ಕೂರ್ಮಪುರಾಣಮ್

ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪಾಶುಪತೋ ಭೂತ್ವಾ ವೇದಾಭ್ಯಾಸರತೋ ಽಭವತ್

ಪಾಶುಪತ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ಅವನು ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.

ಶಾನ್ತೋ ದಾನ್ತೋ ಜಿತಕ್ರೋಧಃ ಸಂನ್ಯಾಸವಿಧಿಮಾಶ್ರಿತಃ

ಶಾಂತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವನು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಂ ನಾಮ್ನಾ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಮ್

ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅವನು ಧನುರ್ವೇದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿತನು.

ಸಮುದ್ರತನಯಾಯಾಂ ವೈ ದಶ ಪುತ್ರಾನಜೀಜನತ್

ಸಮುದ್ರದ ಪುತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಅಧೀತವನ್ತಃ ಸ್ವಂ ವೇದಂ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣಾಃ

ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.

ದಕ್ಷೋ ಜಜ್ಞೇ ಮಹಾಭಾಗೋ ಯಃ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ

ದಕ್ಷಿಣನು, ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದವನು, ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಕೃತ್ವಾ ವಿವಾದಂ ರುದ್ರೇಣ ಶಪ್ತಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ಽಭವತ್

ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಜಗಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದನು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯಥೋಚಿತಾಂ ಪೂಜಾಂ ದಕ್ಷಾಯ ಪ್ರದದೌ ಸ್ವಯಮ್

ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಸ್ವತಃ ದಕ್ಷಿಣನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

ಪೂಜಾಮನರ್ಹಾಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ಜಗಾಮ ಕುಪಿತೋ ಗೃಹಮ್

ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.

ಭರ್ತ್ರಾ ಸಹ ವಿನಿನ್ದ್ಯೈನಾಂ ಭರ್ತ್ಸಯಾಮಸಾ ವೈ ರುಷಾ

ಗಂಡನ ಜೊತೆಗೆ, ಅವಳು ಅವಳನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ಗದರಿಸಿ ದೂಷಿಸಿದರು.

ತ್ವಮಪ್ಯಸತ್ಸುತಾಸ್ಮಾಕಂ ಗೃಹಾದ್ ಗಚ್ಛ ಯಥಾಗತಮ್

ನೀನು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಅಯೋಗ್ಯ ಮಗಳು; ಈ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗು.

ವಿನಿನ್ದ್ಯ ಪಿತರಂ ದಕ್ಷಂ ದದಾಹಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ

ತಂದೆ ದಕ್ಷನನ್ನು ದೂಷಿಸಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ತಾನೇ ದಹಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಹಿಮವದ್ದುಹಿತಾ ಸಾಭೂತ್ ತಪಸಾ ತಸ್ಯ ತೋಷಿತಾ

ಅವಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಮವಂತನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ ಅವನ ಮಗಳು ಆಯಿತು.

ಶಶಾಪ ದಕ್ಷಂ ಕುಪಿತಃ ಸಮಾಗತ್ಯಾಥ ತದ್ಗೃಹಮ್

ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವನು ದಕ್ಷನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

ಸ್ವಸ್ಯಾಂ ಸುತಾಯಾಂ ಮೂಢಾತ್ಮಾ ಪುತ್ರಮುತ್ಪಾದಯಿಷ್ಯಸಿ

ನೀನು ಮೂಢಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತೆನೆಂದು ಶಾಪವಿತ್ತನು.

ಸ್ವಾಯಂಭುವೋ ಽಪಿ ಕಾಲೇನ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ಽಭವತ್

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗ ದಕ್ಷನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ವಿಸರ್ಗಂ ದಕ್ಷಪರ್ಯನ್ತಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್

ದಕ್ಷನ ತನಕದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಸ್ತರಾತ್ ಸೂತ ಬ್ರೂಹಿ ವೈವಸ್ವತೇ ಽನ್ತರೇ

ಸೂತ, ವೈವಸ್ವತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಕಿಮಕಾರ್ಷೋನ್ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ ಸಾಂಪ್ರತಮ್

ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನವನೇ? ನಾವು ಈಗ ಅದನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ತ್ರಿಕಾಲಬದ್ಧಂ ಪಾಪಘ್ನಂ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಮ್

ಮೂರು ಕಾಲಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ.

ವಿನಿನ್ದ್ಯ ಪೂರ್ವವೈರೇಣ ಗಙ್ಗಾದ್ವರೇ ಽಯಜದ್ ಭವಮ್

ಹಳೆಯ ವೈರಾಗಳಿಂದ ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಭವನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ಅವನನ್ನು ದೂಷಿಸಿದನು.

ಸಹೈವ ಮುನಿಭಿಃ ಸರ್ವೈರಾಗತಾ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಸೇರಿ, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ದಧೀಚೋ ನಾಮ ವಿಪ್ರರ್ಷಿಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಮಥಾಬ್ರವೀತ್

ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಹರ್ಷಿ ಪ್ರಚೇತಸನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಸ ದೇವಃ ಸಾಂಪ್ರತಂ ರುದ್ರೋ ವಿಧಿನಾ ಕಿಂ ನ ಪೂಜ್ಯತೇ

ಈಗ ದೇವರಾದ ರುದ್ರನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇನು?

ನ ಮನ್ತ್ರಾ ಭಾರ್ಯಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಶಙ್ಕರಸ್ಯೇತಿ ನೇಜ್ಯತೇ

ಶಂಕರನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಪಿಸುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಶೃಣ್ವತಾಂ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯಃ ಸ್ವಯಮ್

ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಅವನು ಸ್ವತಃ—

ಸಂಪೂಜ್ಯತೇ ಸರ್ವಯಜ್ಞೈರ್ವಿದಿತ್ವಾ ಕಿಲ ಶಙ್ಕರಃ

ಶಂಕರನು ಅರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ನಗ್ನಃ ಕಪಾಲೀ ವಿಕೃತೋ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ನೋಪಪದ್ಯತೇ

ಅವನು ನಗ್ನನಾಗಿ, ಕಪಾಲ ಹಿಡಿದು, ವಿಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮನಾಗಿ, ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ.

ಸತ್ತ್ವಾತ್ಮಕೋ ಽಸೌ ಭಗವಾನಿಜ್ಯತೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು

ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.