ഉപകുര്വാണകോ ജ്ഞേയോ നൈഷ്ഠികോ മരണാന്തികഃ
ഉപകുർവാണനെന്നത് അങ്ങനെ അറിയണം; നൈഷ്ഠികൻ മരണവരെ അതിൽ സ്ഥിരനാണ്.
കുടുമ്ബഭരണേ യത്തഃ സാധകോ ഽസൌ ഗൃഹീ ഭവേത്
കുടുംബം പോഷിപ്പിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്ന സാധകനാണ് ഗൃഹസ്ഥൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഏകാകീ യസ്തു വിചരേദുദാസീനഃ സ മൌക്ഷികഃ
ഒറ്റയ്ക്കു അനാസക്തനായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനാണ് മോക്ഷം തേടുന്നവൻ.
സ്വാധ്യായേ ചൈവ നിരതോ വനസ്ഥസ്താപസോ മതഃ
അടവിയിലിരുന്ന് സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നവനാണ് തപസ്സുകാരൻ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.
സാംന്യാസികഃ സ വിജ്ഞേയോ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമേ സ്ഥിതഃ
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവനാണ് സന്ന്യാസി എന്ന് അറിയണം.
ജ്ഞാനായ വര്തതേ ഭിക്ഷുഃ പ്രോച്യതേ പാരമേഷ്ഠികഃ
ജ്ഞാനം തേടുന്ന ഭിക്ഷുക്കാണ് പരമസന്ന്യാസി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സമ്യഗ് ദര്ശനസംപന്നഃ സ യോഗീ ഭിക്ഷുരുച്യതേ
സമ്യക്ദർശനം ഉള്ളവനാണ് യോഗിയും ഭിക്ഷുവും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
കര്മസന്യാസിനഃ കേചിത് ത്രിവിധാഃ പരാമേഷ്ഠികാഃ
ചിലർ കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവരാണ്; അവരെ മൂന്നു വിധം പരമസന്ന്യാസികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തൃതീയോത്യാശ്രമീ പ്രോക്തീ യോഗമുത്തമമാസ്ഥിതഃ
ഉയർന്ന യോഗത്തിൽ സ്ഥിരമായവനാണ് മൂന്നാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ആശ്രമത്തിൽ ഉള്ളവൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
തൃതീയേ ചാന്തിമാ പ്രോക്താ ഭാവനാ പാരമേശ്വരീ
മൂന്നാമത്തെ ആശ്രമത്തിൽ പരമമായ ധ്യാനമാണ് അന്തിമം എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്വേഷു വേദശാസ്ത്രേഷു പഞ്ചമോ നോപപദ്യതേ
എല്ലാ വേദശാസ്ത്രങ്ങളിലും അഞ്ചാമത്തെ ആശ്രമം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ദക്ഷാദീന് പ്രാഹ വിശ്വാത്മാ സൃജധ്വം വിവിധാഃ പ്രജാഃ
ദക്ഷനും മറ്റുള്ളവർക്കും സർവ്വാത്മാവ്这样 പറഞ്ഞു: 'നാനാതരം ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കൂ.'
അസൃജന്ത പ്രജാഃ സര്വാ ദേവമാനുഷപൂര്വികാഃ
അവർ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും തുടങ്ങി എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു.
അഹം വൈ പാലയാമീദം സംഹരിഷ്യതി ശൂലഭൃത്
ഞാനാണ് ഈ ലോകം സംരക്ഷിക്കുന്നത്; ശൂലധാരി അതിനെ ലയിപ്പിക്കും.
രജഃ സത്ത്വതമോയോഗാത് പരസ്യ പരമാത്മനഃ
രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നിവയുടെ യോജനയിൽ നിന്ന് പരമാത്മാവ് ഉദിക്കുന്നു.
അന്യോന്യം പ്രണതാശ്ചൈവ ലീലയാ പരമേശ്വരാഃ
പരമേശ്വരന്മാർ പരസ്പരം നമസ്കരിച്ച് കളിയോടെ ഒന്നാകുന്നു.
തിസ്ത്രസ്തു ഭാവനാ രുദ്രേ വര്തന്തേ സതതം ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, രുദ്രനിൽ എപ്പോഴും മൂന്നു വിധമായ ധ്യാനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ദ്വിതീയാ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്താ ദേവസ്യാക്ഷരഭാവനാ
അവയിൽ രണ്ടാമത്തേത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ അക്ഷരമായത് ധ്യാനിക്കുകയാണെന്ന് പറയുന്നു.
വിഭജ്യസ്വേച്ഛയാത്മാനം സോ ഽന്യര്യാമീശ്വരഃ സ്ഥിതഃ
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ തന്നെ വിഭജിച്ച്, ആ പ്രഭു മറ്റുള്ളവരുടെ അന്തര്യാമിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരുഷഃ പരതോ ഽവ്യക്താദ് ബ്രഹ്മത്വം സമുപാഗമത്
അവ്യക്തതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന പുരുഷൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.
ഏകസ്യൈവ സ്മൃതാസ്തിസ്ത്രസ്തനൂഃ കാര്യവശാത് പ്രഭോഃ
പ്രഭുവിന് ഒരാളായിട്ടും, കര്മ്മത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിന് മൂന്നു ശരീരങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
യദീച്ഛേദചിരാത് സ്ഥാനം യത്തന്മോക്ഷാഖ്യമവ്യയമ്
അക്ഷരമായ മോക്ഷം എന്ന സ്ഥാനം ഉടൻ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—
പൂജയേദ് ഭാവയുക്തേന യാവജ്ജീവം പ്രതിജ്ഞയാ
അവൻ ജീവിതം മുഴുവൻ ഭക്തിയോടെ പ്രതിജ്ഞയോടെ പൂജ ചെയ്യണം.
ആശ്രമോ വൈഷ്ണവോ ബ്രാഹ്മോ ഹരാശ്രമ ഇതി ത്രയഃ
വൈഷ്ണവം, ബ്രാഹ്മം, ഹരാശ്രമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ധ്യായേദഥാര്ചയേദേതാന് ബ്രഹ്മവിദ്യാപരായണഃ
ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ലയിച്ചവൻ ഇവയെ ധ്യാനിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും വേണം.
സിതേന ഭസ്മനാ കാര്യം ലലാടേ തു ത്രിപുണ്ഡ്രകമ്
വെള്ള പുഞ്ചിരണ്ടുപിടി ചാരകൊണ്ട് നെറ്റിയിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം ഇടണം.
ധാരയേത് സര്വദാ ശൂലം ലലാടേ ഗന്ധവാരിഭിഃ
സുഗന്ധമുള്ള വെള്ളത്തിൽ തൂവിയ ശൂലം എപ്പോഴും നെറ്റിയിൽ ധരിക്കണം.
തേഷാം ലലാടേ തിലകം ധാരണീയം തു സര്വദാ
അവരുടെ നെറ്റിയിൽ എപ്പോഴും തിലകം ധരിക്കണം.
ഉപര്യധോ ഭാവയോഗാത് ത്രിപുണ്ഡ്രസ്യ തു ധാരണാത്
മുകളിൽ താഴെ ധ്യാനവും ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കലും ചെയ്താൽ—
ധൃതം ത്രിശൂലധരണാദ് ഭവത്യേവ ന സംശയഃ
ശൂലം ധരിച്ചാൽ അതു നിർബന്ധമായും ലഭിക്കും, സംശയമില്ല.