ಗೃಹಸ್ಥಸ್ತು ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ನ ಗೃಹೇಣ ಗೃಹೀ ಭವೇತ್
ಅವನನ್ನು ಗೃಹಸ್ಥನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮನೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗೃಹಸ್ಥನು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಧ್ಯಾತ್ಮನಿರತಂ ಜ್ಞಾನಮೇತದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಲಕ್ಷಣಮ್
ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವುದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಯಥಾಶಕ್ತಿಂ ಚರನ್ ಕರ್ಮ ನಿನ್ದಿತಾನಿ ವಿವರ್ಜಯೇತ್
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಿತವಾದವುಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.
ಗೃಹಸ್ಥೋ ಮುಚ್ಯತೇ ಬನ್ಧಾತ್ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ
ಗೃಹಸ್ಥನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಯೋಚನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಅನ್ಯಮನ್ಯುಸಮುತ್ಥಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಮರ್ಷಣಂ ಕ್ಷಮಾ
ಇತರರ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದೇ ಕ್ಷಮೆ.
ದಯೇತಿ ಮುನಯಃ ಪ್ರಾಹುಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಾಧನಮ್
ದಯೆ ಎಂಬುದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾದ ಸಾಧನವೆಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಜ್ಞಾನಮಿತಿ ತದ್ ವಿದ್ಯಾದ್ ಯೇನ ಧರ್ಮೋ ವಿವರ್ಧತೇ
ಯಾವುದರಿಂದ ಧರ್ಮವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಾನ್ನಿವೃತ್ತಶ್ಚೇನ್ನ ತದ್ ವಿಜ್ಞಾನಮಿಷ್ಯತೇ
ಯಾರು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರದು ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು.
ಯಥಾಭೂತಪ್ರವಾದ್ ತು ಸತ್ಯಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ
ಯಥಾರ್ಥವಾದ ಮಾತನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮಕ್ಷರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ ಯತ್ರ ಗತ್ವಾ ನ ಶೋಚತಿ
ಯಾವುದನ್ನು ತಲುಪಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನೇ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಸಾಕ್ಷಾದ್ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವಸ್ತಜ್ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಕೀರ್ತಿತಮ್
ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾದೇವನೇ ಆ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಯಜ್ಞಪರೋ ವಿಪ್ರೋ ಲಭತೇ ತದನುತ್ತಮಮ್
ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ನ ಹಿ ದೇಹಂ ವಿನಾ ರುದ್ರಃ ಪುರುಷೈರ್ವಿದ್ಯತೇ ಪರಃ
ದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ರುದ್ರನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮನು ಎಂದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಧರ್ಮವರ್ಜಿತಂ ಕಾಮಮರ್ಥಂ ವಾ ಮನಸಾ ಸ್ಮರೇತ್
ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಕಾಮ ಅಥವಾ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಲೋಚಿಸಬಾರದು.
ಧರ್ಮೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ ದೇವೋ ಗತಿಃ ಸರ್ವೇಷು ಜನ್ತುಷು
ಧರ್ಮವೇ ಭಗವಂತನು, ದೇವರು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ನ ವೇದದೇವತಾನಿನ್ದಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ತೈಶ್ಚ ನ ಸಂವಸೇತ್
ವೇದಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ನಿಂದಿಸಬಾರದು; ಹಾಗೆ ಮಾಡುವವರ ಜೊತೆ ಇರಬಾರದು.
ಅಧ್ಯಾಪಯೇತ್ ಶ್ರಾವಯೇದ್ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ
ಯಾರು ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನಾಹಿತಂ ನಾಪ್ರಿಯಂ ವಾಕ್ಯಂ ನ ಸ್ತೇನಃ ಸ್ಯಾದ್ ಕದಾಚನ
ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾನಿಕರವಾದ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಬಾರದು; ಎಂದಿಗೂ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಬಾರದು.
ಪರಸ್ಯಾಪಹರಞ್ಜನ್ತುರ್ನರಕಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ
ಇತರರದ್ದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ನ ಚಾನ್ಯಸ್ಮಾದಶಕ್ತಶ್ಚ ನಿನ್ದಿತಾನ್ ವರ್ಜಯೇದ್ ಬುಧಃ
ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನಿ ನಿಂದಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಾರದು.
ಪ್ರಾಣಾನಪಹರತ್ಯೇವಂ ಯಾಚಕಸ್ತಸ್ಯ ದುರ್ಮತಿಃ
ಹೀಗೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಭಿಕ್ಷುಕನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವಂ ವಾ ನಾಪಹರೇದಾಪದ್ಯಪಿ ಕದಾಚನ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕದಿಯಬಾರದು.
ದೇವಸ್ವಂ ಚಾಪಿ ಯತ್ನೇನ ಸದಾ ಪರಿಹರೇತ್ ತತಃ
ದೇವತೆಗಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೂರವಿಡಬೇಕು.
ಅದತ್ತಾದಾನಮಸ್ತೇಯಂ ಮನುಃ ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಕೊಡದದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಳ್ಳತನವೆಂದು ಮಾನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನೈಕಸ್ಮಾದೇವ ನಿಯತಮನನುಜ್ಞಾಯ ಕೇವಲಮ್
ಒಬ್ಬರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವರಿಂದ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಕೇವಲಂ ವಿಪ್ರಾ ಹ್ಯನ್ಯಥಾ ಪತಿತೋ ಭವೇತ್
ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪಾತಕಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.
ಕ್ಷುಧಾರ್ತೈರ್ನಾನ್ಯಥಾ ವಿಪ್ರಾ ಧರ್ಮವಿದ್ಭಿರಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾತ್ರ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
ವ್ರತೇನ ಪಾಪಂ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ಕುರ್ವನ್ ಸ್ತ್ರೀಶೂದ್ರದಮ್ಭನಮ್
ವ್ರತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಾಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಛದ್ಮನಾಚರಿತಂ ಯಚ್ಚ ವ್ರತಂ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಗಚ್ಛತಿ
ಮೋಸದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವ್ರತವು ರಾಕ್ಷಸರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಸ ಲಿಙ್ಗಿನಾಂ ಹರೇದೇನಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನೌ ಚ ಜಾಯತೇ
ವ್ರತಸ್ಥರಿಂದ ಕದಿಯುವವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.