അഷ്ടബിശ്ചാഥ ഭൌമസ്യ രഥോ ഹൈമഃ സുശോഭനഃ
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ മനോഹരമായ പൊന്നുരഥം എട്ടു കുതിരകളാൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു.
സ്വര്ഭാനോര്ഭാസ്കരാരേശ്ച തഥാ ഷഡ്ഭിര്ഹയൈര്വൃതഃ
അതു പോലെ സ്വർഭാനുവിന്റെയും സൂര്യാധിപന്റെയും രഥം ആറു കുതിരകളാൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു.
സര്വേ ധ്രുവേ മഹാഭാഗാ നിബദ്ധാ വാതരശ്മിഭിഃ
എല്ലാം ധ്രുവനിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, കാറ്റിന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭ്രമന്തി ഭ്രാമയന്ത്യേനം സര്വാണ്യനിലരശ്മിഭിഃ
എല്ലാവയും കാറ്റിന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവനെയും ചുറ്റിക്കുന്നു.
കല്പാധികാരിണസ്തത്ര സംസ്ഥിതാ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
അവിടെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കാലചക്രം നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ നിലകൊള്ളുന്നു.
സനന്ദനാദയസ്തത്ര സംസ്ഥിതാ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ
അവിടെ തന്നെ, സനന്ദനനും മറ്റും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാർ നിലകൊള്ളുന്നു.
വൈരാജാസ്തത്ര വൈ ദേവാഃ സ്ഥിതാ ദാഹവിവര്ജിതാഃ
അവിടെ തന്നെ, വൈരാജന്മാർ ദാഹമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
അപുനര്മാരകാസ്തത്ര ബ്രഹ്മലോകസ്തു സ സ്മൃതഃ
അവിടെ വീണ്ടും ജനനം ഇല്ലാത്തവർ ഉണ്ട്; അതാണ് ബ്രഹ്മലോകം എന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ആസ്തേ സ യോഗിഭിര്നിത്യം പീത്വാ യോഗാമൃതം പരമ്
അവിടെ യോഗികളോടൊപ്പം എന്നും ഇരുന്നു, യോഗത്തിന്റെ പരമാംശം ആസ്വദിച്ചവനാണ് അവൻ.
യോഗിനസ്താപസാഃ സിദ്ധാ ജാപകാഃ പരമേഷ്ഠിനമ്
യോഗികളും തപസ്സുകാരും സിദ്ധന്മാരും ജപം ചെയ്യുന്നവരും പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു.
തത്ര ഗത്വാ ന ശോചന്തി സ വിഷ്ണുഃ സ ച ശങ്കരഃ
അവിടെയെത്തിയാൽ അവർക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല; അവിടെ വിഷ്ണുവും ശങ്കരനും ഉണ്ട്.
ന മേ വര്ണയിതും ശക്യം ജ്വാലാമാലാസമാകുലമ്
അവിടത്തെ ജ്വാലാമാലകളാൽ നിറഞ്ഞതായ സ്ഥലം ഞാൻ വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
ശേതേ തത്ര ഹരിഃ ശ്രീമാന് മായീ മായാമയഃ പരഃ
അവിടെ മഹിമയുള്ള ഹരിയും, മായാവിയും, മായയിൽ നിന്നുമുള്ള പരമാത്മാവും വിശ്രമിക്കുന്നു.
യാന്തി തത്ര മഹാത്മാനോ യേ പ്രപന്നാ ജനാര്ദനമ്
ജനാർദ്ദനനെ ശരണം പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾ അവിടേക്ക് പോകുന്നു.
വഹ്നിനാ ച പരിക്ഷിപ്തം തത്രാസ്തേ ഭഗവാന് ഭവഃ
അവിടം അഗ്നിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവിടെ ഭഗവാൻ ഭവൻ വസിക്കുന്നു.
യോഗിഭിഃ ശതസാഹസ്ത്രൈര്ഭൂതൈ രുദ്രൈശ്ച സംവൃതഃ
അവന് ലക്ഷക്കണക്കിന് യോഗികളും ഭൂതങ്ങളും രുദ്രന്മാരും ചുറ്റുമുണ്ട്.
മദാദേവപരാഃ ശാന്താസ്താപസാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ
എന്നെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന, ദൈവത്തിൽ മനസ്സുള്ള, ശാന്തരും തപസ്സുകാരും ബ്രഹ്മം സംസാരിക്കുന്നവരുമാണ് അവർ.
ദ്രക്ഷ്യന്തി ബ്രഹ്മണാ യുക്താ രുദ്രലോകഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചവർക്ക് രുദ്രലോകം കാണാൻ കഴിയും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
മഹാതലാദയശ്ചാധഃ പാതാലാഃ സന്തി വൈ ദ്വിജാഃ
അടിയിൽ മഹാതലവും മറ്റു പാതാളലോകങ്ങളും ഉണ്ട്, ദ്വിജന്മാരേ.
പ്രാസാദൈര്വിവിധൈഃ ശുഭ്രൈര്ദേവതായതനൈര്യുതമ്
അവിടെ വിവിധ ശോഭയുള്ള കൊട്ടാരങ്ങളും ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
നൃപേണ ബലിനാ ചൈവ പാതാലസ്വര്ഗവാസിനാ
പാതാളസ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശക്തനായ രാജാവാണ് അവിടെ.
സിതം ഹി വിതലം പ്രോക്തം തലം ചൈവ സിതേതരമ്
വിതലവും തലം എന്നതും വെള്ളയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
രസാതലമിതി ഖ്യാതം തഥാന്യൈശ്ച നിഷേവിതമ്
രസാതലം എന്നത് പ്രശസ്തമാണ്; മറ്റു പലരും അവിടെ വസിക്കുന്നു.
തലാതലമിതി ഖ്യാതം സര്വശോഭാസമന്വിതമ്
തലാതലം എന്നത് എല്ലാ ഭംഗിയോടും കൂടി പ്രശസ്തമാണ്.
പൂര്വദേവൈഃ സമാകീര്ണം സുതലം ച തഥാപരൈഃ
സുതലം പുരാതന ദേവതകളും മറ്റു ദേവതകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മഹാന്തകാദ്യൈര്നാഗൈശ്ച പ്രഹ്മാദേനാസുരേണ ച
മഹാന്തകൻ പോലുള്ള വലിയ പാമ്പുകളും പ്രഹ്മാദൻ എന്ന അസുരനും അവിടെ ഉണ്ട്.
മഹാജമ്ഭേന വീരേണ ഹയഗ്രീവേണ വൈ തഥാ
മഹാബലശാലിയായ ജംഭനും വീരനായ ഹയഗ്രീവനും അങ്ങനെ,
തഥാന്യൈര്വിവധൈര്നാഗൈസ്തലം ചൈവ സുശോഭനമ്
അതിനുപുറമെ മറ്റുള്ള ഭയങ്കരനായ പാമ്പുകളും ആ മനോഹരമായ പാതാളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പാപിനസ്തേഷു പച്യന്തേ ന തേ വര്ണയിതും ക്ഷമാഃ
അവിടെയുള്ള പാപികൾ അവിടെ കഠിനമായി ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; അവരെ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ലാത്തത്ര അധികം ആളുകളാണ്.
കാലാഗ്നിരുദ്രോ യോഗാത്മാ നാരസിംഹോ ഽപി മാധവഃ
കാലാഗ്നി, രുദ്രൻ, യോഗത്തിന്റെ ആത്മാവ്, നരസിംഹൻ, മാധവൻ ഇവരും അവിടെയുണ്ട്.