કૂર્મપુરાણમ્

જ્ઞાતું હિ શક્યતે દેવિ બ્રૂહિ મે પરમેશ્વરિ

દેવી, ખરેખર જાણી શકાય છે; મહાદેવી, મને કહો.

સાક્ષાન્નારાયણો જ્ઞાનં દાસ્યતીત્યાહ તં મુનિમ્

તેણીએ તે મુનિને કહ્યું: 'નારાયણ પોતે તને જ્ઞાન આપશે.'

સ્મૃત્વા પરાત્પરં વિષ્ણું તત્રૈવાન્તરધીયત

પરમ પરના વિષ્ણુને સ્મરણ કરીને, તે ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

આરાધયદ્ધૃષીકેશં પ્રણતાર્તિપ્રભઞ્જનમ્

તેણે હૃષીકેશનું પૂજન કર્યું, જે શરણાગતના દુઃખ દૂર કરે છે.

પ્રાદુરાસીન્મહાયોગી પીતવાસા જગન્મયઃ

મહાન યોગી, પીળા વસ્ત્રોમાં, સમગ્ર જગતને વ્યાપી, પ્રગટ થયા.

જાનુભ્યામવનિં ગત્વા તુષ્ટાવ ગરુડધ્વજમ્

ઘૂંટણે વળી જમીન પર જઈ, તેણે ગરુડધ્વજની સ્તુતિ કરી.

કુષ્ણ વિષ્ણો હૃષીકેશ તુભ્યં વિશ્વાત્મને નમઃ

કૃષ્ણ, વિષ્ણુ, હૃષીકેશ, વિશ્વના આત્મા, તમને વંદન છે.

સર્ગસ્થિતિવિનાશાનાં હેતવે ઽનન્તશક્યે

સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને વિનાશના કારણ, અનંત શક્તિશાળી, તમને વંદન છે.

પુરુષાય નમસ્તુભ્યં વિશ્વરૂપાય તે નમઃ

પુરુષ, વિશ્વરૂપ, તમને વંદન છે.

આદિમધ્યાન્તહીનાય જ્ઞાનગમ્યાય તે નમઃ

જેને આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી, જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થાય છે, એવા તમને વંદન છે.

ભેદાભેદવિહીનાય નમો ઽસ્ત્વાનન્દરૂપિણે

ભેદ અને અભેદથી રહિત, આનંદરૂપ, એવા તમને વંદન છે.

અનન્તમૂર્તયે તુભ્યમમૂર્તાય નમો નમઃ

અનંત સ્વરૂપ અને નિરાકાર ભગવાન, તમને વારંવાર નમસ્કાર છે.

નમસ્તે પરમેશાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

પરમેશ્વર, બ્રહ્મ અને પરમાત્મા, તમને વંદન છે.

નમઃ શિવાય શુદ્ધાય નમસ્તે પરમેષ્ઠિને

પવિત્ર શિવને નમસ્કાર, પરમ સર્જનહારને વંદન.

ત્વં પિતા સર્વભૂતાનાં ત્વં માતા પુરુષોત્તમ

હે પુરુષોત્તમ, તમે બધા જીવોના પિતા છો, તમે જ માતા પણ છો.

સર્વસ્યાધારમવ્યક્તમનન્તં તમસઃ પરમ્

તમે સર્વનો આધાર, અવ્યક્ત, અનંત અને અંધકારથી પર છો.

પ્રપદ્યે ભવતો રૂપં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

હું તમારા સ્વરૂપમાં શરણ આવી રહ્યો છું, જે વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

ઉભાભ્યામથ હસ્તાભ્યાં પસ્પર્શ પ્રહસન્નિવ

પછી તેણે બંને હાથથી, સ્મિત કરતાં, તેને સ્પર્શ કર્યો.

યથાવત્ પરમં તત્ત્વં જ્ઞાતવાંસ્તત્પ્રસાદતઃ

તેના કૃપાથી, તેણે પરમ તત્વને સાચી રીતે જાણી લીધું.

પ્રોવાચોન્નિદ્રપદ્માક્ષં પીતવાસસમચ્યુતમ્

તેને ઊંઘમાં આવેલા કમળની આંખોવાળા, પીળા વસ્ત્રધારી, અવિનાશી ને સંબોધ્યા.

જ્ઞાનં બ્રહ્મૈકવિષયં પરમાનન્દસિદ્ધિદમ્

બ્રહ્મને જ વિષય બનાવતું જ્ઞાન, પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરાવે છે.

કિં કરિષ્યામિ યોગેશ તન્મે વદ જગન્મય

હે યોગના સ્વામી, હું શું કરું? હે જગત્સ્વરૂપ, મને કહો.

ઉવાચ સસ્મિતં વાક્યમશેષજગતો હિતમ્

તે સ્મિત સાથે, સમગ્ર જગતના કલ્યાણ માટેના વચન બોલ્યા.

જ્ઞાનેન ભક્તિયોગેન પૂજનીયો ન ચાન્યથા

જ્ઞાન અને ભક્તિયોગથી જ પૂજા કરવી, બીજું કોઈ માર્ગ નથી.

પ્રવૃતિં ચાપિ મે જ્ઞાત્વા મોક્ષાર્થોશ્વરમર્ચયેત્

મારી પ્રવૃત્તિ જાણીને, મુક્તિ ઇચ્છનારએ ભગવાનની પૂજા કરવી.

અદ્વૈતં ભાવયાત્માનં દ્રક્ષ્યસે પરમેશ્વરમ્

આત્માને અદ્વૈતરૂપે વિચાર, તો પરમેશ્વરને જોઈ શકીશ.

અન્યા ચ ભાવના બ્રાહ્મી વિજ્ઞેયા સા ગુણાતિગા

બીજી એક બ્રાહ્મી ભાવના છે, જે ગુણોથી પર છે, એ જાણવી.

અશક્તઃ સંશ્રયેદાદ્યામિત્યેષા વૈદિકી શ્રુતિઃ

જો શક્તિ ન હોય, તો મૂળ ઉપાય અપનાવો; આ જ વૈદિક ઉપદેશ છે.

સમારાધય વિશ્વેશં તતો મોક્ષમવાપ્સ્યસિ

વિશ્વના સ્વામીની સંપૂર્ણ આરાધના કર, પછી મુક્તિ પ્રાપ્ત થશે.