ತತೋರ್ಽವಾಕ್ಸ್ತ್ರೋತಸಾಂ ಸರ್ಗಃ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಮಾನುಷಃ
ಅದಾದಮೇಲೆ ಅವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಏಳನೆಯದು, ಅದು ಮಾನವಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ನವಮಶ್ಚೈವ ಕೌಮಾರಃ ಪ್ರಾಕೃತಾ ವೈಕೃತಾಸ್ತ್ವಿಮೇ
ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಕೌಮಾರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಆಗಿವೆ.
ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಮುಖ್ಯಾದ್ಯಾ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಮುಖ್ಯಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಇತರ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೂ ಪೂರ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಋಭುಂ ಸನಾತ್ಕುಮಾರಂ ಚ ಪೂರ್ವಮೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮೊದಲು ಋಭು ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಈಶ್ವರಾಸಕ್ತಮನಸೋ ನ ಸೃಷ್ಟೌ ದಧಿರೇ ಮತಿಮ್
ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ಮುಮೋಹ ಮಾಯಯಾ ಸದ್ಯೋ ಮಾಯಿನಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ
ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೋಹಗೊಂಡರು.
ನಾರಾಯಣೋ ಮಹಾಯೋಗೀ ಯೋಗಿಚಿತ್ತಾನುರಞ್ಜನಃ
ಮಹಾಯೋಗಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನು ಯೋಗಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸ ತಪ್ಯಮಾನೋ ಭಗವಾನ್ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತ
ಆ ಭಗವಂತನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟಸ್ಯ ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಪತನ್ನಶ್ರು ಬಿನ್ದವಃ
ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ಬಿದ್ದವು.
ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಮಹಾದೇವಃ ಶರಣ್ಯೋ ನೀಲಲೋಹಿತಃ
ಆ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ನೀಲಲೋಹಿತನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಯಂ ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತಿ ವಿದ್ವಾಂಸಃ ಸ್ವಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್
ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ತಾಮ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೃಜೇಮಾ ವಿವಿಧಾಃ ಪ್ರಜಾಃ
ಆ ಭಗವಂತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಪರ್ದಿನೋ ನಿರಾತಙ್ಕಾಂಸ್ತ್ರಿನೇತ್ರಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತಾನ್
ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ, ಭಯವಿಲ್ಲದವನಾಗಿಯೂ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನಾಗಿಯೂ, ನೀಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವನಾಗಿಯೂ ಅವನು ಇದ್ದನು.
ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ತ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಜಗನ್ನಾಥ ಸೃಜ ತ್ವಮಶುಭಾಃ ಪ್ರಜಾಃ
ಜಗತ್ತಿನಾಧಿಯೇ, ನಾನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಅಶುಭ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು.
ಸ್ಥಾನಾಭಿಮಾನಿನಃ ಸರ್ವಾನ್ ಗದತಸ್ತಾನ್ ನಿಬೋಧತ
ನಾನು ಹೇಳುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಾಲಕರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.
ನದ್ಯಃ ಸಮುದ್ರಾಃ ಶೈಲಾಶ್ಚ ವೃಕ್ಷಾ ವೀರುಧ ಏವ ಚ
ನದಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು.
ಅರ್ಧಮಾಸಾಶ್ಚ ಮಾಸಾಶ್ಚ ಅಯನಾಬ್ದಯುಗಾದಯಃ
ಪಕ್ಷಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ಅಯನಗಳು, ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಯುಗಗಳು.
ದಕ್ಷಮತ್ರಿಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಚ ಧರ್ಮಂ ಸಂಕಲ್ಪಮೇವ ಚ
ದಕ್ಷನು, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪ ಕೂಡ.
ಶಿರಸೋ ಽಙ್ಗಿರಸಂ ದೇವೋ ಹೃದಯಾದ್ ಭೃಗುಮೇವ ಚ
ಅವನ ತಲೆಯಿಂದ ಅಂಗಿರಸನು, ಹೃದಯದಿಂದ ಭೃಗು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಸಂಕಲ್ಪಂ ಚೈವ ಸಂಕಲ್ಪಾತ್ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ
ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಂಕಲ್ಪನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಪಿತಾಮಹನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಅಪಾನಾತ್ ಕ್ರತುಮವ್ಯಗ್ರಂ ಸಮಾನಾಚ್ಚ ವಸಿಷ್ಠಕಮ್
ಅವನ ಅಪಾನದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕ್ರತು, ಸಮಾನದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಆಸ್ಥಾಯ ಮಾನವಂ ರೂಪಂ ಧರ್ಮಸ್ತೈಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತಿತಃ
ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಸಿಸೃಕ್ಷುರಮ್ಭಾಂಸ್ಯೇತಾನಿ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಯೂಯುಜತ್
ಈ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ಜಘನಾತ್ ಪೂರ್ವಮಸುರಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಸುತಾಃ
ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಮೊದಲು ಅಸುರರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಸಾ ತಮೋಬಹುಲಾ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸ್ತಸ್ಯಾಂಸ್ವಪನ್ತ್ಯತಃ
ಆ ರಾತ್ರಿ ತುಂಬಾ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
ತತೋ ಽಸ್ಯ ಮುಖತೋ ದೇವಾ ದೀವ್ಯತಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ
ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತಸ್ಮಾದಹೋ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಾ ದೇವತಾಃ ಸಮುಪಾಸತೇ
ಆದಕಾರಣ ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪಿತೃವನ್ಮನ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಪಿತರಃ ಸಂಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ
ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪಿತೃವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.
ಸಾಪವಿದ್ಧಾ ತನುಸ್ತೇನ ಸದ್ಯಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ವ್ಯಜಾಯತ
ಅವನಿಂದ ಆ ದೇಹ ತಕ್ಷಣವೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಧ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪಿತೄಣಾಂ ತು ಮೂರ್ತಿಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಗರೀಯಸೀ
ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ರೂಪವಾದ ಸಂಧ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದು.