ഹിരണ്യഗര്ഭന്, കപിലന്, വേദങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരമായ അനന്തന്—ഇവയാണ് ആ പരമാത്മാവിന്റെ വിശേഷണങ്ങള്. ആ പരമപുരുഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ് ഈ സകല ജലങ്ങളുമാണ്, സമുദ്രങ്ങളുമാണ്. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും കാറ്റും—ഇവയെല്ലാം അവനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ജലങ്ങളെ പുറത്ത് നിന്ന് തീയാണ് പതിനിരട്ടി ശക്തിയോടെ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. വായുവിനെ ആകാശം പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആകാശത്തെ ആദി തത്ത്വങ്ങള് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ ലോകങ്ങള് എല്ലാം മഹാത്മാവിന്റെതാണ്; അവന് എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളിലുമാണ് അദ്വിതീയമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. യോഗത്തിലും ജ്ഞാനത്തിലും പ്രാപ്തരായവര്, യഥാര്ത്ഥതയെ ധ്യാനിക്കുന്നവര്—ഇവരൊക്കെയും ഈ പ്രകൃതിയുടെ ആവരണങ്ങളാല് പരിമിതരായിരിക്കുന്നു. ഈ ആണ്ഡം ഏഴു സ്വാഭാവിക ആവരണങ്ങളാല് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സൃഷ്ടാവിന്റെ പരമരൂപം എന്നാണ് വേദങ്ങള് ഇതിനെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. ആ ദൈവികന്റെ രണ്ടാമത്തെ ശരീരവും ഉണ്ട്; അതുപോലെ, വേദാര്ത്ഥം അറിയുന്നവര് അവന്റെ മൂന്നാം രൂപത്തെയും ഭാഗ്യശാലിയെന്നു വിളിക്കുന്നു. ആ ഭാഗ്യശാലി, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ്, ലോകസൃഷ്ടിയില് ഏര്പ്പെടുന്നു. വിഷ്ണു, സര്വ്വാധിപതി, സത്ത്വഗുണം സ്വീകരിക്കുന്നു; രുദ്രന് തമോഗുണത്തില് ആശ്രയിച്ച് ലോകത്തെ ലയിപ്പിക്കുന്നു. അവന് ഏകനായവനും, രണ്ടാമനായവനും, മൂന്നാമനായവനും, വീണ്ടും അനേകരൂപനായവനുമാണ്. തന്റെ ലീലയായി അവന് വിവിധ രൂപങ്ങളും കര്മങ്ങളും ഭാവങ്ങളും നാമങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നു. അവന് സൃഷ്ടിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും, പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാം നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുണങ്ങളാല് നിര്മ്മിതനും, ത്രികാലങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നതിനാല് അവന് ഏകനായവനാണ്. ആദ്യം ഉണ്ടായതുകൊണ്ട് ആദിദേവന്; അജന്മനായതുകൊണ്ട് അജന്മാ എന്നും ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരില് മഹാദേവന് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഇവനാണ്. സ്വാധീനവും അധീനതയില്ലായ്മയുമാണ് അവന് ഈശ്വരന് എന്ന പേരിനുള്ള കാരണം. ഉല്പ്പാദിക്കപ്പെടാത്തതും ആദിയായതും കൊണ്ടാണ് സ്വയംഭൂ എന്നും അവന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ലോകസംസാരത്തെ നീക്കുന്നതിനാല് അവന് ഹരന്; സകലതിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാല് വിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാം അറിയുന്നതുകൊണ്ട് സര്വ്വജ്ഞന്, എല്ലാറ്റിന്റെയും മൂലമായതിനാല് സകലനും ആണ്. സകല ദുരിതങ്ങളില് നിന്നും രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നതിനാല് അവന് ഉദ്ധാരകനായാണ് വന്ദിക്കപ്പെടുന്നത്. പരമേശ്വരന് അനേകം രൂപങ്ങളിലായി ലോകത്തില് ലീലാനടിക്കുന്നു. മഹര്ഷിമാരേ, അനാവശ്യമായ സംശയങ്ങളില്ലാതെ ബ്രഹ്മ സൃഷ്ടിയെ മനസ്സിലാക്കുക. ഈ സൃഷ്ടിയെ ഒരാള് സ്വയം അനേകം വര്ഷങ്ങള്ക്കു പോലും പൂര്ണ്ണമായി വിവരിക്കാന് കഴിയില്ല. അതാണ് പരമകാലം; അതിന്റെ അവസാനം അതു തന്നെ ലയിക്കുന്നു. അതിനെ പരാര്ധം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; അതിന്റെ പാതിയെ തന്നെ പരാര്ധം എന്നും പറയുന്നു. മുപ്പത് കഷ്ടകള് ഒരുകലയായി, മുപ്പത് കലകള് ഒരുമുഹൂർത്തയായി. അത്തരം ദിന-രാത്രികള് ചേര്ന്നതാണ് ഒരു മാസം, അതില് രണ്ടു പക്ഷങ്ങളുണ്ട്. ദക്ഷിണയാനം ദേവന്മാര്ക്ക് രാത്രി, ഉത്തരായനം അവരുടെ പകലാണ്. ഒരു ചതുർയുഗം പന്ത്രണ്ടു ഭാഗങ്ങളാണ്; അതിന്റെ വിഭജനങ്ങള് പഠിക്കണം. അതില് നൂറ് twilight (സന്ധി) ഭാഗം കൃതയുഗത്തിന്റെയും twilight ഭാഗമാണ്. അതില് ആറു നൂറ്റി അറുപത് twilight ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗമാണ് കൃതയുഗത്തിന്റെ പ്രധാനകാലം. ത്രീത, ദ്വാപര, കലിയുടെ കാലഗണനയും ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ എഴുപത്തിയൊന്ന് മടങ്ങിയുള്ളത് ഒരു മന്വന്തരം എന്നാണ് പറയുന്നത്. സ്വായംഭുവാദി മനുക്കളെക്കുറിച്ചും, സാവര്ണികാദി മനുക്കളെക്കുറിച്ചും പറയപ്പെടുന്നു. ആയിരം പൂര്ണ്ണയുഗങ്ങള് മനുഷ്യരാജാക്കന്മാര് സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. ഇങ്ങനെ പരമാത്മാവും അവന്റെ അനന്തരൂപങ്ങളും, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും, കാലത്തിന്റെ ഗണനയും മഹര്ഷിമാരോട് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.