ഗുപ്തയേ സര്വവേദാനാം തേഭ്യോ യജ്ഞോ ഹി നിര്ബഭൌ
എല്ലാ വേദങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കാനായി, യജ്ഞം അവരിൽ നിന്നു ഉദിച്ചുവന്നു.
ബ്രഹ്മണഃ സഹജം രൂപം നിത്യൈഷാ ശക്തിരവ്യയാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഹജമായ രൂപം ഈ ശാശ്വതവും ക്ഷയമില്ലാത്തതുമായ ശക്തിയാണ്.
ആദൌ വേദമയീ ഭൂതാ യതഃ സര്വാഃ പ്രവൃത്തയഃ
ആദ്യത്തിൽ അവൾ വേദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവളായി, അവളിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഉദ്ഭവിച്ചത്.
ന തേഷു രമതേ ധീരഃ പാഷണ്ഡീ തേന ജായതേ
ധീരന്മാർ അവയിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ അത്തരം വ്യക്തി പാഷണ്ഡനാകുന്നു.
സ ജ്ഞേയഃ പരമോ ധര്മോ നാന്യശാസ്ത്രേഷു സംസ്ഥിതഃ
അത് തന്നെയാണ് പരമധർമ്മം അറിയേണ്ടത്; മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അതില്ല.
സര്വാസ്താ നിഷ്ഫലാഃ പ്രേത്യതമോനിഷ്ഠാഹിതാഃ സ്മൃതാഃ
അവയെല്ലാം മരണത്തിന് ശേഷം ഫലമില്ലാത്തതും, അന്ധകാരത്തിലും ദുർഭാഗ്യത്തിലും എത്തിക്കുന്നതുമാണ്.
ശുദ്ധാന്തഃ കരണാഃ സര്വാഃ സ്വധര്മനിരതാഃ സദാ
ആന്തരികം ശുദ്ധമായവരും, എപ്പോഴും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും—
അധര്മോ മുനിശാര്ദൂലാഃ സ്വധര്മപ്രതിബന്ധകഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സ്വധർമ്മത്തെ തടയുന്നതാണ് അധർമ്മം.
രജോമാത്രാത്മികാസ്താസാം സിദ്ധയോ ഽന്യാസ്തദാഭവന്
അവരുടെ സിദ്ധികൾ എല്ലാം രാജസികസ്വഭാവമുള്ളതായിരുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് മറ്റു ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടായത്.
തതസ്താസാം വിഭുര്ബ്രഹ്മാ കര്മാജീവമകല്പയത്
അതിനുശേഷം, സർവ്വവ്യാപിയായ ബ്രഹ്മാവ് അവർക്കായി കര്മ്മവും ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗവും നിർണ്ണയിച്ചു.
ഭൃഗ്വാദയസ്തദ്വദനാച്ഛ്രുത്വാ ധര്മാനഥോചിരേ
ഭൃഗുവും മറ്റു മഹർഷികളും അവന്റെ വായിൽ നിന്നു ധർമ്മങ്ങൾ കേട്ടശേഷം പ്രസ്താവിച്ചു.
അധ്യാപനം ചാധ്യയനം ഷട് കര്മാണി ദ്വിജോത്തമാഃ
പഠിപ്പിക്കൽ, പഠനം, ആറു കര്മ്മങ്ങൾ— ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ—
ദണ്ഡോ യുദ്ധം ക്ഷത്രിയസ്യ കൃഷിര്വൈശ്യസ്യ ശസ്യതേ
ക്ഷത്രിയന് ശിക്ഷയും യുദ്ധവും, വൈശ്യന് കൃഷിയും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
കാരുകര്മ തഥാജീവഃ പാകയജ്ഞോ ഽപി ധര്മതഃ
കൈത്തൊഴിലും, മറ്റു ഉപജീവനവും, യജ്ഞത്തിന് വേണ്ട ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നതും ധാർമ്മികമായ കർമ്മങ്ങളാണ്.
ഗൃഹസ്ഥം ച വനസ്ഥം ച ഭിക്ഷുകം ബ്രഹ്മചാരിണമ്
ഗൃഹസ്ഥന്, വനവാസി, ഭിക്ഷുകന്, ബ്രഹ്മചാരിയും—
ഗൃഹസ്ഥസ്യ സമാസേന ധര്മോ ഽയം മുനിപുങ്ഗവാഃ
മഹർഷിമാരേ, ഗൃഹസ്ഥന്റെ ധർമ്മം ഇതാണ് എന്നാണു സംക്ഷേപത്തിൽ പറയുന്നത്.
സംവിഭാഗോ യഥാന്യായം ധര്മോ ഽയം വനവാസിനാമ്
ന്യായപ്രകാരം പങ്കിടൽ വനവാസികളുടെ ധർമ്മമാണ്.
സമ്യഗ്ജ്ഞാനം ച വൈരാഗ്യം ധര്മോ ഽയം ഭിക്ഷുകേ മതഃ
ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭിക്ഷുക്കളുടെ ധർമ്മമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
സന്ധ്യാകര്മാഗ്നികാര്യം ച ധര്മോ ഽയം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
സന്ധ്യാവന്ദനവും അഗ്നികാര്യവും ബ്രഹ്മചാരികളുടെ ധർമ്മമാണ്.
സാധാരണം ബ്രഹ്മചര്യം പ്രോവാച കമലോദ്ഭവഃ
എല്ലാവർക്കും ബ്രഹ്മചര്യം പൊതുവായ ധർമ്മമാണെന്ന് കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ പ്രസ്താവിച്ചു.
പര്വവര്ജം ഗൃഹസ്ഥസ്യ ബ്രഹ്മചര്യമുദാഹൃതമ്
ഗൃഹസ്ഥന് ഉത്സവദിനങ്ങൾ ഒഴികെ ബ്രഹ്മചര്യം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അകുര്വാണസ്തു വിപ്രേന്ദ്രാ ഭ്രൂണഹാ തു പ്രജായതേ
മഹാഭാഗ്യബ്രാഹ്മണരേ, ഇത് പാലിക്കാത്തവൻ ഗർഭഹത്യകർത്താവായി ജനിക്കും.
ഗൃഹസ്ഥസ്യ പരോ ധര്മോ ദേവതാഭ്യര്ചനം തഥാ
ദേവതാരാധനയും ഗൃഹസ്ഥന്റെ ഉത്തമധർമ്മമാണ്.
ദേശാന്തരഗതോ വാഥ മൃതപത്നീക ഏവ വാ
അവൻ മറ്റൊരു ദേശത്ത് പോയാലും, ഭാര്യ മരിച്ചാലും,
അന്യേ തമുപജീവന്തി തസ്മാച്ഛ്രേയാന് ഗൃഹാശ്രമീ
മറ്റുള്ളവർ അവനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ഉത്തമമാണ്.
തസ്മാദ് ഗാര്ഹസ്ഥ്യമേവൈകം വിജ്ഞേയം ധര്മസാധനമ്
അതുകൊണ്ട് ഗൃഹസ്ഥജീവിതം തന്നെ ധർമ്മസാധനമായി മനസ്സിലാക്കണം.
സര്വലോകവിരുദ്ധം ച ധര്മമപ്യാചരേന്ന തു
എല്ലാവരും എതിർക്കുന്ന ധർമ്മം പോലും ആചരിക്കരുത്.
ധര്മ ഏവാപവര്ഗായ തസ്മാദ് ധര്മം സമാശ്രയേത്
ധർമ്മം liberation-ലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം ആശ്രയിക്കണം.
സത്ത്വം രജസ്തമശ്ചേതി തസ്മാദ്ധര്മം സമാശ്രയേത്
സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ധർമ്മം ആശ്രയിക്കണം.
ജഘന്യഗുണവൃത്തിസ്ഥാ അധോ ഗച്ഛന്തി താമസാഃ
താമസികഗുണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ താഴോട്ടാണ് പോകുന്നത്.