പ്രയാഗയാത്രയെപ്പറ്റിയുള്ള നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് ഉറപ്പായിരിക്കണം, എന്ന് പുരാണം പറയുന്നു. ഹേ കുരുകുലജാതനായ രാജാവേ, ഇവിടെ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥസ്ഥലങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം ഉണ്ട്. ഗംഗയും യമുനയും ഒന്നിക്കുന്ന സങ്കമത്തിൽ ജീവൻ സമർപ്പിക്കുന്നവന്റെ ഗതി അതിമഹത്തായിരിക്കും. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ പ്രയാഗയിലേക്കെത്താൻ കഴിയാത്തവരും, അതിനാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവും; രാഹുവിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ. അവിടെ, ആ സങ്കമത്തിൽ, ഭക്തി കൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഗംഗാജലം പാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും വിടുതൽ ലഭിക്കും. ആദ്യം താൻ തന്നെ മോചിതനാകുന്നു; അതിനുശേഷം പത്തുപാതാളങ്ങളിൽ മുൻപുള്ള പിതാക്കളെയും, പത്തുപാതാളങ്ങളിൽ ശേഷമുള്ള സന്തതികളെയും മോചിപ്പിക്കുന്നു. യജ്ഞാഗ്നി നശിക്കുമെന്നതുവരെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ വാസം പ്രാപിക്കുന്നു. എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളുടെയും സംഗമം അവിടെയാണ്, അതാണ് പ്രശസ്തമായ അടിസ്ഥാനമായത്. പാപങ്ങൾക്കു് അതീതമായ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ അവിടെയെത്തുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം സമാനമായ ഫലം നേടുന്നു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഹംസപ്രപതനം എന്നൊരു തീർത്ഥം അവിടെ ഉണ്ട്. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനില്ക്കുന്നവരെ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ ജീവൻ സമർപ്പിക്കുന്നവന്റെ ഫലവും കേൾക്കൂ; അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ പിതാക്കളോടൊപ്പം വാസം ചെയ്യുന്നു, രാജാവേ. അവിടെ ശുദ്ധനായവൻ പൂജയാൽ ബ്രഹ്മലോകം നേടുന്നു. പത്തു ലക്ഷം ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കാലം അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ സ്ഥലം സിദ്ധിഭൂമിയാണ്; സംശയിക്കേണ്ടതില്ല. അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മോചിപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ത്രിപഥം എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അങ്ങനെയുള്ളവൻ ആയിരക്കണക്കിനു വർഷങ്ങൾക്കാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രയാഗം, പാപികളിൽ ഏറ്റവും വലിയവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന സ്ഥലം തന്നെയാണ്. ഗംഗയുടെ വാതിലിൽ, പ്രയാഗയിലും, ഗംഗാസമുദ്രസംഗമത്തിലും — മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു് ഗംഗയുടെ പാതയെ സമം മറ്റൊന്നുമില്ല. ശിവന്റെ അനുകമ്പയിൽ നിന്ന് വീണുപോയാലും, ഗംഗ ദോഷങ്ങൾ നീക്കുന്നവളും, ശുഭഫലദായിനിയുമാണ്. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കുരുക്ഷേത്രം പ്രധാനമാണ്; കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗയെക്കാൾ വലിയത് ഒന്നുമില്ല. കലിയുഗത്തിൽ, ശേഖരിച്ചുവച്ച ദുഷ്കരമായ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊന്നുമില്ല. അവിടെ മരിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ജനിച്ചു, നരകദർശനം കാണുന്നില്ല. മാഘമാസത്തിൽ, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ആളുകൾ പോകുന്നു. പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അത്ഭുതകരമാണ്. ശാരീരികദോഷമില്ലാത്തവനും, രോഗരഹിതനുമായവനും, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമായവനും, രാഹുവിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ചന്ദ്രനെപോലെ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ അനവധി സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ എത്തുന്നു. അറുപതിനായിരം വർഷവും അറുപതുനൂറ് വർഷവും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു. അവിടെ നിന്ന് വീണാൽ, രാജാവേ, സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. നൂറായിരം വർഷം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അനവധി സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും ആ പുണ്യസ്ഥലത്ത് എത്തുന്നു. പക്ഷികൾക്കു് ലഭിച്ച ഫലവും കേൾക്കൂ; അവിടെ നിന്ന് വീണാൽ, ധർമ്മപരനായ രാജാവായി ജനിക്കുന്നു. അനവധി സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും ആ പുണ്യസ്ഥലത്ത് എത്തുന്നു. ഋണപ്രമോചനമെന്നത് അത്യുത്തമമായ ഒരു തീർത്ഥമാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ പൂജിച്ചാൽ സൂര്യലോകം ലഭിക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ കടങ്ങളും വിട്ടുമാറുകയും ചെയ്യുന്നു.