അനുഗ്രാഹ്യോ ഭഗവതാ ദക്ഷശ്ചാപി ദിവൌകസഃ
ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ദക്ഷനും സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്കും ലഭിക്കേണ്ടതായിരുന്നു.
ഉവാച പ്രണതാന് ദേവാന് പ്രാചേതസമഥോ ഹരഃ
ഹരൻ നമസ്കരിച്ച ദേവന്മാരോടും പ്രചേതസനായ ദക്ഷനോടും സംസാരിച്ചു.
സംപൂജ്യഃ സര്വയജ്ഞേഷു ന നിന്ദ്യോ ഽഹം വിശേഷതഃ
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും എന്നെ ആദരിക്കണം, പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് അപമാനം വരുത്തരുത്.
ത്യക്ത്വാ ലോകൈഷണാമേതാം മദ്ഭക്തോ ഭവ യത്നതഃ
ലോകസുഖങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ എന്റെ ഭക്തനാകൂ.
താവത് തിഷ്ഠ മമാദേശാത് സ്വാധികാരേഷു നിര്വൃതഃ
എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, നീ നിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളിൽ സംതൃപ്തനായി തുടരുക.
അദര്ശനമനുപ്രാപ്തോ ദക്ഷസ്യാമിതതേജസഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ദക്ഷന് അവൻ കാണാനാവാത്തവനായി.
വ്യാജഹാര സ്വയം ദക്ഷമശേഷജഗതോ ഹിതമ്
അവൻ തന്നെ ദക്ഷനോട്, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യദാചഷ്ട സ്വയം ദേവഃ പാലയൈതദതന്ദ്രിതഃ
ദേവൻ സ്വയം കല്പിച്ചപ്പോൾ, 'ഇത് അശ്രദ്ധയില്ലാതെ സംരക്ഷിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
പശ്യന്ത്യേനം ബ്രഹ്മഭൂതാ വിദ്വാംസോ വേദവാദിനഃ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച, ബ്രഹ്മസ്വരൂപം നേടിയ ജ്ഞാനികൾ അവനെ കാണുന്നു.
സ്തൂയതേ വൈദികൈര്മന്ത്രൈര്ദേവദേവോ മഹേശ്വരഃ
വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു.
ചേതസാ ഭാവയുക്തേന സ യാതി പരമം പദമ്
ഭക്തിയോടെ മനസോടെ അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സമാരാധയ യത്നതഃ
കർമ്മത്താലും മനസാലും വാക്കിനാലും, നീ പരിശ്രമത്തോടെ അവനെ ആരാധിക്കണം.
ഭവന്തി സര്വദോഷായ നിന്ദകസ്യ ക്രിയാ യതഃ
അപവാദം പറയുന്നവന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ദോഷങ്ങൾക്കു കാരണമാകും.
സ ദേവദേവോ ഭഗവാന് മഹാദേവോ ന സംശയഃ
അവൻ ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ മഹാദേവൻ തന്നെയാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മോഹാദവേദനിഷ്ഠത്വാത് തേ യാന്തി നരകം നരാഃ
ഭ്രമവും തെറ്റായ വിശ്വാസങ്ങളിലും ഉറച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അത്തരം ആളുകൾ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഏകീഭാവേന പശ്യന്തി മുക്തിഭാജോ ഭവന്തി തേ
ഏകതയിൽ കാണുന്നവർക്കാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ യോഗ്യത.
ഇതി മത്വാ യജേദ് ദേവം സ യാതി പരമാം ഗതിമ്
ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ച് ദൈവത്തെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
ഇത്ഥം ജഗത് സര്വമിദം രുദ്രനാരായണോദ്ഭവമ്
ഈ ലോകം മുഴുവൻ രുദ്രനും നാരായണനും നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്.
സമാശ്രയേന്മഹാദേവം ശരണ്യം ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരുടെ ആശ്രയം ആയ മഹാദേവനിൽ അഭയം തേടണം.
ജഗാമ ശരണം ദേവം ഗോപതിം കൃത്തിവാസസമ്
അവൻ കുരുക്കളുടെ ഉടമയും ചർമ്മം ധരിച്ച ദൈവത്തിലും അഭയം തേടി.
ദ്വിഷന്തോ മോഹിതാ ദേവം സംബഭൂവുഃ കലിഷ്വഥ
കലിയുഗത്തിൽ ദൈവത്തെ ദ്വേഷിച്ചവർ ഭ്രമിതരായി.
പൂര്വസംസ്കാരമഹാത്മ്യാദ് ബ്രഹ്മണോ വചനാദിഹ
മുന് ജന്മത്തിലെ സാംസ്കാരിക മഹത്വം കൊണ്ടും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് കൊണ്ടും—
ബ്രഹ്മാണം ജഗതാമീശമനുജ്ഞാതാഃ സ്വയംഭുവാ
സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയാൽ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായവൻ—
ഭവിഷ്യന്തി യഥാ പൂര്വം ശങ്കരസ്യ പ്രസാദതഃ
ശങ്കരന്റെ കൃപയാൽ അവർ വീണ്ടും പഴയപോലെ ആകും.
ശൃണുധ്വം ദക്ഷപുത്രീണാം സര്വാസാം ചൈവ സംതതിമ്
ഇപ്പോൾ ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരുടെ എല്ലാ വംശാവലികളും കേൾക്കൂ.
സസര്ജ ദേവാന് ഗന്ധര്വാന് ഋഷീംശ്ചൈവാസുരോരഗാന്
അവൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും അസുരന്മാരെയും പാമ്പുകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
തദാ സസര്ജ ഭൂതാനി മൈഥുനേനൈവ ധര്മതഃ
അപ്പോൾ ധർമ്മപൂർവ്വം ദാമ്പത്യബന്ധത്തിലൂടെ ജീവികൾ ഉണ്ടാക്കി.
സുതായാം ധര്മയുക്തായാം പുത്രാണാം തു സഹസ്ത്രകമ്
ധർമ്മപരമായ തന്റെ മകളിൽ നിന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ഷഷ്ടിം ദക്ഷോ ഽസൃജത് കന്യാ വൈരണ്യാം വൈ പ്രജാപതിഃ
പ്രജാപതിയായ ദക്ഷൻ വൈരിണിയിൽ നിന്ന് അറുപത് പെൺമക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു.
വിംശത് സപ്ത ച സോമായ ചതസ്ത്രോ ഽരിഷ്ടനേമിനേ
ഇരുപത്തിയേഴുപേർ സോമനു, നാലുപേർ അരിഷ്ടനേമിക്ക്.