പൃഥ്വിയുടെ മനോഹരമായ സ്വർണ്ണരഥം എട്ട് കുതിരകൾ ചേർന്ന് വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ സ്വർഭാനുവിന്റെയും സൂര്യഭഗവാന്റെയും രഥം ആറു കുതിരകൾ വലിക്കുന്നു. ഈ രഥങ്ങൾ എല്ലാം ധ്രുവതാരത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, വായുവിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടവയായ്. ഈ വായുവിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ അവയെല്ലാം ചുറ്റും ചുറ്റി ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു, അവയെ ഭ്രമണം ചെയ്യിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവിടെ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കാലചക്രങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരും സ്ഥാപിതരാണ്. അതുപോലെ ബ്രഹ്മാദേവന്റെ പുത്രന്മാരായ സനന്ദനന്മാരും അവിടെയുണ്ട്. വൈരാജന്മാർ, ദു:ഖരഹിതരായ ദേവതകളും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെയുള്ളവർ വീണ്ടും മരിക്കേണ്ടതില്ല; അതാണ് ബ്രഹ്മലോകം എന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ ബ്രഹ്മാ യോഗികളോടൊപ്പം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, യോഗത്തിന്റെ പരമാമൃതം പാനമാക്കി. ആ യോഗികൾ, തപസ്സുകാർ, സിദ്ധന്മാർ, വേദപാരായണന്മാർ പരമേശ്വരനെ ഭജിക്കുന്നു. അവിടെ എത്തുന്നവർക്ക് ദു:ഖം ഇല്ല; അവിടെ വിഷ്ണുവും ശങ്കരനും വസിക്കുന്നു. ആ പ്രസിദ്ധമായ ലോകം blazing അഗ്നിമാലകളാൽ നിറഞ്ഞതായതിനാൽ ഞാൻ അതിന്റെ മഹത്വം പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അവിടെ മഹിമയുള്ള ഹരിയ്, മായയുടെ അധിപൻ, അതീതനും മായാമയനും വിശ്രമിക്കുന്നു. ജനാർദ്ദനനെ ശരണം പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾ അവിടെയെത്തുന്നു. അഗ്നിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഹോന്നതനായ ഭവൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് യോഗികളും ഭൂതഗണങ്ങളും രുദ്രന്മാരും അവനെ സേവിക്കുന്നു. അവരെല്ലാം എനിക്ക് ഭക്തിയുള്ളവരും ദൈവത്തിൽ ഏകാഗ്രതയുള്ളവരും, ശാന്തരും തപസ്സുകാരും ബ്രഹ്മം സംസാരിക്കുന്നവരുമാണ്. ബ്രഹ്മം പ്രാപിച്ചവരെല്ലാം അതാണ് രുദ്രലോകം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ലോകം കാണും. അതിനകത്ത് കീഴിൽ മഹാതലയും മറ്റു പാതാളലോകങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ. അവ ദേവതകളുടെ ഭംഗിയാർന്ന മഹാമഹിമയുള്ള മന്ദിരങ്ങൾകൊണ്ടും ഭവനങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. പാതാളസ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹാബലശാലിയായ രാജാവാണ് അവയെ ഭരിക്കുന്നത്. അവിടെയുള്ള വിതലയും തലയും വെളുപ്പുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു. രസാതലവും അതുപോലെ പ്രസിദ്ധമാണ്, പലരും അവിടെ പോകുന്നു. തളാതലയും എല്ലാ ഭംഗിയാലും പ്രശസ്തമാണ്. സുതലയിൽ പുരാതന ദേവതകളും മറ്റുള്ളവരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെയെല്ലാം മഹാന്തകൻ പോലുള്ള മഹാസർപ്പങ്ങളും പ്രഹ്മാദ എന്ന അസുരനും വസിക്കുന്നു. ജംഭൻ എന്ന മഹാബലശാലിയും ഹയഗ്രീവൻ എന്ന വീരനും അവിടെയുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ മറ്റു ഭയാനകമായ സർപ്പങ്ങൾകൊണ്ടും ആ മഹാഭംഗിയുള്ള പാതാളലോകങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ ദുഷ്ടന്മാർ കഠിനമായ പീഡനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; അവരെ വിവരിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. കാലാഗ്നി, രുദ്രൻ, യോഗാത്മാവ്, നരസിംഹൻ, മാധവൻ എന്നിവരും അവിടെ വസിക്കുന്നു. ഇവയൊക്കെയും കാലാഗ്നി രൂപം ധരിച്ചവൻ താങ്ങുന്നു. അവസാനം, വിഷം നിറഞ്ഞ അഗ്നിജ്വാലകളാൽ കത്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ ലോകത്തെ സ്വയം ലയിപ്പിക്കുന്നു. കറുത്ത ശാംഭവി രൂപം, അതാണ് ലോകനാശം വരുത്തുന്ന കാലം. ഇനി ഞാൻ ഭൂമിയിലെ ഈ ലോകത്തിന്റെ ഘടനയെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നു. കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര എന്നിവയാണ് ഏഴാമത്തെ ദ്വീപുകൾ. ദ്വീപിൽ നിന്നും ദ്വീപിലേക്ക് ഓരോന്നും വലിയവയും, അവയുടെ ചുറ്റുമുള്ള സമുദ്രങ്ങൾ അതിലുമധികം വിശാലവുമാണ്. ഈ സമുദ്രങ്ങൾക്കു ദധ്യോദ, ക്ഷീരസമുദ്രം, അമൃതജലം എന്നിവയാണ് പേരുകൾ. ആഴത്തിൽ യോജനങ്ങളാൽ അളക്കപ്പെടുന്ന ഏഴ് ദ്വീപുകൾ ഇവയാൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു. ഈ ദ്വീപുകളുടെ മധ്യത്തിൽ പ്രശസ്തമായ മെരു പർവതം നിലകൊള്ളുന്നു; അതു പൊന്നുപോലെയാണു തിളങ്ങുന്നത്. അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ പതിനാറു അളവിലും, ഉച്ചിയിൽ മുപ്പത്തിരണ്ടു അളവിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.