ಅಪಾನಾತ್ ಕ್ರತುಮವ್ಯಗ್ರಂ ಸಮಾನಾಚ್ಚ ವಸಿಷ್ಠಕಮ್
ಅವನ ಅಪಾನದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕ್ರತು, ಸಮಾನದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಆಸ್ಥಾಯ ಮಾನವಂ ರೂಪಂ ಧರ್ಮಸ್ತೈಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತಿತಃ
ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಸಿಸೃಕ್ಷುರಮ್ಭಾಂಸ್ಯೇತಾನಿ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಯೂಯುಜತ್
ಈ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ಜಘನಾತ್ ಪೂರ್ವಮಸುರಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಸುತಾಃ
ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಮೊದಲು ಅಸುರರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಸಾ ತಮೋಬಹುಲಾ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸ್ತಸ್ಯಾಂಸ್ವಪನ್ತ್ಯತಃ
ಆ ರಾತ್ರಿ ತುಂಬಾ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ಮುಖತೋ ದೇವಾ ದೀವ್ಯತಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ
ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತಸ್ಮಾದಹೋ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಾ ದೇವತಾಃ ಸಮುಪಾಸತೇ
ಆದಕಾರಣ ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪಿತೃವನ್ಮನ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಪಿತರಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ
ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪಿತೃವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.
ಸಾಪವಿದ್ಧಾ ತನುಸ್ತೇನ ಸದ್ಯಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ವ್ಯಜಾಯತ
ಅವನಿಂದ ಆ ದೇಹ ತಕ್ಷಣವೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಧ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪಿತೄಣಾಂ ತು ಮೂರ್ತಿಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಗರೀಯಸೀ
ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ರೂಪವಾದ ಸಂಧ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದು.
ಉಪಾಸತೇ ತದಾ ಯುಕ್ತಾ ರಾತ್ರ್ಯಹ್ನೋರ್ಮಧ್ಯಮಾಂ ತನುಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ರೂಪವನ್ನು ಪಿತೃಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಪುತ್ರಾ ಮನುಷ್ಯಾ ರಜಸಾವೃತಾಃ
ನಂತರ ಅವನ ಮಗರಾದ ಮಾನವರು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಜ್ಯೋತ್ಸ್ತ್ರಾ ಸಾ ಚಾಭವದ್ವಿಪ್ರಾಃ ಪ್ರಾಕ್ಸನ್ಧ್ಯಾ ಯಾಬಿಧೀಯತೇ
ಆ ಪ್ರಕಾಶವೇ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಮುಂಜಾನೆಯ ಸಂಧ್ಯೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ಮೂರ್ತಿ ತಮೋರಜಃ ಪ್ರಾಯಾಂ ಪುನರೇವಾಭ್ಯಯೂಯುಜತ್
ಅವನು ಮತ್ತೆ ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಪುತ್ರಾಸ್ತಮೋರಜಃ ಪ್ರಾಯಾ ಬಲಿನಸ್ತೇ ನಿಶಾಚರಾಃ
ಅವನ ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಗ들은 ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ನಿಶಾಚರರು.
ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಮಾವಿಷ್ಟಾಂಸ್ತತೋ ಽನ್ಯಾನಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ
ನಂತರ ಪ್ರಭು ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣ ಎರಡರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇತರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಮುಖತೋ ಽಜಾನ್ ಸಸರ್ಜಾನ್ಯಾನ್ ಉದರಾದ್ಗಾಶ್ಚನಿರ್ಮಮೇ
ಅವನು ಕೆಲವರನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಂದ, ಇನ್ನಿತರರನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಔಪಧ್ಯಃ ಫಲಮೂಲಿನ್ಯೋ ರೋಮಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ
ಅವನ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಮೂಲಿಕೆ ತಿನ್ನುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಂ ಚ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ನಿರ್ಮಮೇ ಪ್ರಥಮಾನ್ಮುಖಾತ್
ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಷ್ಠೋಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತಥೋಕ್ಥಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್
ಅವನ ಬಾಯಿಯ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಬೃಹತ್ಸಾಮ ಮತ್ತು ಉಕ್ತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ವೈರೂಪಮತಿರಾತ್ರಂ ಚ ಪಶ್ಚಿಮಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್
ಅವನ ಬಾಯಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಿಂದ ವೈರೂಪ ಮತ್ತು ಅತಿರಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಅನುಷ್ಟುಭಂ ಸವೈರಾಜಮುತ್ತರಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್
ಅವನ ಬಾಯಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಅನುಷ್ಟುಭ್ ಮತ್ತು ಸವೈರಾಜವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ಸೃಜತಸ್ತು ಪ್ರಜಾಪತೇಃ
ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದಾಗ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ,
ತತೋ ಽಸೃಜಚ್ಚ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅಚಲ ಮತ್ತು ಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಅವ್ಯಯಂ ಚ ವ್ಯಯಂ ಚೈವ ದ್ವಯಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್
ಅವನು ನಾಶವಾಗದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವ, ಅಚಲ ಮತ್ತು ಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಎರಡನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ತಾನ್ಯೇವ ತೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಸೃಜ್ಯಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಆ ಜೀವಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೆ.
ತದ್ಭಾವಿತಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ ತತ್ ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ
ಅವು ಅವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿನಿಯೋಗಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಧಾತೈವ ವಿದಧಾತ್ ಸ್ವಯಮ್
ಭೂತಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವೇದಶಬ್ದೇಭ್ಯ ಏವಾದೌ ನಿರ್ಮಮೇ ಸ ಮಹೇಶ್ವರಃ
ಆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.
ಶರ್ವರ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಸೂತಾನಾಂ ತಾನ್ಯೇವೈಭ್ಯೋ ದದಾತ್ಯಜಃ
ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅವರಿಗೇ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.