ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യാസ്യ വിസ്താരോ മന്വന്തരവിനിശ്ചയഃ
ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും, മന്വന്തരങ്ങളുടെ ക്രമവും,
ജ്ഞാനയോഗരതൈര്നിത്യമാരാധ്യഃ കഥിതസ്ത്വയാ
ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ചവരാൽ എപ്പോഴും ആരാധിക്കേണ്ടവയെന്ന് നീ വിശദീകരിച്ചു.
ജ്ഞാനം ബ്രഹ്മൈകവിഷയം യേന പശ്യേമ തത്പരമ്
ബ്രഹ്മം മാത്രമായ പരമാര്ഥം കാണാൻ കഴിയുന്ന ജ്ഞാനം തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നത്.
അവാപ്താഖിലവിജ്ഞാനസ്തത്ത്വാം പൃച്ഛാമഹേ പുനഃ
സകലവിദ്യകളും നേടിയ ശേഷവും, യഥാർത്ഥ സത്യം അറിയാൻ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും നിങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നു.
സൂതഃ പൌരാണികഃ സ്മൃത്വാ ഭാഷിതും ഹ്യുപചക്രമേ
പൗരാണികനായ സൂതൻ ഓർമ്മിച്ചു കൊണ്ട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ആജഗാമ മുനിശ്രേഷ്ഠാ യത്ര സത്രം സമാസതേ
മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ യജ്ഞത്തിനായി കൂടിയിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തി.
വ്യാസം കമലപത്രാക്ഷം പ്രണേമുര്ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
കമലദളനേത്രനായ വ്യാസനെ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ഗുരും പ്രാഞ്ജലിഃ പാര്ശ്വഗോ ഽഭവത്
ഗുരുവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, കൈകൂപ്പി സമീപത്ത് നിന്നു.
സമാശ്വാസ്യാസനം തസ്മൈ തദ്യോഗ്യം സമകല്പയന്
അവനു യോജിച്ചും മാന്യവുമായ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി ആദരപൂർവ്വം സമർപ്പിച്ചു.
കച്ചിന്ന തപസോ ഹാനിഃ സ്വാധ്യായസ്യ ശ്രുതസ്യ ച
നിന്റെ തപസ്സിലും സ്വാധ്യായത്തിലും പഠനത്തിലും എന്തെങ്കിലും കുറവ് ഉണ്ടോ?
ജ്ഞാനം തദ് ബ്രഹ്മവിഷയം മുനീനാം വക്തുമര്ഹസി
ബ്രഹ്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജ്ഞാനം മഹർഷിമാരോട് നീ പറയേണ്ടതാണ്.
ശുശ്രൂഷാ ജായതേ ചൈഷാം വക്തുമര്ഹസി തത്ത്വതഃ
അവർക്കു കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; നീ സത്യം അവരോട് പറയണം.
മുനീനാം വ്യാഹൃതം പൂര്വം വിഷ്ണുനാ കൂര്മരൂപിണാ
കൂർമരൂപിയായ വിഷ്ണു മുമ്പ് മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞതാണിത്.
പ്രണമ്യ ശിരസാ രുദ്രം വചഃ പ്രാഹ സുഖാവഹമ്
തലവാഴ്ത്തി രുദ്രനോട് നമസ്കരിച്ച്, സന്തോഷം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സനത്കുമാരപ്രമുഖൈഃ സ്വയം യത്സമഭാഷത
സനത്കുമാരനും മറ്റുള്ളവർക്കും അദ്ദേഹം നേരിട്ട് പറഞ്ഞതാണിത്.
അങ്ഗിരാ രുദ്രസഹിതോ ഭൃഗുഃ പരമധര്മവിത്
അംഗിരാസ്, രുദ്രൻ കൂടെ, പരമധർമ്മം അറിയുന്ന ഭൃഗു ഇവിടെയുണ്ട്.
ശുക്രോ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് സര്വേ സംയതമാനസാഃ
ശുക്രനും മഹാനായ വസിഷ്ഠനും, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തപ്തവന്തസ്തപോ ഘോരം പുണ്യേ ബദരികാശ്രമേ
പുണ്യമായ ബദരികാശ്രമത്തിൽ അവർ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തിരുന്നു.
നാരായണമനാദ്യന്തം നരേണ സഹിതം തദാ
ആ സമയത്ത്, നരനോടൊപ്പം, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത നാരായണനിൽ അവർ ധ്യാനം ചെയ്തു.
പ്രണേമുര്ഭക്തിസംയുക്താ യോഗിനോ യോഗവിത്തമമ്
ഭക്തിയോടെ നിറഞ്ഞ യോഗിമാർ യോഗത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനോട് നമസ്കരിച്ചു.
പ്രാഹ ഗമ്ഭീരയാ വാചാ കിമര്ഥം തപ്യതേ തപഃ
അവൻ ആഴമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ചോദിച്ചു: 'ഈ തപസ്സിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്താണ്?'
സാക്ഷാന്നാരായണം ദേവമാഗതം സിദ്ധിസൂചകമ്
നാരായണൻ തന്നെയാണ് നേരിട്ട് അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായത്; അതു വിജയത്തിന്റെ അടയാളമായിരുന്നു.
ഭവന്തമേകം ശരണം പ്രപന്നാഃ പുരുഷോത്തമമ്
നാം ഒരുവൻ മാത്രമായ് നിങ്ങളിൽ അഭയം തേടുന്നു, പരമപുരുഷനേ.
നാരായണഃ സ്വയം സാക്ഷാത് പുരാണോ ഽവ്യക്തപൂരുഷഃ
നാരായണൻ തന്നെ, പുരാതനനും ദൃശ്യമല്ലാത്ത പുരുഷനുമാണ് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നത്.
ശുശ്രൂഷാസ്മാകമഖിലം സംശയം ഛേത്തുമര്ഹസി
നാം നിങ്ങളിൽ നിന്ന് എല്ലാം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ സംശയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം.
കശ്ചിദാത്മാ ച കാ മുക്തിഃ സംസാരഃ കിംനിമിത്തകഃ
ആത്മാവ് എന്താണ്? മോക്ഷം എന്താണ്? ജന്മമരണചക്രം എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
കിം തത് പരതരം ബ്രഹ്മ സര്വം നോ വക്തുമര്ഹസി
പരമമായ ബ്രഹ്മം എന്താണ്? ദയവായി എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
വിഹായ താപസം രൂപം സംസ്ഥിതം സ്വേന തേജസാ
തപസ്സുകാരന്റെ രൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ സ്വന്തം തേജസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു.
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ദേവം തപ്തജാമ്ബൂനദപ്രഭമ്
ശ്രീവത്സം നെഞ്ചിൽ ഉള്ള ദൈവം, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.
ന ദൃഷ്ടസ്തത്ക്ഷണാദേവ നരസ്തസ്യൈവ തേജസാ
ആ സമയത്ത്, അവന്റെ തേജസ്സിനെ കണ്ടു ആരും അവനെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.