പര്വവര്ജം ഗൃഹസ്ഥസ്യ ബ്രഹ്മചര്യമുദാഹൃതമ്
ഗൃഹസ്ഥന് ഉത്സവദിനങ്ങൾ ഒഴികെ ബ്രഹ്മചര്യം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അകുര്വാണസ്തു വിപ്രേന്ദ്രാ ഭ്രൂണഹാ തു പ്രജായതേ
മഹാഭാഗ്യബ്രാഹ്മണരേ, ഇത് പാലിക്കാത്തവൻ ഗർഭഹത്യകർത്താവായി ജനിക്കും.
ഗൃഹസ്ഥസ്യ പരോ ധര്മോ ദേവതാഭ്യര്ചനം തഥാ
ദേവതാരാധനയും ഗൃഹസ്ഥന്റെ ഉത്തമധർമ്മമാണ്.
ദേശാന്തരഗതോ വാഥ മൃതപത്നീക ഏവ വാ
അവൻ മറ്റൊരു ദേശത്ത് പോയാലും, ഭാര്യ മരിച്ചാലും,
അന്യേ തമുപജീവന്തി തസ്മാച്ഛ്രേയാന് ഗൃഹാശ്രമീ
മറ്റുള്ളവർ അവനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ഉത്തമമാണ്.
തസ്മാദ് ഗാര്ഹസ്ഥ്യമേവൈകം വിജ്ഞേയം ധര്മസാധനമ്
അതുകൊണ്ട് ഗൃഹസ്ഥജീവിതം തന്നെ ധർമ്മസാധനമായി മനസ്സിലാക്കണം.
സര്വലോകവിരുദ്ധം ച ധര്മമപ്യാചരേന്ന തു
എല്ലാവരും എതിർക്കുന്ന ധർമ്മം പോലും ആചരിക്കരുത്.
ധര്മ ഏവാപവര്ഗായ തസ്മാദ് ധര്മം സമാശ്രയേത്
ധർമ്മം liberation-ലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം ആശ്രയിക്കണം.
സത്ത്വം രജസ്തമശ്ചേതി തസ്മാദ്ധര്മം സമാശ്രയേത്
സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ധർമ്മം ആശ്രയിക്കണം.
ജഘന്യഗുണവൃത്തിസ്ഥാ അധോ ഗച്ഛന്തി താമസാഃ
താമസികഗുണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ താഴോട്ടാണ് പോകുന്നത്.
ഇഹ ലോകേ സുഖീ ഭൂത്വാ പ്രേത്യാനന്ത്യായ കല്പതേ
ഇഹലോകത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച്, മരിച്ചശേഷം ശാശ്വതമായ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
ഏവം സാധനസാധ്യത്വം ചാതുര്വിധ്യേ പ്രദര്ശിതമ്
ഇങ്ങനെ, നാലു വിധത്തിലുള്ള ഉപായങ്ങളും അവയുടെ ഫലങ്ങളും വിശദീകരിച്ചു.
മാഹാത്മ്യം ചാനുതിഷ്ഠേത സ ചാനന്ത്യായ കല്പതേ
ഈ മഹത്വം ആചരിക്കുന്നവനും ശാശ്വതമായ മോക്ഷം നേടുന്നു.
ധര്മാത് സംജായതേ സര്വമിത്യാഹുര്ബ്രഹ്മവാദിനഃ
എല്ലാം ധർമ്മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
അനാദിനിധനാ ശക്തിഃ സൈഷാ ബ്രാഹ്മീ ദ്വിജോത്തമാഃ
ആശക്തി ആരംഭവും അവസാനും ഇല്ലാത്ത ബ്രാഹ്മീ ശക്തിയാണ്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
തസ്മാജ്ജ്ഞാനേന സഹിതം കര്മയോഗം സമാചരേത്
അതിനാൽ, ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം കര്മ്മയോഗവും ആചരിക്കണം.
ജ്ഞാനപൂര്വം നിവൃത്തം സ്യാത് പ്രവൃത്തം യദതോ ഽന്യഥാ
ജ്ഞാനത്തിന് ശേഷം വരുന്നത് നിരാസമാണ്; അതല്ലെങ്കിൽ അത് കര്മ്മമാണ്.
തസ്മാന്നിവൃത്തം സംസേവ്യമന്യഥാ സംസരേത് പുനഃ
അതിനാൽ, നിരാസം പിന്തുടരണം; ഇല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകും.
ആര്ജവം ചാനസൂയാ ച തീര്ഥാനുസരണം തഥാ
നേരായ മനസ്സ്, അസൂയ ഇല്ലായ്മ, തീർത്ഥയാത്ര എന്നിവയും,
ദേവതാഭ്യര്ചനം പൂജാ ബ്രാഹ്മണാനാം വിശേഷതഃ
ദേവതാരാധനയും, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കുകയും,
സാമാസികമിമം ധര്മം ചാതുര്വര്ണ്യേ ഽബ്രവീന്മനുഃ
നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കായി ഈ സംക്ഷിപ്തധർമ്മം മനു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്ഥാനമൈന്ദ്രം ക്ഷത്രിയാണാം സംഗ്രാമേഷ്വപലായിനാമ്
യുദ്ധത്തിൽ പിന്മാറാത്ത ക്ഷത്രിയർക്കാണ് ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നത്.
ഗാന്ധര്വം ശൂദ്രജാതീനാം പരിചാരേണ വര്തതാമ്
ശൂദ്രവർഗ്ഗത്തിൽ സേവനത്തിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ഗന്ധർവലോകമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
സ്മൃതം തേഷാം തു യത്സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്
അവർക്കായി നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം ഗുരുവിനോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നവരുടെതാണു.
പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം സ്ഥാനമുക്തം സ്വയംഭുവാ
ഗൃഹസ്ഥരുടെ സ്ഥാനം പ്രജാപതിയുടെതാണെന്ന് സ്വയംഭൂവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഹൈരണ്യഗര്ഭം തത് സ്ഥാനം യസ്മാന്നാവര്തതേ പുനഃ
ആ സ്ഥാനം ഹിരണ്യഗർഭം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെനിന്ന് തിരികെ ജനനം ഇല്ല.
ആനന്ദമൈശ്വരം ധാമ സാ കാഷ്ഠാ സാ പരാഗതിഃ
ആനന്ദവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ വാസസ്ഥലമാണ് പരമാവധി, അതാണ് പരമഗതി.
ചത്വാരോ ഹ്യാശ്രമാഃ പ്രോക്താ യോഗിനാമേക ഉച്യതേ
നാലു ആശ്രമങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ യോഗികൾക്കു ഒരൊറ്റ ആശ്രമം മാത്രമാണ് പറയുന്നത്.
യ ആസ്തേ നിശ്ചലോ യോഗീ സ സംന്യാസീ ന പഞ്ചമഃ
അചഞ്ചലമായി ഇരിക്കുന്ന യോഗിയാണ് സന്ന്യാസി; അഞ്ചാമത്തെ നിലയില്ല.
ബ്രഹ്മചാര്യുപകുര്വാണോ നൈഷ്ഠികോ ബ്രഹ്മതത്പരഃ
ബ്രഹ്മചര്യ വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ഉപകുർവാണനോ നൈഷ്ഠികനോ ആയാലും, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാരത്തിൽ മനസ്സോടെയാണ്.