ഏഷാം വംശപ്രസൂതൈശ്ച ഭുക്തേയം പൃഥിവീ പുരാ
ഈ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമി ഭുജിച്ചു.
ത്രൈലോക്യസ്യാസ്യ മാനം വോ ന ശക്യം വിസ്തരേണ തു
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വലിപ്പം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ജനസ്തപശ്ച സത്യം ച ലോകാസ്ത്വണ്ഡോദ്ഭവാ മതാഃ
ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം എന്നിവ അണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
താവദ് ഭൂര്ലോക ആഖ്യാതഃ പുരാണേ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
ഇതുവരെ ഭൂർലോകത്തെ കുറിച്ച് പുരാണത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ഭുവര്ലോകോ ഽപി താവാന്സ്യാന്മണ്ഡലാദ് ഭാസ്കരസ്യ തു
ഭുവർലോകവും സൂര്യന്റെ വലയം എത്രയോ അത്രയേ ഉള്ളൂ.
സ്വര്ലോകഃ സ സമാഖ്യാതസ്തത്ര വായോസ്തു നേമയഃ
സ്വർലോകവും അതുപോലെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെയാണ് വായുവിന്റെ അച്ചുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
സംവഹോ വിവഹശ്ചാഥ തദൂര്ധ്വം സ്യാത് പരാവഹഃ
അവിടെ സംവഹനും വിവഹനും ഉണ്ട്, അതിനുമുകളിൽ പരാവഹൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭൂമേര്യോജനലക്ഷേ തു ഭാനോര്വൈ മണ്ഡലം സ്ഥിതമ്
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷം യോജന ദൂരത്ത് സൂര്യന്റെ വലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നം തല്ലക്ഷേണ പ്രകാശതേ
അത് തന്നെയുള്ള ദൂരത്തിൽ മുഴുവൻ നക്ഷത്രവലയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
താവത്പ്രമാണഭാഗേ തു ബുധസ്യാപ്യുശനാഃ സ്ഥിതഃ
അത് തന്നെയുള്ള അളവിൽ ബുധനും ഉഷണാസും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ലക്ഷദ്വയേന ഭൌമസ്യ സ്ഥിതോ ദേവപുരോഹിതഃ
ഭൂമിയില് നിന്നു ഇരുനൂറായിരം യോജന ദൂരം ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതന് നിലകൊള്ളുന്നു.
സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം തസ്മാല്ലക്ഷമാത്രേ പ്രികാശതേ
അവിടെ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷ്യോജന ദൂരം അകലത്ത് സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം ദൃശ്യമാണ്.
തത്ര ധര്മഃ സ ഭഗവാന് വിഷ്ണുര്നാരായണഃ സ്ഥിതഃ
അവിടെ തന്നെ ധര്മ്മം വസിക്കുന്നു — ആ ധര്മ്മം തന്നെയാണ് മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണു, നാരായണന്.
ത്രിഗുണസ്തസ്യ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ പ്രമാണതഃ
ആ മണ്ഡലത്തിന്റെ വീതി അളക്കുമ്പോള് മൂന്നിരട്ടി വലിപ്പം കാണാം.
തുല്യസ്തയോസ്തു സ്വര്ഭാനുര്ഭൂത്വാധസ്താത് പ്രസര്പതി
അവയില് രണ്ടിലും തുല്യമായ അളവില് സ്വര്ഭാനു താഴേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സ്വര്ഭാനോസ്തു വൃഹത് സ്ഥാനം തൃതീയം യത് തമോമയമ്
സ്വര്ഭാനുവിന്റെ വലിയ സ്ഥാനം, മൂന്നാമത്തേതു, ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഭാര്ഗവാത് പാദഹീനസ്തു വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ
ഭാര്ഗവനു താഴെ, ഒരു പാദം കുറവുള്ള സ്ഥിതിയിലാണ് ബൃഹസ്പതി.
വിസ്താരാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ
മണ്ഡലത്തിന്റെ വീതിയും വലിപ്പവും കാണുമ്പോള് അവയില് രണ്ടിലും ഒരു പാദം കുറവാണ് ബുധന്.
ബുധേന താനി തുല്യാനി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാത് തഥാ
ബുധന് ആ ദൂരങ്ങളും മണ്ഡലങ്ങളും തുല്യമായവയാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു.
ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈവ യോജനേ
അവിടെ അഞ്ചു, നാല്, മൂന്ന്, രണ്ട് എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങള് ഉണ്ട്.
യോജനാന്യര്ധമാത്രാണി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ
അവയില് അരയോജന അളവുകളും ഉണ്ട്; അതിനേക്കാള് കുറവ് ഒന്നും അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
സൌരോ ഽങ്ഗിരാശ്ച വക്രശ്ച ജ്ഞേയാ മന്ദവിചാരിണഃ
ശനിദേവന്, അങ്കിരാസ്, വക്രന് ഇവരെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവരായി അറിയണം.
സൂര്യഃ സൌമോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചൈവ ശീഘ്രഗാഃ
സൂര്യന്, ചന്ദ്രന്, ബുധന്, ഭാര്ഗവന് ഇവര് വേഗത്തില് സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ്.
തദാ സര്വഗ്രഹാണാം സ സൂര്യോ ഽധസ്താത് പ്രസര്പതി
അപ്പോള് എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമാണ് സൂര്യന് താഴേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നം സോമാദൂര്ധ്വം പ്രസര്പതി
നക്ഷത്രമണ്ഡലം മുഴുവന് ചന്ദ്രനു മുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വക്രസ്തു ഭാര്ഗവാദൂര്ധ്വം വക്രാദൂര്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ
വക്രന് ഭാര്ഗവനു മുകളിലാണ്, വക്രനു മുകളിലാണ് ബൃഹസ്പതി.
ഋഷീണാം ചൈവ സപ്താനാന്ധ്രു വശ്ചോര്ധ്വം വ്യവസ്ഥിതഃ
സപ്തര്ഷിമാരുടെയും ധ്രുവന്റെയും മുകളിലാണ് അവന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ഈഷാദണ്ഡസ്തഥൈവ സ്യാദ് ദ്വിഗുണോ ദ്വിജസത്തമാഃ
അടിക്ക് അല്പം ചായം ഉണ്ട്, അതിന്റെ നീളം ഇരട്ടിയാണെന്ന് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, പറയുന്നു.
യോജനാനാം തു തസ്യാക്ഷസ്തത്ര ചക്രം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവൻ്റെ രഥത്തിൻ്റെ അക്ഷം ഒരു യോജന ദൈർഘ്യമുള്ളതും, അതിൽ ചക്രം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ്.
സംവത്സരമേയ കൃത്സ്നം കാലചക്രം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവിടെ ഒരു സംവത്സരം അളവുള്ള കാലചക്രം പൂർണ്ണമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.