કૂર્મપુરાણમ્

નિત્યાનન્દં સ્વયઞ્જ્યોતિરક્ષરં તમસઃ પરમ્

શાશ્વત આનંદ, પોતે પ્રકાશમાન, અવિનાશી અને અંધકારથી પર છે.

કાર્યં જગદથાવ્યક્તં કારણં શુદ્ધમક્ષરમ્

પરિણામ એ જગત અને અવ્યક્ત છે, કારણ શુદ્ધ અને અક્ષર છે.

સર્ગસ્થિત્યન્તકર્તૃત્વં પ્રવૃત્તિર્મમ ગીયતે

મારી ક્રિયા સર્જન, પાલન અને વિલય કહેવાય છે.

તતસ્ત્વં કર્મયોગેન શાશ્વતં સમ્યગર્ચય

એથી તું કર્મયોગ દ્વારા શાશ્વતનું યોગ્ય રીતે પૂજન કર.

જ્ઞાનં ચ કીદૃશં દિવ્યં ભાવનાત્રયસંસ્થિતમ્

એવું દિવ્ય જ્ઞાન શું છે, જે ત્રિવિધ ભાવનામાં સ્થિર છે?

કાનિ તેષાં પ્રમાણાનિ પાવનાનિ વ્રતાનિ ચ

એના સાચા પ્રમાણ શું છે અને શુદ્ધિ આપતી વ્રતો કયાં છે?

બ્રૂહિ મે પુણ્ડરીકાક્ષ યથાવદધુનાખિલમ્

હે કમળનેત્ર, હવે મને બધું સાચું સાચું કહીને સમજાવ.

યથાવદખિલં સર્વમવોચં મુનિપુઙ્ગવાઃ

હે મુનિશ્રેષ્ઠો, મેં બધું યોગ્ય રીતે અને પૂર્ણપણે કહી દીધું છે.

અનુગૃહ્ય ચ તં વિપ્રં તત્રૈવાન્તર્હિતો ઽભવમ્

અને તે બ્રાહ્મણને આશીર્વાદ આપી, હું ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.

આરાધયામાસ પરં ભાવપૂતઃ સમાહિતઃ

શુદ્ધ મન અને નિષ્ઠાથી તેણે પરમાત્માનું આરાધન કર્યું.

સંન્યસ્ય સર્વકર્માણિ પરં વૈરાગ્યમાશ્રિતઃ

બધી ક્રિયાઓ ત્યજીને, તેણે પરમ વૈરાગ્ય અપનાવ્યું.

સંપ્રાપ્ય ભાવનામન્ત્યાં બ્રાહ્મીમક્ષરપૂર્વિકામ્

તેને બ્રહ્મના અક્ષરથી પૂર્વ થયેલી અંતિમ ભાવના પ્રાપ્ત થઈ.

યં વિનિદ્રા જિતશ્વાસાઃ કાઙ્ક્ષન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિણઃ

જે અવસ્થા નિદ્રાવિહિન અને શ્વાસને જીતનારા મોક્ષકામી ઇચ્છે છે.

આકાશેનૈવ વિપ્રેન્દ્રો યોગૈશ્વર્યપ્રભાવતઃ

યોગશક્તિના પ્રભાવથી તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ આકાશમાં સંચર્યો.

દૃષ્ટ્વાન્યે પથિ યોગીન્દ્રં સિદ્ધા બ્રહ્મર્ષયો યયુઃ

માર્ગમાં યોગેશ્વરને જોઈને સિદ્ધો અને બ્રહ્મર્ષિઓ ત્યાં પહોંચ્યા.

સ્થાનં તદ્યોગિભિર્જુષ્ટં યત્રાસ્તે પરમઃ પુમાન્

એ સ્થળ, જ્યાં યોગીઓ આનંદથી રહે છે અને જ્યાં પરમ પુરુષ વસે છે.

વિવેશ ચાન્તર્ભવનં દેવાનાં ચ દુરાસદમ્

અને તે દેવતાઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય એવા આંતરભવનમાં પ્રવેશ્યો.

અનાદિનિધનં દેવં દેવદેવં પિતામહમ્

જે દેવનું neither આરંભ છે કે neither અંત છે, જે દેવોનો પણ દેવ છે, અને સર્વ પિતામહ છે—

તન્મધ્યે પુરુષં પૂર્વમપશ્યત્ પરમં પદમ્

તેના મધ્યમાં, તેણે પહેલા પુરુષને, પરમ સ્થાનને જોયું.

ચતુર્મુખમુદારાઙ્ગમર્ચિભિરુપશોભિતમ્

તેના ચાર મુખ હતા, સુંદર અંગો અને તેજસ્વી જ્યોતિથી શોભતો હતો.

પ્રત્યુદ્ગમ્ય સ્વયં દેવો વિશ્વાત્મા પરિષસ્વજે

પછી સર્વાત્મા દેવ સ્વયં આગળ આવ્યા અને તેને હળવે હળવે વળગી ગયા.

ઋગ્યજુઃ સામસંજ્ઞં તત્ પવિત્રમમલં પદમ્

આ પવિત્ર અને નિર્મળ સ્થાન ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદ તરીકે ઓળખાય છે.

બ્રહ્મતેજોમયં શ્રીમન્નિષ્ઠા ચૈવ મનીષિણામ્

તે બ્રહ્માનો તેજથી ભરપૂર, તેજસ્વી અને વિદ્વાનોનું આશ્રયસ્થાન છે.

અપશ્યદૈશ્વરં તેજઃ શાન્તં સર્વત્રગં શિવમ્

તેને દૈવી તેજ દેખાયું—શાંત, સર્વત્ર વ્યાપક અને કલ્યાણમય.

આનન્દમચલં બ્રહ્મ સ્થાનં તત્પારમેશ્વરમ્

એજ આનંદમય, અડગ બ્રહ્મ અને પરમેશ્વરનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

પ્રાપ્તવાનાત્મનો ધામ યત્તન્મોક્ષાખ્યમવ્યયમ્

તેણે આત્માનું ધામ, એ અવિનાશી મોક્ષરૂપ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી.

સમાશ્રિત્યાન્તિમં ભાવં માયાં લક્ષ્મીં તરેદ્ બુધઃ

અંતિમ અવસ્થાનો આશ્રય લઈને, વિદ્વાન પુરુષ માયા અને લક્ષ્મીને પાર કરી જાય છે.

શક્રેણ સહિતાઃ સર્વે પપ્રચ્છુર્ગરુડધ્વજમ્

શક્ર સહિત સૌએ મળીને, ગરુડધ્વજવાળાને પ્રશ્ન કર્યો.

તદ્ વદાશેષમસ્માકં યદુક્તં ભવતા પુરા

અમને તમે અગાઉ જે કહ્યું હતું તે બધું સંપૂર્ણ રીતે કહો.