എല്ലാ ഈ സൃഷ്ടിയും എന്റെ തേജസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ് എന്ന് അറിയണം. ഈ സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലാ ഘടകങ്ങളിലും ഞാൻ തന്നെയാണ് അധിഷ്ഠിതനായ പ്രഭു; ജ്ഞാനികൾ ഓർക്കുന്ന പశുപതി ദേവൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്. വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ എന്റെ പേരിൽ മാത്രം ജിവന്മാരുടെ മോചനത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. എന്റെ പുറമെ, അതിജീവ സ്വരൂപനായ, അക്ഷരനായ, ജിവന്മാരുടെ നാഥനായ മറ്റൊരാളില്ല. പശുപതിയുടെ ഈ ബന്ധങ്ങൾ, ജീവികളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കഷ്ടതകളാണ്. ഇവയാണ് ആറ് പ്രാധാന്യപ്രകൃതികളും, അതുപോലെ മറ്റു രൂപാന്തരങ്ങളും. മൂത്രദ്വാരം, ജനനേന്ദ്രിയം, രണ്ടു കൈകൾ, രണ്ടു കാലുകൾ, വാക്ക്—ഇവയെ പത്താമത് ഘടകമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ ഇരുപത്തിമൂന്ന് ഘടകങ്ങൾ പ്രകൃതിയുടെ പ്രധാനം മൂലതത്ത്വങ്ങളാണ്. ആരംഭമില്ലാത്ത, മധ്യമില്ലാത്ത, അന്തമില്ലാത്ത, ലോകത്തിന്റെ പരമകാരണം ഇതാണ്. ഈ ഘടകങ്ങൾ സമ്യവസ്ഥയിൽ ഉള്ളത് അപ്രകൃതിയും, പ്രഥമപ്രകൃതിയും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഗുണങ്ങളിൽ കാണുന്ന വൈവിധ്യം, ജ്ഞാനത്തിൽ ഉള്ള വ്യത്യാസങ്ങളിലൂടെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. എന്നോട് സമർപ്പിച്ച കർമ്മങ്ങൾ, ബന്ധനത്തിനോ മോചനത്തിനോ കാരണമാവുന്നു. ഈ ബന്ധങ്ങൾ, കഷ്ടതകൾ, ആത്മാവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാശങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. മൂലപ്രകൃതി, അപ്രകൃതിയായ, എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. മഹതിന്റെ തുടക്കം മുതൽ ഉള്ള ഘടകങ്ങൾ, ദേവതകളുടെ നിത്യനാഥനിൽ ഉള്ളവയാണ്. അവൻ പരമപുരുഷൻ, ആദിപുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ ആണ് ജീവികൾ ഭയങ്കരമായ സാംസാരിക സമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നത്. അവൻ മാത്രം, അനുഗ്രഹിതനായ, ഏകപരമേശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മൂലമയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, ഈ ലോകം അതിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. അതിൽ നിന്നാണ് സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങൾ, മഹാത്തത്ത്വങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജനിച്ചത്. അതിൽ നിന്നാണ് മഹാബ്രഹ്മാവ്, എന്റെ ശക്തിയിൽ ശക്തനായി ജനിച്ചത്. എന്റെ മായയിൽ മൂടപ്പെട്ടവർ, തങ്ങളുടെ പിതാവായ എന്നെ കാണുന്നില്ല. അവരിൽ മായയാണ് പരമകാരണം; എന്നെ മാത്രം പിതാവായി അവർ അറിയുന്നു. ആ നിശ്ചലനായവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, മായയിൽ അകപ്പെട്ടില്ല. ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു; ഓം, ബ്രഹ്മാവ്, പ്രജാപതി എന്നായി ഞാൻ നിലനിൽക്കുന്നു. നശിക്കുന്നവയിൽ അക്ഷരത്വം കാണുന്നവൻ, യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നു. അവൻ സ്വയം സ്വയം ദോഷം ചെയ്യില്ല; അതുകൊണ്ട് പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രധാനം പ്രവർത്തനം അറിയുന്നവൻ, പരബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കുന്നു. മഹാപ്രഭുവിന്റെ ആറു അംഗങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബന്ധനം, അതിന്റെ പ്രയോഗം, അവൻ വഴി സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാപ്രഭു, പുരുഷൻ, സത്യമൂർത്തിയാണ്. അവൻ മാത്രം വിത്ത്, ഈ സൃഷ്ടി, ഏകദേവൻ. വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവർ അവനെ മഹാദേവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജ്ഞാനിയാകുന്ന അവൻ, ജ്ഞാനികളെക്കാൾ ഉയർന്നവനാണ്. "മഹാദേവാ, സർവരൂപനായവൻ, നിങ്ങൾ എങ്ങിനെയാണ്?" എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നു. ഇവിടെ, കാരണം മായയാണ്; അതു ആത്മാവിൽ ആശ്രിതമാണ്. ആ കാരണത്താൽ, അപ്രകൃതിയിൽ നിന്നാണ് ഈ സൃഷ്ടി ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഞാൻ മാത്രം പരബ്രഹ്മം; യഥാർത്ഥത്തിൽ, എന്റെ പുറമെ ഒന്നുമില്ല. ഇതാണ് ഏകതയും വൈവിധ്യവും ഉദാഹരിക്കുന്നതെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ദ്വിജന്മാരേ, ഇതിന് കാരണമില്ല; അതുപോലെ, ആത്മാവിൽ ദോഷമില്ല. ഈ വിധത്തിൽ, മഹാദേവൻ തന്റെ ആകൃതിയും, സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരവും, ബന്ധവും, മോചനവും, മായയുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും പ്രവർത്തനവും, ആത്മാവിന്റെ പരമസത്വവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ അർത്ഥവും, സൃഷ്ടിയിലെ ഏകതയും വൈവിധ്യവും, ആത്മാവിന്റെ ദോഷരഹിതത്വവും, എല്ലാ ജ്ഞാനികൾക്കും മനസ്സിലാവുന്ന വിധത്തിൽ മനുഷ്യരോട് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.