કૂર્મપુરાણમ્

તસ્માન્મુમુક્ષુર્ધર્માર્થો મદ્રૂપં વેદમાશ્રયેત્

માટે, જેને મુક્તિ જોઈએ તે ધર્મ માટે મારા સ્વરૂપ એવા વેદને આશ્રય લે.

ઋગ્યજુઃ સામરૂપેણ સર્ગાદૌ સંપ્રવર્તતે

સૃષ્ટિના આરંભે, તે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદના સ્વરૂપે પ્રવર્તે છે.

બ્રાહ્મણાદીન્ સસર્જાથ સ્વે સ્વે કર્મણ્યયોજયત્

પછી તેણે બ્રાહ્મણ અને અન્ય વર્ણોનું સર્જન કર્યું અને દરેકને પોતપોતાના કર્મમાં લગાડ્યા.

તેષામધસ્તાદ્ નરકાંસ્તામિસ્ત્રાદીનકલ્પયત્

તેમના નીચે, તેણે તામિસ્રા વગેરે નરકની રચના કરી.

યો ઽન્યત્રરમતેસો ઽસૌનસંભાષ્યો દ્વિજાતિભિઃ

જે બીજે આનંદ પામે છે, એવા માણસ સાથે દ્વિજાતિઓએ વાત કરવી નહીં.

શ્રુતિસ્મૃતિવિરુદ્ધાનિ નિષ્ઠા તેષાં હિ તામસી

જેના સંકલ્પો શ્રુતિ અને સ્મૃતિના વિરુદ્ધ છે, તે અંધકારમય છે.

એવંવિધાનિ ચાન્યાનિ મોહનાર્થાનિ તાનિ તુ

આવી બીજી ઘણી વસ્તુઓ પણ છે, જે મોહ માટે જ છે.

મયા સૃષ્ટાનિ શાસ્ત્રાણિ મોહાયૈષાં ભવાન્તરે

મારા દ્વારા રચાયેલા શાસ્ત્રો આ જીવાત્માઓને બીજાં જન્મમાં મોહમાં પાડવા માટે છે.

તત્ પ્રયત્નેન કુર્વન્તિ મત્પ્રિયાસ્તે હિ યે નરાઃ

મારા પ્રિય એવા જે મનુષ્યો છે, તેઓ આ કાર્યમાં પુરજોશથી પ્રયત્ન કરે છે.

સ્વાયંભુવો મનુર્ધાર્માન્ મુનીનાં પૂર્વમુક્તવાના

સ્વાયંભુ મનુએ અગાઉ ઋષિઓને ધર્મના નિયમો જણાવ્યા હતા.

ચક્રુર્ધર્મપ્રતિષ્ઠાર્થં ધર્મશાસ્ત્રાણિ ચૈવ હિ

તેમણે ધર્મની સ્થાપના માટે ધર્મશાસ્ત્રો રચ્યા હતા.

બ્રહ્મણો વચનાત્ તાનિ કરિષ્યન્તિ યુગે યુગે

બ્રહ્માજીના આદેશથી તેઓ દરેક યુગમાં આ શાસ્ત્રોનું પાલન કરે છે.

નિયોગાદ્ બ્રહ્મણો રાજંસ્તેષુ ધર્મઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

રાજા, બ્રહ્માજીના નિર્દેશથી જ તેમના વચ્ચે ધર્મ સ્થાપિત થયો છે.

યુગે યુગે ઽત્ર સર્વેષાં કર્તા વૈ ધર્મશાસ્ત્રવિત્

દરેક યુગમાં, ધર્મશાસ્ત્ર જાણનારો જ તમામ કાર્યોમાં મુખ્ય હોય છે.

જ્યોતિઃ શાસ્ત્રં ન્યાયવિદ્યા મીમાંસા ચોપબૃંહણમ્

જ્યોતિષ શાસ્ત્ર, ન્યાયવિદ્યા અને મીમાંસા એ આધારરૂપ છે.

ચતુર્વેદૈઃ સહોક્તાનિ ધર્મો નાન્યત્ર વિદ્યતે

ચારે વેદો સાથે આ શાસ્ત્રો જણાવવામાં આવ્યા છે; ધર્મ બીજે ક્યાંય નથી.

સ્થાપયન્તિ મમાદેશાદ્ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

મારા આદેશથી તેઓ આ શાસ્ત્રોનું સ્થાપન સર્જનના અંત સુધી કરે છે.

પરસ્યાન્તે કૃતાત્માનઃ પ્રવિશન્તિ પરં પદમ્

બીજાના અંતે, જે આત્માઓ પૂર્ણ થયા હોય છે, તેઓ પરમ પદમાં પ્રવેશ કરે છે.

ધર્મેણ સહિતં જ્ઞાનં પરં બ્રહ્મ પ્રકાશયેત્

ધર્મ સાથે જોડાયેલું જ્ઞાન પરમ બ્રહ્મને પ્રકાશિત કરે છે.

ઉપાસતે સદા ભક્ત્યા યોગમૈશ્વરમાસ્થિતાઃ

યોગશક્તિમાં સ્થિર રહી, શ્રદ્ધાપૂર્વક સદા ભક્તિથી ઉપાસના કરે છે.

અમાનિનો બુદ્ધિમન્તસ્તાપસાઃ શંસિતવ્રતાઃ

જેઓ વિનમ્ર, બુદ્ધિશાળી, તપસ્વી અને દૃઢ વ્રત ધરાવનારા છે.

સંન્યાસિનો ગૃહસ્થાશ્ચ વનસ્થા બ્રહ્મચારિણઃ

સંન્યાસી, ગૃહસ્થ, વનવાસી અને બ્રહ્મચારી.

નાશયામિ તમઃ કૃત્સ્નં જ્ઞાનદીપને મા ચિરાત્

હું જ્ઞાનના દીપથી બધું અંધકાર તરત દૂર કરી દઉં છું.

સદાનન્દાસ્તુ સંસારે ન જાયન્તે પુનઃ પુનઃ

જેઓ સદા આનંદમાં રહે છે, તેઓ સંસારમાં વારંવાર જન્મતા નથી.

મામેવાર્ચય સર્વત્ર મેનયા સહ સંગતઃ

તમે સર્વત્ર મેનાસહીત મારી પૂજા કરો.

તતો મે સકલં રૂપં કાલાદ્યં શરણં વ્રજ

એટલે હવે તું મારા સર્વરૂપ, જે સમય અને સર્વની શરૂઆત છે, તેમાં શરણ જા.

તન્નિષ્ઠસ્તત્પરો ભૂત્વા તદર્ચનપરો ભવ

તેમાં સ્થિર રહી, તે માટે સમર્પિત રહી અને તેની પૂજા કરવા તત્પર રહે.

સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તમનન્તમમૃતં પરમ્

તે સર્વ ઉપાધિથી મુક્ત, અનંત, અમર અને સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે.

જ્ઞાનમેવ પ્રપશ્યન્તો મામેવ પ્રવિશન્તિ તે

જે લોકો જ્ઞાનને જ સાચું માને છે, તેઓ અંતે માત્ર મને જ પ્રાપ્ત થાય છે.