സമാസാന്നിയമാഃ പ്രോക്താ യോഗസിദ്ധിപ്രദായിനഃ
നിയമങ്ങൾ ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവ യോഗസിദ്ധി നൽകുന്നു.
ശരീരശോഷണം പ്രാഹുസ്താപസാസ്തപ ഉത്തമമ്
ശരീരം ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തപസ്സെന്ന് തപസ്സുകാർ പറയുന്നു.
സത്ത്വശുദ്ധികരം പുംസാം സ്വാധ്യായം പരിചക്ഷതേ
പുരുഷന്മാർക്ക് മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധി നൽകുന്നതാണ് സ്വാധ്യായമെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
ഉത്തരോത്തരവൈശിഷ്ട്യം പ്രാഹുര്വേദാര്ഥവേദിനഃ
വേദാർത്ഥം അറിയുന്നവർ ഓരോന്നിലും ഉന്നതത്വം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
സ്വാധ്യായോ വാചികഃ പ്രോക്ത ഉപാംശോരഥ ലക്ഷണമ്
സ്വാധ്യായം വാചികമാണെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവം ഉപാംശ ജപവും ആകുന്നു.
ഉപാംശുരേഷ നിര്ദിഷ്ടഃ സാഹസ്രോ വാചികാജ്ജപഃ
ഉപാംശ ജപം ഇതാണ്; വാചിക ജപത്തേക്കാൾ ആയിരംപട്ടും ഉന്നതമാണ്.
ചിന്തനം സര്വശബ്ദാനാം മാനസം തം ജപം വിദുഃ
എല്ലാ വാക്കുകളും മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നതിനെ മാനസ ജപം എന്നു പറയുന്നു.
യാ ധീസ്താമൃഷയഃ പ്രാഹുഃ സംതോഷം സുഖലക്ഷണമ്
സന്തോഷം എന്നത് സുഖസ്വഭാവമുള്ള മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയാണെന്ന് ഋഷികൾ പറയുന്നു.
മൃജ്ജലാഭ്യാം സ്മൃതം ബാഹ്യം മനഃശുദ്ധിരഥാന്തരമ്
പുറശുദ്ധി മണ്ണും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ചാണ്; ഉള്ളശുദ്ധി മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാകുന്നു.
സുനിശ്ചലാ ശിവേ ഭക്തിരേതദീശ്വരപൂജനമ്
ശിവനിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി തന്നെയാണ് ഈശ്വരപൂജ.
പ്രാണഃ സ്വദേഹജോ വായുരായാമസ്തന്നിരോധനമ്
സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ജനിക്കുന്ന വായുവാണ് പ്രാണൻ; അതിന്റെ നിയന്ത്രണമാണ് പ്രാണായാമം എന്നു പറയുന്നു.
സ ഏവ ദ്വിവിധഃ പ്രോക്തഃ സഗര്ഭോ ഽഗര്ഭ ഏവ ച
ഈ പ്രാണായാമം രണ്ടുവിധമാണ്: ഉള്ളിൽ നിലനിർത്തിയതും നിലനിർത്താതെയും.
മധ്യമഃ പ്രാണസംരോധഃ ഷട്ത്രിംശന്മാത്രികോത്തമഃ
മധ്യമായ പ്രാണനിയന്ത്രണം മുപ്പത്താറ് എണ്ണത്തിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
മന്ദമധ്യമമുഖ്യാനാമാനന്ദാദുത്തമോത്തമഃ
മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിധങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന ആനന്ദത്തിൽ നിന്നാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഏതദ് വൈ യോഗിനാമുക്തം പ്രാണായാമസ്യ ലക്ഷണമ്
യോഗികൾക്കായി ഈ പ്രാണായാമത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ് ഇതെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ത്രിര്ജപേദായതപ്രാണഃ പ്രാണായാമഃ സ ഉച്യതേ
ശ്വാസം പിടിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ അതാണ് പ്രാണായാമം എന്നു പറയുന്നു.
പ്രോച്യതേ സര്വശാസ്ത്രേഷു യോഗിഭിര്യതമാനസൈഃ
യത്നപൂർവ്വം പരിശ്രമിക്കുന്ന യോഗികൾ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഇതാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.
സാമ്യേന സംസ്ഥിതിര്യാ സാ കുമ്ഭകഃ പരിഗീയതേ
സമത്വത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് കുംബകം എന്നു പ്രശസ്തമാണ്.
നിഗ്രഹഃ പ്രോച്യതേ സദ്ഭിഃ പ്രത്യാഹാരസ്തു സത്തമാഃ
നല്ലവർ ഇതിനെ നിയന്ത്രണമെന്നു പറയുന്നു; ഉത്തമർ അതിനെ ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഏവമാദിഷു ദേശേഷു ധാരണാ ചിത്തബന്ധനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്തത്തെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതാണ് ധാരണ.
വൃത്ത്യന്തരൈരസംസൃഷ്ടാ തദ്ധ്യാനം സൂരയോ വിദുഃ
മറ്റു ചിന്തകളുമായി കലരാതെ ഉള്ളത് തന്നെയാണ് ധ്യാനം എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പ്രത്യയോ ഹ്യര്ഥമാത്രേണ യോഗസാധനമുത്തമമ്
ഒരു വസ്തുവിൽ മാത്രം മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് യോഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമ മാർഗമാണ്.
ധ്യാനം ദ്വാദശകം യാവത് സമാധിരഭിധീയതേ
പന്ത്രണ്ടു ചക്രം വരെ ധ്യാനമാണ് സമാധി എന്നു പറയുന്നു.
സാധനാനാം ച സര്വേഷാമേതത്സാധനമുത്തമമ്
എല്ലാ അഭ്യാസങ്ങളിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാർഗം.
സമാസീതാത്മനഃ പദ്മമേതദാസനമുത്തമമ്
അവകാശത്തോടെ ഇരുന്ന്, പദ്മാസനം ആത്മാവിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഇരിപ്പാണ്.
ആസീതാര്ധാസനമിദം യോഗസാധനമുത്തമമ്
ഈ അർദ്ധാസനം യോഗ അഭ്യാസത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
സമാസീതാത്മനഃ പ്രോക്തമാസനം സ്വസ്തികം പരമ്
അവകാശത്തോടെ ഇരുന്ന്, സ്വസ്തികാസനം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് പറയുന്നു.
അഗ്ന്യഭ്യാസേ ജലേ വാപി ശുഷ്കപര്ണചയേ തഥാ
അഗ്നിക്കരികിലും ജലത്തിൽ പോലും, ഉണങ്ങിയ ഇലയിടത്തും അഭ്യാസം ചെയ്യുമ്പോൾ—
സശബ്ദേ സഭയേ വാപി ചൈത്യവല്മീകസംചയേ
ശബ്ദം കൂടിയിടങ്ങളിലും ഭയമുള്ളിടങ്ങളിലും, ചൈത്യങ്ങളോ പുഴുക്കുഴികളോ കൂമ്പാരമായി കെട്ടിയിടങ്ങളിലും, ആരും അഭ്യാസം ചെയ്യരുത്.
നാചരേദ് ദേഹബാധേ വാ ദൌര്മനസ്യാദിസംഭവേ
ശരീരവേദനയോ മനസ്സിൽ വിഷമതയോ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ അഭ്യാസം ചെയ്യരുത്.