സാമാസികമിമം ധര്മം ചാതുര്വര്ണ്യേ ഽബ്രവീന്മനുഃ
നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കായി ഈ സംക്ഷിപ്തധർമ്മം മനു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്ഥാനമൈന്ദ്രം ക്ഷത്രിയാണാം സംഗ്രാമേഷ്വപലായിനാമ്
യുദ്ധത്തിൽ പിന്മാറാത്ത ക്ഷത്രിയർക്കാണ് ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നത്.
ഗാന്ധര്വം ശൂദ്രജാതീനാം പരിചാരേണ വര്തതാമ്
ശൂദ്രവർഗ്ഗത്തിൽ സേവനത്തിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ഗന്ധർവലോകമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
സ്മൃതം തേഷാം തു യത്സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്
അവർക്കായി നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം ഗുരുവിനോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നവരുടെതാണു.
പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം സ്ഥാനമുക്തം സ്വയംഭുവാ
ഗൃഹസ്ഥരുടെ സ്ഥാനം പ്രജാപതിയുടെതാണെന്ന് സ്വയംഭൂവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഹൈരണ്യഗര്ഭം തത് സ്ഥാനം യസ്മാന്നാവര്തതേ പുനഃ
ആ സ്ഥാനം ഹിരണ്യഗർഭം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെനിന്ന് തിരികെ ജനനം ഇല്ല.
ആനന്ദമൈശ്വരം ധാമ സാ കാഷ്ഠാ സാ പരാഗതിഃ
ആനന്ദവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ വാസസ്ഥലമാണ് പരമാവധി, അതാണ് പരമഗതി.
ചത്വാരോ ഹ്യാശ്രമാഃ പ്രോക്താ യോഗിനാമേക ഉച്യതേ
നാലു ആശ്രമങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ യോഗികൾക്കു ഒരൊറ്റ ആശ്രമം മാത്രമാണ് പറയുന്നത്.
യ ആസ്തേ നിശ്ചലോ യോഗീ സ സംന്യാസീ ന പഞ്ചമഃ
അചഞ്ചലമായി ഇരിക്കുന്ന യോഗിയാണ് സന്ന്യാസി; അഞ്ചാമത്തെ നിലയില്ല.
ബ്രഹ്മചാര്യുപകുര്വാണോ നൈഷ്ഠികോ ബ്രഹ്മതത്പരഃ
ബ്രഹ്മചര്യ വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ഉപകുർവാണനോ നൈഷ്ഠികനോ ആയാലും, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാരത്തിൽ മനസ്സോടെയാണ്.
ഉപകുര്വാണകോ ജ്ഞേയോ നൈഷ്ഠികോ മരണാന്തികഃ
ഉപകുർവാണനെന്നത് അങ്ങനെ അറിയണം; നൈഷ്ഠികൻ മരണവരെ അതിൽ സ്ഥിരനാണ്.
കുടുമ്ബഭരണേ യത്തഃ സാധകോ ഽസൌ ഗൃഹീ ഭവേത്
കുടുംബം പോഷിപ്പിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്ന സാധകനാണ് ഗൃഹസ്ഥൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഏകാകീ യസ്തു വിചരേദുദാസീനഃ സ മൌക്ഷികഃ
ഒറ്റയ്ക്കു അനാസക്തനായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനാണ് മോക്ഷം തേടുന്നവൻ.
സ്വാധ്യായേ ചൈവ നിരതോ വനസ്ഥസ്താപസോ മതഃ
അടവിയിലിരുന്ന് സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നവനാണ് തപസ്സുകാരൻ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.
സാംന്യാസികഃ സ വിജ്ഞേയോ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമേ സ്ഥിതഃ
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവനാണ് സന്ന്യാസി എന്ന് അറിയണം.
ജ്ഞാനായ വര്തതേ ഭിക്ഷുഃ പ്രോച്യതേ പാരമേഷ്ഠികഃ
ജ്ഞാനം തേടുന്ന ഭിക്ഷുക്കാണ് പരമസന്ന്യാസി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സമ്യഗ് ദര്ശനസംപന്നഃ സ യോഗീ ഭിക്ഷുരുച്യതേ
സമ്യക്ദർശനം ഉള്ളവനാണ് യോഗിയും ഭിക്ഷുവും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
കര്മസന്യാസിനഃ കേചിത് ത്രിവിധാഃ പരാമേഷ്ഠികാഃ
ചിലർ കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവരാണ്; അവരെ മൂന്നു വിധം പരമസന്ന്യാസികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തൃതീയോത്യാശ്രമീ പ്രോക്തീ യോഗമുത്തമമാസ്ഥിതഃ
ഉയർന്ന യോഗത്തിൽ സ്ഥിരമായവനാണ് മൂന്നാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ആശ്രമത്തിൽ ഉള്ളവൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
തൃതീയേ ചാന്തിമാ പ്രോക്താ ഭാവനാ പാരമേശ്വരീ
മൂന്നാമത്തെ ആശ്രമത്തിൽ പരമമായ ധ്യാനമാണ് അന്തിമം എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്വേഷു വേദശാസ്ത്രേഷു പഞ്ചമോ നോപപദ്യതേ
എല്ലാ വേദശാസ്ത്രങ്ങളിലും അഞ്ചാമത്തെ ആശ്രമം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ദക്ഷാദീന് പ്രാഹ വിശ്വാത്മാ സൃജധ്വം വിവിധാഃ പ്രജാഃ
ദക്ഷനും മറ്റുള്ളവർക്കും സർവ്വാത്മാവ്这样 പറഞ്ഞു: 'നാനാതരം ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കൂ.'
അസൃജന്ത പ്രജാഃ സര്വാ ദേവമാനുഷപൂര്വികാഃ
അവർ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും തുടങ്ങി എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു.
അഹം വൈ പാലയാമീദം സംഹരിഷ്യതി ശൂലഭൃത്
ഞാനാണ് ഈ ലോകം സംരക്ഷിക്കുന്നത്; ശൂലധാരി അതിനെ ലയിപ്പിക്കും.
രജഃ സത്ത്വതമോയോഗാത് പരസ്യ പരമാത്മനഃ
രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നിവയുടെ യോജനയിൽ നിന്ന് പരമാത്മാവ് ഉദിക്കുന്നു.
അന്യോന്യം പ്രണതാശ്ചൈവ ലീലയാ പരമേശ്വരാഃ
പരമേശ്വരന്മാർ പരസ്പരം നമസ്കരിച്ച് കളിയോടെ ഒന്നാകുന്നു.
തിസ്ത്രസ്തു ഭാവനാ രുദ്രേ വര്തന്തേ സതതം ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, രുദ്രനിൽ എപ്പോഴും മൂന്നു വിധമായ ധ്യാനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ദ്വിതീയാ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്താ ദേവസ്യാക്ഷരഭാവനാ
അവയിൽ രണ്ടാമത്തേത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ അക്ഷരമായത് ധ്യാനിക്കുകയാണെന്ന് പറയുന്നു.
വിഭജ്യസ്വേച്ഛയാത്മാനം സോ ഽന്യര്യാമീശ്വരഃ സ്ഥിതഃ
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ തന്നെ വിഭജിച്ച്, ആ പ്രഭു മറ്റുള്ളവരുടെ അന്തര്യാമിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരുഷഃ പരതോ ഽവ്യക്താദ് ബ്രഹ്മത്വം സമുപാഗമത്
അവ്യക്തതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന പുരുഷൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.