സ ജീവഃ സോ ഽന്തരാത്മേതി ഗീയതേ തത്ത്വചിന്തകൈഃ
തത്വചിന്തകർ അതിനെ ജീവൻ, അന്തരാത്മാവ് എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
സ വിജ്ഞാനാത്മകസ്തസ്യ മനഃ സ്യാദുപകാരകമ്
അത് ജ്ഞാനസ്വരൂപമാണ്; അതിന് മനസ്സ് ഉപകരണം ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സ ചാവിവേകഃ പ്രകൃതൌ സങ്ഗാത് കാലേന സോ ഽഭവത്
പ്രകൃതിയുമായി ചേർന്നതിനാൽ വിവേകശൂന്യത, കാലംകൊണ്ട് ഉണ്ടായി.
സര്വേ കാലസ്യ വശഗാ ന കാലഃ കസ്യചിദ് വശേ
എല്ലാവരും കാലത്തിന്റെ അധീനരാണ്; പക്ഷേ, കാലം ആരുടെയും അധീനമല്ല.
പ്രോച്യതേ ഭഗവാന് പ്രാണഃ സര്വജ്ഞഃ പുരുഷോത്തമഃ
ഭഗവാൻ പ്രാണൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, പുരുഷോത്തമൻ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
മനസശ്ചാപ്യഹങ്കാരമഹങ്കാരാന്മഹാന് പരഃ
മനസ്സിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അഹങ്കാരത്തിന് മുകളിൽ മഹത്തത് ഉണ്ട്.
പുരുഷാദ് ഭഗവാന് പ്രാണസ്തസ്യ സര്വമിദം ജഗത്
പുരുഷനിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻ പ്രാണൻ ഉത്ഭവിച്ചു; അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ ലോകം മുഴുവൻ.
നാസ്തി മത്തഃ പരം ഭൂതം മാം വിജ്ഞായ വിമുച്യതേ
എന്നെക്കാൾ ഉയർന്ന ജീവി ഇല്ല; എന്നെ അറിഞ്ഞാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഋതേ മാമേകമവ്യക്തം വ്യോമരൂപം മഹേശ്വരമ്
എന്നെ ഒഴികെ, അവ്യക്തമായ, ആകാശസദൃശമായ, മഹേശ്വരനായ ഒരുവൻ മാത്രമാണ്.
മായീ മായാമയോ ദേവഃ കാലേന സഹ സങ്ഗതഃ
മായയുള്ളവനും, മായയിൽ നിന്നുമുള്ള ദേവനും, കാലത്തോടൊപ്പം ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിയോജയത്യനന്താത്മാ ഹ്യേതദ് വേദാനുശാസനമ്
അനന്താത്മാവായ അവൻ, വേദോപദേശത്തിന് അനുസരിച്ച് ഇതെല്ലാം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
മാഹാത്മ്യം ദേവദേവസ്യ യേനേദം സംപ്രവര്തതേ
ദേവദേവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
ശക്യോ ഹി പുരുഷൈര്ജ്ഞാതുമൃതേ ഭക്തിമനുത്തമാമ്
ഉത്തമമായ ഭക്തിയില്ലാതെ മനുഷ്യർക്ക് ഇതറിയാൻ കഴിയില്ല.
മാം സര്വസാക്ഷിണം ലോകോ ന ജാനാതി മുനീശ്വരാഃ
എല്ലാവിധത്തിനും സാക്ഷിയായ എന്നെ ലോകവും മഹർഷികളും അറിയുന്നില്ല.
സോ ഽഹന്ധാതാ വിധാതാ ച കാലോ ഽഗ്നിര്വിശ്വതോമുഖഃ
അവൻ ആത്മാവും സൃഷ്ടാവും വിധാതാവും കാലവും അഗ്നിയും എല്ലാദിശയിലുമുള്ളവനും ആകുന്നു.
ബ്രഹ്മാ ച മനവഃ ശക്രോ യേ ചാന്യേ പ്രഥിതൌജസഃ
ബ്രഹ്മാവും മനുക്കളും ഇന്ദ്രനും മറ്റും പ്രശസ്തമായ ശക്തിയുള്ളവരും—
യജന്തി വിവിധൈരഗ്നിം ബ്രാഹ്മണാ വൈദികൈര്മഖൈഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ വിവിധ വേദിക യാഗങ്ങൾകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുന്നു.
ധ്യായന്തി യോഗിനോ ദേവം ഭൂതാധിപതിമീശ്വരമ്
യോഗികൾ ഭവനാഥനായ ഈശ്വരനെ, ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയെ, ധ്യാനിക്കുന്നു.
സര്വദേവതനുര്ഭൂത്വാ സര്വാത്മാ സര്വസംസ്ഥിതഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപമായ്, സർവ്വാത്മാവായി, എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.
തേഷാം സന്നിഹിതോ നിത്യം യേ ഭക്ത്യാ മാമുപാസതേ
ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ അടുത്ത് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്നിഹിതനാണ്.
തേഷാം ദദാമി തത് സ്ഥാനമാനന്ദം പരമം പദമ്
അവർക്കു ഞാൻ ആ സ്ഥാനം നൽകുന്നു—ആനന്ദം, പരമപദം.
ഭക്തിമന്തഃ പ്രമുച്യന്തേ കാലേന മയി സംഗതാഃ
ഭക്തിയുള്ളവരും, എന്നിൽ ഏകീകരിച്ചവരും, കാലത്തിനൊപ്പം മോചിതരാവുന്നു.
ആദാവേതത് പ്രതിജ്ഞാതം ന മേ ഭക്തഃ പ്രണശ്യതി
ആദിയിൽ തന്നെ ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചതാണ്: എന്റെ ഭക്തൻ നശിക്കുകയില്ല.
യോ ഹി തം പൂജയേദ് ഭക്ത്യാ സ പൂജയതി മാം സദാ
ആയാൾ ഭക്തിയോടെ അവനെ ആരാധിച്ചാൽ, എന്നെ എന്നും ആരാധിക്കുന്നതാണു.
യോ മേ ദദാതി നിയതഃ സ മേ ഭക്തഃ പ്രിയോ മതഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി എന്നെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ എനിക്ക് പ്രിയമായ ഭക്തനാണ്.
വിധായ ദത്തവാന് വേദാനശേഷാനാത്മനിഃ സൃതാന്
ആത്മാവിൽ നിന്നു ഉദിച്ച എല്ലാ വേദങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചും ദാനവും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ധാര്മികാണാം ച ഗോപ്താഹം നിഹന്താ വേദവിദ്വിഷാമ്
നന്മയുള്ളവരെ ഞാൻ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു, വേദത്തെ വെറുക്കുന്നവരെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു.
സംസാരഹേതുരേവാഹം സര്വസംസാരവര്ജിതഃ
ലോകജീവിതത്തിന് കാരണം ഞാൻ തന്നെയാണ്, എങ്കിലും ആ ലോകബന്ധങ്ങളിൽ ഒന്നും എന്നെ ബാധിക്കില്ല.
മായാവീ മാമീകാ ശക്തിര്മായാ ലോകവിമോഹിനീ
ഭ്രമയുടെ ഉടമ ഞാൻ തന്നെയാണ്; എന്റെ അതുല്യശക്തി മായയാണ്, ലോകങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതും അതാണ്.
നാശയാമി തയാ മായാം യോഗിനാം ഹൃദി സംസ്ഥിതഃ
യോഗിമാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച്, ആ മായയാൽ ഞാൻ ഭ്രമം നശിപ്പിക്കുന്നു.