സകലവും കാളാഗ്നിയുടെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. കാലാന്ത്യത്തിൽ, വിഷാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചോരുന്ന അവൻ സ്വയം ലോകത്തെ ലയിപ്പിക്കുന്നു. അന്ധകാരമായ ശാംഭവീ രൂപം തന്നെ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന സമയമാണ്, അതായത് കാലം. ഇപ്പോൾ ഈ ഭൂമിയിലെ ലോകത്തിന്റെ ഘടനയെ കുറിച്ച് ഞാൻ കൂടുതൽ വിശദീകരിക്കാം. കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര—ഇവയാണ് ഏഴാമത്തെ ദ്വീപുകൾ. ദ്വീപുകൾ ഓരോന്നും മഹത്തായവയും, അവയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന സമുദ്രങ്ങൾ ഓരോന്നും മുൻപത്തേക്കാളും വമ്പിച്ചവയുമാണ്. ഈ സമുദ്രങ്ങൾ ദധ്യോദ, ക്ഷീരസമുദ്രം, അമൃതജലസമുദ്രം എന്നിങ്ങനെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ഏഴ് ദ്വീപുകൾ യോജനങ്ങളിൽ അളക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ ദ്വീപുകളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ തിളക്കംപോലുള്ള പ്രശസ്തമായ മേരുപർവതം നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ അടിയിൽ പതിനാറു യൂണിറ്റുകൾ, മുകളിലായി മുപ്പത്തിരണ്ട് യൂണിറ്റുകൾ നീളുന്നു. ഭൂമിയുടെ കമലത്തണ്ടാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി, അതിന്റെ ഗർഭകോഷം പോലെ മേരു നിലകൊള്ളുന്നു. മേരുവിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് നീല, ശ്വേത, ശ്രിംഗി എന്നീ പർവതങ്ങൾ അതിരുകളായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവ ഓരോന്നും ഇരുപതിനായിരം യോജന ഉയരവും അത്രയേറെ വീതിയും ഉള്ളവയാണ്. അതുപോലെ, ദ്വിജന്മാരേ, മേരുവിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഹരിവർഷം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഭാരതങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടോ അതുപോലെ വടക്കൻ കുറുക്കളും ഉണ്ട്. ഇലാവൃതം അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ മേരുപർവതം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. മേരുവിനു നിർമാണിച്ചിരിക്കുന്ന തൂണുകൾ പത്തായിരം യോജന ഉയരത്തിലാണ്. പടിഞ്ഞാറ് വിപുല എന്ന വലിയ പർവതവും വടക്കുഭാഗത്ത് സുപാർശ്വ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു പർവതവും ഉണ്ട്. മഹർഷിമാരേ, ജംബുദ്വീപത്തിന് 'ജംബു' എന്ന പേരുവന്നതിന്റെ കാരണമിതാണ്: ജംബു ഫലങ്ങൾ ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന പർവതത്തിന്റെ മേൽ വീണു എല്ലായിടത്തും കുഴഞ്ഞുപോകുന്നു. അവിടുത്തെ നിവാസികൾ കുടിക്കുന്ന ഒരു നദി അവിടെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ആ ജലം കുടിക്കുന്നവർക്ക് മനസ്സിൽ ഉണർവ് ലഭിക്കുന്നു. അതിൽ നിന്നാണ് ജാംബൂനദം എന്ന സ്വർണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അതു സിദ്ധന്മാർക്ക് അലങ്കാരമായി യോജ്യമാണ്. ആ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് വൈഭ്രാജം എന്ന പ്രദേശവും വടക്കുഭാഗത്ത് സവിത്രി വനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവന്മാർക്ക് എപ്പോഴും അനുയോജ്യമായ നാലു തടാകങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ട്. വൈകങ്ക, മണിശൈല, ഋക്ഷവാൻ—ഇവയാണ് പ്രധാന പർവതങ്ങൾ. ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഇവ സിദ്ധന്മാർക്ക് വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്. ത്രികൂട്ട്, ശിഖര, പതംഗ, രുചക—ഇവയും സമൂല, വസുധാര, കുറുക്കൾ, സാനുമാൻ എന്നിവയും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഏകശൃംഗ, മഹാപർവതം, ഗജശൈല, പിശാചക—ഇവയും അതുപോലെ. ദിവ്യകൃത്യങ്ങൾക്ക് പ്രശസ്തമായ ഇവയാണ് ഉത്തമവും മഹത്തായവുമായ പർവതങ്ങൾ. ശിഖിവാസ, വൈദൂര്യ, കപില, ഗന്ധമാദന—ഇവയും; സുപാർശ്വ, സുപക്ഷ, കങ്ക, കപിലയും; അഞ്ജന, മധുമാംസ്, കുമുദ, മുകുട എന്നിവയും; പാർിജാത, മഹാപർവതം, കപിലോദകവും. ഇവ രാജപർവതങ്ങൾ ആയി സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സേവിക്കുന്നവയാണ്. ശംഖകൂറ്റ, വൃഷഭ, ഹംസ, നാഗ എന്ന മറ്റൊരു പർവതം; മയൂര, കപില, മഹാകപില; മാനസസരോവരത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് കെസരാചലങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും ഈ ഭൂമണ്ഡലത്തിലെ ദിവ്യമായ പർവതങ്ങളാണ്.