ಕೂರ್ಮಪುರಾಣಮ್

ಸ ಏವ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಗರ್ಭೋ ಽಗರ್ಭ ಏವ ಚ

ಈ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಒಂದು ಒಳಗಿಡುವದೊಡನೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಒಳಗಿಡದೆ.

ಮಧ್ಯಮಃ ಪ್ರಾಣಸಂರೋಧಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಿಕೋತ್ತಮಃ

ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಾಣನಿಯಂತ್ರಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು, ಅದು ಮೂವತ್ತಾರು ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು.

ಮನ್ದಮಧ್ಯಮಮುಖ್ಯಾನಾಮಾನನ್ದಾದುತ್ತಮೋತ್ತಮಃ

ಮಂದ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

ಏತದ್ ವೈ ಯೋಗಿನಾಮುಕ್ತಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತ್ರಿರ್ಜಪೇದಾಯತಪ್ರಾಣಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ

ಯಾವಾಗ ಉಸಿರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಯೋಗಿಭಿರ್ಯತಮಾನಸೈಃ

ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮ್ಯೇನ ಸಂಸ್ಥಿತಿರ್ಯಾ ಸಾ ಕುಮ್ಭಕಃ ಪರಿಗೀಯತೇ

ಯಾವ ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನೇ ಕುಂಭಕ ಎಂದು ಹೊಗಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿಗ್ರಹಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಸ್ತು ಸತ್ತಮಾಃ

ನಿಯಂತ್ರಣವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಉತ್ತಮರು ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮಾದಿಷು ದೇಶೇಷು ಧಾರಣಾ ಚಿತ್ತಬನ್ಧನಮ್

ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿಯುವುದೇ ಧಾರಣೆ.

ವೃತ್ತ್ಯನ್ತರೈರಸಂಸೃಷ್ಟಾ ತದ್ಧ್ಯಾನಂ ಸೂರಯೋ ವಿದುಃ

ಬೇರೆ ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆವದೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನೇ ಋಷಿಗಳು ಧ್ಯಾನವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಹ್ಯರ್ಥಮಾತ್ರೇಣ ಯೋಗಸಾಧನಮುತ್ತಮಮ್

ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದೇ ಯೋಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನ.

ಧ್ಯಾನಂ ದ್ವಾದಶಕಂ ಯಾವತ್ ಸಮಾಧಿರಭಿಧೀಯತೇ

ಹನ್ನೆರಡು ಚಕ್ರಗಳವರೆಗೆ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಧನಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮೇತತ್ಸಾಧನಮುತ್ತಮಮ್

ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ.

ಸಮಾಸೀತಾತ್ಮನಃ ಪದ್ಮಮೇತದಾಸನಮುತ್ತಮಮ್

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸನವಾಗಿದೆ.

ಆಸೀತಾರ್ಧಾಸನಮಿದಂ ಯೋಗಸಾಧನಮುತ್ತಮಮ್

ಈ ಅರ್ಧಾಸನವೇ ಯೋಗಸಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಸೀತಾತ್ಮನಃ ಪ್ರೋಕ್ತಮಾಸನಂ ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಪರಮ್

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಸನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನ್ಯಭ್ಯಾಸೇ ಜಲೇ ವಾಪಿ ಶುಷ್ಕಪರ್ಣಚಯೇ ತಥಾ

ಅಗ್ನಿಯ ಹತ್ತಿರ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಣ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೂ,

ಸಶಬ್ದೇ ಸಭಯೇ ವಾಪಿ ಚೈತ್ಯವಲ್ಮೀಕಸಂಚಯೇ

ಶಬ್ದವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಭಯವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚೈತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಹುಳಿಯ ಗುಡ್ಡೆಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಕಡೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು.

ನಾಚರೇದ್ ದೇಹಬಾಧೇ ವಾ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಾದಿಸಂಭವೇ

ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೋವು ಇದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಳವಳ, ದುಃಖ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಂಟಾದಾಗ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬಾರದು.

ನದ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ಪುಣ್ಯದೇಶೇ ದೇವತಾಯತನೇ ತಥಾ

ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವರ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ—

ಯುಞ್ಜೀತ ಯೋಗೀ ಸತತಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ಪರಾಯಣಃ

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇರುವ ಯೋಗಿ ಸದಾ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಗುರುಂ ಚೈವಾಥ ಮಾಂ ಯೋಗೀ ಯುಞ್ಜೀತ ಸುಸಮಾಹಿತಃ

ಯೋಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಗುರು ಮತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಬೇಕು.

ನಾಸಿಕಾಗ್ರೇ ಸಮಾಂ ದೃಷ್ಟಿಮೀಷದುನ್ಮೀಲಿತೇಕ್ಷಣಃ

ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಕಣ್ಣು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದಿರಲಿ—

ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತಂ ದೇವಂ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್

ತಾನು ತನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಧರ್ಮಕನ್ದಸಮುದ್ಭೂತಂ ಜ್ಞಾನನಾಲಂ ಸುಶೋಭನಮ್

ಧರ್ಮದ ಮೂಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜ್ಞಾನರೂಪದ ದಂಡವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಚಿನ್ತಯೇತ್ ಪರಮಂ ಕೋಶಂ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ಹಿರಣ್ಮಯಮ್

ಪದ್ಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರಮ ಚಿನ್ನದ ಕೋಶವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಓಙ್ಕಾರವಾಚ್ಯಮವ್ಯಕ್ತಂ ರಶ್ಮಿಜಾಲಸಮಾಕುಲಮ್

ಓಂ ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವ, ಪ್ರಕಾಶಕಿರಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ವಿನ್ಯಸ್ಯಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ತದಭೇದತಃ

ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕು.

ತದಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಗೋ ಭೂತ್ವಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿದಪಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್

ಆಗ ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ ಆಗಿ, ಏನನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಬಾರದು.