്തെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതാണ് ധാരണ.

വൃത്ത്യന്തരൈരസംസൃഷ്ടാ തദ്ധ്യാനം സൂരയോ വിദുഃ

മറ്റു ചിന്തകളുമായി കലരാതെ ഉള്ളത് തന്നെയാണ് ധ്യാനം എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

പ്രത്യയോ ഹ്യര്ഥമാത്രേണ യോഗസാധനമുത്തമമ്

ഒരു വസ്തുവിൽ മാത്രം മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് യോഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമ മാർഗമാണ്.

ധ്യാനം ദ്വാദശകം യാവത് സമാധിരഭിധീയതേ

പന്ത്രണ്ടു ചക്രം വരെ ധ്യാനമാണ് സമാധി എന്നു പറയുന്നു.

സാധനാനാം ച സര്വേഷാമേതത്സാധനമുത്തമമ്

എല്ലാ അഭ്യാസങ്ങളിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാർഗം.

സമാസീതാത്മനഃ പദ്മമേതദാസനമുത്തമമ്

അവകാശത്തോടെ ഇരുന്ന്, പദ്മാസനം ആത്മാവിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഇരിപ്പാണ്.

ആസീതാര്ധാസനമിദം യോഗസാധനമുത്തമമ്

ഈ അർദ്ധാസനം യോഗ അഭ്യാസത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.

സമാസീതാത്മനഃ പ്രോക്തമാസനം സ്വസ്തികം പരമ്

അവകാശത്തോടെ ഇരുന്ന്, സ്വസ്തികാസനം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് പറയുന്നു.

അഗ്ന്യഭ്യാസേ ജലേ വാപി ശുഷ്കപര്ണചയേ തഥാ

അഗ്നിക്കരികിലും ജലത്തിൽ പോലും, ഉണങ്ങിയ ഇലയിടത്തും അഭ്യാസം ചെയ്യുമ്പോൾ—

സശബ്ദേ സഭയേ വാപി ചൈത്യവല്മീകസംചയേ

ശബ്ദം കൂടിയിടങ്ങളിലും ഭയമുള്ളിടങ്ങളിലും, ചൈത്യങ്ങളോ പുഴുക്കുഴികളോ കൂമ്പാരമായി കെട്ടിയിടങ്ങളിലും, ആരും അഭ്യാസം ചെയ്യരുത്.

നാചരേദ് ദേഹബാധേ വാ ദൌര്മനസ്യാദിസംഭവേ

ശരീരവേദനയോ മനസ്സിൽ വിഷമതയോ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ അഭ്യാസം ചെയ്യരുത്.

നദ്യാസ്തീരേ പുണ്യദേശേ ദേവതായതനേ തഥാ

നദീതീരത്തോ, പുണ്യഭൂമിയിലോ, ദേവാലയത്തോ പോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ,

യുഞ്ജീത യോഗീ സതതമാത്മാനം മത്പരായണഃ

എന്നിലേക്കു മനസ്സു സമർപ്പിച്ച യോഗി എപ്പോഴും ആത്മാവിനെ യോഗത്തിൽ ഏകീകരിക്കണം.

ഗുരും ചൈവാഥ മാം യോഗീ യുഞ്ജീത സുസമാഹിതഃ

ശ്രദ്ധയോടെ യോഗി ഗുരുവിനോടും എന്നോടും ആത്മാവിനെ ഏകീകരിക്കണം.

നാസികാഗ്രേ സമാം ദൃഷ്ടിമീഷദുന്മീലിതേക്ഷണഃ

നാസികയുടെ അഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി ഏകാഗ്രമാക്കി, കണ്ണുകൾ അല്പം തുറന്ന നിലയിൽ,

സ്വാത്മന്യവസ്ഥിതം ദേവം ചിന്തയേത് പരമേശ്വരമ്

സ്വന്തം മനസ്സിനകത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

ധര്മകന്ദസമുദ്ഭൂതം ജ്ഞാനനാലം സുശോഭനമ്

ധർമ്മത്തിന്റെ വേരിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച പ്രകാശമുള്ള ജ്ഞാനതണ്ടിനെ ധ്യാനിക്കണം.

ചിന്തയേത് പരമം കോശം കര്ണികായാം ഹിരണ്മയമ്

പുഷ്പത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള പൊന്നിനിറമുള്ള പരമമായ ആന്തരികതയെ ധ്യാനിക്കണം.

ഓങ്കാരവാച്യമവ്യക്തം രശ്മിജാലസമാകുലമ്

ഓം എന്ന Nadaയാൽ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന, പ്രകാശകിരണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അവ്യക്തമായതിനെ ധ്യാനിക്കണം.

തസ്മിന് ജ്യോതിഷി വിന്യസ്യസ്വാത്മാനം തദഭേദതഃ

ആ പ്രകാശത്തിൽ, ആത്മാവിനെ അതിനോട് ഒന്നായെന്നു കരുതി സമർപ്പിക്കണം.

തദാത്മാ സര്വഗോ ഭൂത്വാ ന കിഞ്ചിദപി ചിന്തയേത്

അപ്പോൾ, ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവനായി, ഒന്നും ചിന്തിക്കാതിരിക്കുക.