કૂર્મપુરાણમ્

જ્ઞાત્વાર્ઽકમણ્ડલગતાં સંભાવ્ય પરમેશ્વરીમ્

સૂર્યમંડળમાં વસતી પરમેશ્વરીને ઓળખીને, તેની પૂજા કરે છે.

સંસ્મરન્ પરમં ભાવં દેવ્યા માહેશ્વરં પરમ્

જે વ્યક્તિ દેવીના મહેશ્વરરૂપ પરમ અવસ્થાનું સ્મરણ કરે છે,

સો ઽન્તકાલે સ્મૃતિં લબ્ધ્વાપરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ

અને અંત સમયે એ સ્મૃતિ પ્રાપ્ત કરે છે, તે પરમ બ્રહ્મને પામે છે.

પૂર્વસંસ્કારમાહાત્મ્યાદ્ બ્રહ્મવિદ્યામવાપ્ય સઃ

પહેલાના સંસ્કારોની મહિમાથી, તે બ્રહ્મવિદ્યાને પ્રાપ્ત કરે છે.

શાન્તઃ સર્વગાતો ભૂત્વા શિવસાયુજ્યમાનપ્નુયાત્

શાંત અને સર્વત્ર વ્યાપક બની, તે શિવ સાથે એકતા મેળવે છે.

પૂતનાદિકૃતૈર્દેષૈર્ગ્રહદોષૈશ્ચ મુચ્યતે

પૂતના અને અન્ય દ્વારા થયેલા દોષો તથા ગ્રહદોષોથી તે મુક્ત થાય છે.

શ્રીકામઃ પાર્વતીં દેવીં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ

જેને શ્રીની ઇચ્છા હોય, તે નિયમ પ્રમાણે પાર્વતી દેવીને પૂજે છે,

લભતે મહતીં લક્ષ્મીં મહાદેવપ્રસાદતઃ

અને મહાદેવની કૃપાથી વિશાળ લક્ષ્મી પ્રાપ્ત કરે છે.

સર્વપાપાનોદાર્થં દેવ્યા નામ સહસ્ત્રકમ્

બધા પાપો દૂર કરવા માટે, દેવીના હજાર નામોનું સ્મરણ કરવું જોઈએ.

અતઃ પરં પ્રજાસર્ગં ભૃગ્વાદીનાં નિબોધત

હવે ભૃગુ વગેરેના પ્રજાસર્જન વિશે આગળ સાંભળો.

દેવૌ ધાતાવિધાતારૌ મેરોર્જામાતરૌ તથા

ધાતા અને વિધાતા એ બે દેવતાઓ અને મેરુના જમાઈઓ હતા.

ધાતાવિધાત્રોસ્તે ભાર્યે તયોર્જાતૌ સુતાવુભૌ

ધાતા અને વિધાતાની પત્નીઓ હતી, અને તેમને બે પુત્રો જન્મ્યા.

તથા વેદશિરા નામ પ્રાણસ્ય દ્યુતિમાન્ સુતઃ

તેમજ, પ્રાણથી તેજસ્વી એવા વેદશિરા નામનો પુત્ર જન્મ્યો.

કન્યાચતુષ્ટયં ચૈવ સર્વલક્ષણસંયુતમ્

અને ચાર કન્યાઓ પણ જન્મી, જેઓ સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત હતી.

વિરજાઃ પર્વશ્ચૈવ પૌર્ણમાસસ્ય તૌ સુતૌ

પૌર્ણમાસના બે પુત્રો વિરજા અને પર્વ હતા.

કર્દમં ચ વરીયાંસં સહિષ્ણું મુનિસત્તમમ્

કર્દમ, વરીયાં અને સહિષ્ણુ — એ ત્રણેય શ્રેષ્ઠ મુનિઓ હતા.

અનસૂયા તથૈવાત્રેર્જજ્ઞે પુત્રાનકલ્પષાન્

એ જ રીતે, અનસૂયાએ અત્રિ માટે નિર્દોષ પુત્રો જન્માવ્યા.

સ્મૃતિશ્ચાઙ્ગિરસઃ પુત્રીર્જજ્ઞે લક્ષણસંયુતાઃ

અને સ્મૃતિ, જે અંગિરસની પુત્રી હતી, તેણે શુભ લક્ષણવાળી પુત્રીઓ જન્માવી.

પ્રીત્યાં પુલસ્ત્યો ભગવાન્ દત્તાત્રિમસૃજત્ પ્રભુઃ

પ્રીતિમાં, ભગવાન પુલસ્ત્યએ દત્તાત્રિમા નામના પુત્રને ઉત્પન્ન કર્યો.

વેદબાહું તથા કન્યાં સન્નતિં નામ નામતઃ

વેદબાહુ નામનો એક પુત્ર અને સન્નતિ નામની એક દીકરી પણ હતી.

તે ચોર્ધ્વરેતસઃ સર્વે બાલખિલ્યા ઇતિ સ્મૃતાઃ

તેઓ બધા ઉર્ધ્વરેતસ અને બાલખિલ્ય તરીકે ઓળખાય છે.

કન્યાં ચ પુણ્ડરીકાક્ષાં સર્વેશોભાસમન્વિતામ્

તે દીકરી, પુંડરીકાક્ષા, સર્વેના તેજથી યુક્ત હતી.

સુતપાઃ શુક્ર ઇત્યેતે સપ્ત પુત્રા મહૌજસઃ

સુતપા અને શુક્ર એમ સાતે પુત્રો મહાન બળવાન હતા.

સ્વાહા તસ્માત્ સુતાન્ લેભે ત્રીનુદારાન્ મહૌજસઃ

તેમાથી સ્વાહાએ ત્રણ મહાન અને ઉદાર પુત્રો પ્રાપ્ત કર્યા.

નિર્મથ્યઃ પવમાનઃ સ્યાદ્ વૈદ્યુતઃ પાવકઃ સ્મૃતઃ

નિર્મથ્ય, પવમાન અને વૈદ્યુત – એ પાવકના પુત્રો તરીકે ઓળખાય છે.

તેષાં તુ સંતતાવન્યે ચત્વારિંશ્ચ પઞ્ચ ચ

તેમના વંશમાં ચાળીસ અને પાંચ અન્ય સંતાન થયા.

એતે ચૈકોનપઞ્ચાશદ્ વહ્નયઃ પરિકીર્તિતઃ

આ રીતે કુલ ઉનપચાસ અગ્નિઓ ગણાય છે.

રુદ્રાત્મકાઃ સ્મૃતાઃ સર્વે ત્રિપુણ્ડ્રાઙ્કિતમસ્તકાઃ

આ બધા રુદ્રના અંશરૂપ છે અને તેમના મસ્તક પર ત્રણ રેખા છે.

અગ્નિષ્વાત્તા બર્હિષદો દ્વિધા તેષાં વ્યવસ્થિતિઃ

અગ્નિષ્વાત્ત અને બર્હિષદ – એમ તેમની બે જાતિ છે.