કૂર્મપુરાણમ્

ભેદાભેદવિહીનાય નમો ઽસ્ત્વાનન્દરૂપિણે

ભેદ અને અભેદથી રહિત, આનંદરૂપ, એવા તમને વંદન છે.

અનન્તમૂર્તયે તુભ્યમમૂર્તાય નમો નમઃ

અનંત સ્વરૂપ અને નિરાકાર ભગવાન, તમને વારંવાર નમસ્કાર છે.

નમસ્તે પરમેશાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

પરમેશ્વર, બ્રહ્મ અને પરમાત્મા, તમને વંદન છે.

નમઃ શિવાય શુદ્ધાય નમસ્તે પરમેષ્ઠિને

પવિત્ર શિવને નમસ્કાર, પરમ સર્જનહારને વંદન.

ત્વં પિતા સર્વભૂતાનાં ત્વં માતા પુરુષોત્તમ

હે પુરુષોત્તમ, તમે બધા જીવોના પિતા છો, તમે જ માતા પણ છો.

સર્વસ્યાધારમવ્યક્તમનન્તં તમસઃ પરમ્

તમે સર્વનો આધાર, અવ્યક્ત, અનંત અને અંધકારથી પર છો.

પ્રપદ્યે ભવતો રૂપં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

હું તમારા સ્વરૂપમાં શરણ આવી રહ્યો છું, જે વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

ઉભાભ્યામથ હસ્તાભ્યાં પસ્પર્શ પ્રહસન્નિવ

પછી તેણે બંને હાથથી, સ્મિત કરતાં, તેને સ્પર્શ કર્યો.

યથાવત્ પરમં તત્ત્વં જ્ઞાતવાંસ્તત્પ્રસાદતઃ

તેના કૃપાથી, તેણે પરમ તત્વને સાચી રીતે જાણી લીધું.

પ્રોવાચોન્નિદ્રપદ્માક્ષં પીતવાસસમચ્યુતમ્

તેને ઊંઘમાં આવેલા કમળની આંખોવાળા, પીળા વસ્ત્રધારી, અવિનાશી ને સંબોધ્યા.

જ્ઞાનં બ્રહ્મૈકવિષયં પરમાનન્દસિદ્ધિદમ્

બ્રહ્મને જ વિષય બનાવતું જ્ઞાન, પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરાવે છે.

કિં કરિષ્યામિ યોગેશ તન્મે વદ જગન્મય

હે યોગના સ્વામી, હું શું કરું? હે જગત્સ્વરૂપ, મને કહો.

ઉવાચ સસ્મિતં વાક્યમશેષજગતો હિતમ્

તે સ્મિત સાથે, સમગ્ર જગતના કલ્યાણ માટેના વચન બોલ્યા.

જ્ઞાનેન ભક્તિયોગેન પૂજનીયો ન ચાન્યથા

જ્ઞાન અને ભક્તિયોગથી જ પૂજા કરવી, બીજું કોઈ માર્ગ નથી.

પ્રવૃતિં ચાપિ મે જ્ઞાત્વા મોક્ષાર્થોશ્વરમર્ચયેત્

મારી પ્રવૃત્તિ જાણીને, મુક્તિ ઇચ્છનારએ ભગવાનની પૂજા કરવી.

અદ્વૈતં ભાવયાત્માનં દ્રક્ષ્યસે પરમેશ્વરમ્

આત્માને અદ્વૈતરૂપે વિચાર, તો પરમેશ્વરને જોઈ શકીશ.

અન્યા ચ ભાવના બ્રાહ્મી વિજ્ઞેયા સા ગુણાતિગા

બીજી એક બ્રાહ્મી ભાવના છે, જે ગુણોથી પર છે, એ જાણવી.

અશક્તઃ સંશ્રયેદાદ્યામિત્યેષા વૈદિકી શ્રુતિઃ

જો શક્તિ ન હોય, તો મૂળ ઉપાય અપનાવો; આ જ વૈદિક ઉપદેશ છે.

સમારાધય વિશ્વેશં તતો મોક્ષમવાપ્સ્યસિ

વિશ્વના સ્વામીની સંપૂર્ણ આરાધના કર, પછી મુક્તિ પ્રાપ્ત થશે.

કિં કાર્યં કારણં કસ્ત્વં પ્રવૃત્તિશ્ચાપિ કા તવ

શું પરિણામ છે, શું કારણ છે, તું કોણ છે અને તારી ક્રિયા શું છે?

નિત્યાનન્દં સ્વયઞ્જ્યોતિરક્ષરં તમસઃ પરમ્

શાશ્વત આનંદ, પોતે પ્રકાશમાન, અવિનાશી અને અંધકારથી પર છે.

કાર્યં જગદથાવ્યક્તં કારણં શુદ્ધમક્ષરમ્

પરિણામ એ જગત અને અવ્યક્ત છે, કારણ શુદ્ધ અને અક્ષર છે.

સર્ગસ્થિત્યન્તકર્તૃત્વં પ્રવૃત્તિર્મમ ગીયતે

મારી ક્રિયા સર્જન, પાલન અને વિલય કહેવાય છે.

તતસ્ત્વં કર્મયોગેન શાશ્વતં સમ્યગર્ચય

એથી તું કર્મયોગ દ્વારા શાશ્વતનું યોગ્ય રીતે પૂજન કર.

જ્ઞાનં ચ કીદૃશં દિવ્યં ભાવનાત્રયસંસ્થિતમ્

એવું દિવ્ય જ્ઞાન શું છે, જે ત્રિવિધ ભાવનામાં સ્થિર છે?

કાનિ તેષાં પ્રમાણાનિ પાવનાનિ વ્રતાનિ ચ

એના સાચા પ્રમાણ શું છે અને શુદ્ધિ આપતી વ્રતો કયાં છે?

બ્રૂહિ મે પુણ્ડરીકાક્ષ યથાવદધુનાખિલમ્

હે કમળનેત્ર, હવે મને બધું સાચું સાચું કહીને સમજાવ.

યથાવદખિલં સર્વમવોચં મુનિપુઙ્ગવાઃ

હે મુનિશ્રેષ્ઠો, મેં બધું યોગ્ય રીતે અને પૂર્ણપણે કહી દીધું છે.

અનુગૃહ્ય ચ તં વિપ્રં તત્રૈવાન્તર્હિતો ઽભવમ્

અને તે બ્રાહ્મણને આશીર્વાદ આપી, હું ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.