തസ്യര്ഷഭോ ഽഭവത് പുത്രോ മരുദേവ്യാം മഹാദ്യുതിഃ
മരുദേവിയിൽ നിന്ന് മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ഋഷഭൻ എന്ന പുത്രൻ അവനു ജനിച്ചു.
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം ഗത്വാ തപസ്തേപേ യഥാവിധി
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ചെന്നു, നിർദ്ദേശപ്രകാരം തപസ്സ് ചെയ്തു.
ജ്ഞാനയോഗരതോ ഭൂത്വാ മഹാപാശുപതോ ഽഭവത്
ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ചവൻ, മഹാപാശുപതനായി മാറി.
സുമതേസ്തൈജസസ്തസ്മാദിന്ദ്രിദ്യുമ്നോ വ്യജായത
പ്രഭയുള്ള സുമതിയിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ ജനിച്ചു.
പ്രതിഹര്തേതി വിഖ്യാത ഉത്പന്നസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
അവന്റെ മകനായി പ്രശസ്തനായ പ്രതിഹർത്ത ജനിച്ചു.
പൃഥുസ്തതസ്തതോ രക്തോ രക്തസ്യാപി ഗയഃ സുതഃ
അവനിൽ നിന്ന് പൃഥു, പൃഥുവിൽ നിന്ന് രക്തൻ, രക്തനിൽ നിന്ന് ഗയൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാവീര്യോ ധീമാംസ്തസ്മാദജായത
അവനു വലിയ ശക്തിയും ബുദ്ധിയും ഉള്ള മകൻ ജനിച്ചു.
ത്വഷ്ടാ ത്വഷ്ടുശ്ച വിരജോ രജസ്തസ്യാപ്യഭൂത് സുതഃ
ത്വഷ്ടാവിന് ത്വഷ്ടു മകനായി, രാജസിന് വിരജൻ മകനായി ജനിച്ചു.
തേഷാം പ്രധാനോ ബലവാന് വിശ്വജ്യോതിരിതി സ്മൃതഃ
അവരിൽ പ്രധാനിയും ഏറ്റവും ശക്തനും വിശ്വജ്യോതിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടു.
അസൂത പുത്രം ധര്മജ്ഞം മഹാബാഹുമരിന്ദമമ്
അവൻ ധർമ്മജ്ഞനുമായ, വീര്യശാലിയുമായ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ മകനെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഏഷാം വംശപ്രസൂതൈശ്ച ഭുക്തേയം പൃഥിവീ പുരാ
ഈ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമി ഭുജിച്ചു.
ത്രൈലോക്യസ്യാസ്യ മാനം വോ ന ശക്യം വിസ്തരേണ തു
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വലിപ്പം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ജനസ്തപശ്ച സത്യം ച ലോകാസ്ത്വണ്ഡോദ്ഭവാ മതാഃ
ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം എന്നിവ അണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
താവദ് ഭൂര്ലോക ആഖ്യാതഃ പുരാണേ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
ഇതുവരെ ഭൂർലോകത്തെ കുറിച്ച് പുരാണത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ഭുവര്ലോകോ ഽപി താവാന്സ്യാന്മണ്ഡലാദ് ഭാസ്കരസ്യ തു
ഭുവർലോകവും സൂര്യന്റെ വലയം എത്രയോ അത്രയേ ഉള്ളൂ.
സ്വര്ലോകഃ സ സമാഖ്യാതസ്തത്ര വായോസ്തു നേമയഃ
സ്വർലോകവും അതുപോലെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെയാണ് വായുവിന്റെ അച്ചുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
സംവഹോ വിവഹശ്ചാഥ തദൂര്ധ്വം സ്യാത് പരാവഹഃ
അവിടെ സംവഹനും വിവഹനും ഉണ്ട്, അതിനുമുകളിൽ പരാവഹൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭൂമേര്യോജനലക്ഷേ തു ഭാനോര്വൈ മണ്ഡലം സ്ഥിതമ്
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷം യോജന ദൂരത്ത് സൂര്യന്റെ വലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നം തല്ലക്ഷേണ പ്രകാശതേ
അത് തന്നെയുള്ള ദൂരത്തിൽ മുഴുവൻ നക്ഷത്രവലയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
താവത്പ്രമാണഭാഗേ തു ബുധസ്യാപ്യുശനാഃ സ്ഥിതഃ
അത് തന്നെയുള്ള അളവിൽ ബുധനും ഉഷണാസും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ലക്ഷദ്വയേന ഭൌമസ്യ സ്ഥിതോ ദേവപുരോഹിതഃ
ഭൂമിയില് നിന്നു ഇരുനൂറായിരം യോജന ദൂരം ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതന് നിലകൊള്ളുന്നു.
സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം തസ്മാല്ലക്ഷമാത്രേ പ്രികാശതേ
അവിടെ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷ്യോജന ദൂരം അകലത്ത് സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം ദൃശ്യമാണ്.
തത്ര ധര്മഃ സ ഭഗവാന് വിഷ്ണുര്നാരായണഃ സ്ഥിതഃ
അവിടെ തന്നെ ധര്മ്മം വസിക്കുന്നു — ആ ധര്മ്മം തന്നെയാണ് മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണു, നാരായണന്.
ത്രിഗുണസ്തസ്യ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ പ്രമാണതഃ
ആ മണ്ഡലത്തിന്റെ വീതി അളക്കുമ്പോള് മൂന്നിരട്ടി വലിപ്പം കാണാം.
തുല്യസ്തയോസ്തു സ്വര്ഭാനുര്ഭൂത്വാധസ്താത് പ്രസര്പതി
അവയില് രണ്ടിലും തുല്യമായ അളവില് സ്വര്ഭാനു താഴേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സ്വര്ഭാനോസ്തു വൃഹത് സ്ഥാനം തൃതീയം യത് തമോമയമ്
സ്വര്ഭാനുവിന്റെ വലിയ സ്ഥാനം, മൂന്നാമത്തേതു, ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഭാര്ഗവാത് പാദഹീനസ്തു വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ
ഭാര്ഗവനു താഴെ, ഒരു പാദം കുറവുള്ള സ്ഥിതിയിലാണ് ബൃഹസ്പതി.
വിസ്താരാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ
മണ്ഡലത്തിന്റെ വീതിയും വലിപ്പവും കാണുമ്പോള് അവയില് രണ്ടിലും ഒരു പാദം കുറവാണ് ബുധന്.
ബുധേന താനി തുല്യാനി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാത് തഥാ
ബുധന് ആ ദൂരങ്ങളും മണ്ഡലങ്ങളും തുല്യമായവയാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു.
ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈവ യോജനേ
അവിടെ അഞ്ചു, നാല്, മൂന്ന്, രണ്ട് എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങള് ഉണ്ട്.