કૂર્મપુરાણમ્

ભીમશ્ચોગ્રો મહાદેવસ્તાનિ નામાનિ સપ્ત વૈ

ભીમ, ઉગ્ર, મહાદેવ—આ સાત નામો કહેવાય છે.

દીક્ષિતો બ્રાહ્મણશ્ચન્દ્ર ઇત્યેતા અષ્ટમૂર્તયઃ

દીક્ષિત, બ્રાહ્મણ, ચંદ્ર—આ આઠ સ્વરૂપો છે.

તેષામષ્ટતનુર્દેવો દદાતિ પરમં પદમ્

આ આઠ સ્વરૂપ ધરાવનાર દેવતાઓને તેમણે સર્વોચ્ચ સ્થાન આપ્યું.

સ્વાહા દિશશ્ચ દીક્ષા ચ રોહિણી ચેતિ પત્નયઃ

સ્વાહા, દિશાઓ, દીક્ષા અને રોહિણી—આ તેમની પત્નીઓ છે.

સ્કન્દઃ સર્ગો ઽથ સન્તાનો બુધશ્ચૈષાં સુતાઃ સ્મૃતાઃ

સ્કંદ, સર્જન, સંતાન અને બુધ—આ તેમના પુત્રો તરીકે ઓળખાય છે.

પ્રજાધર્મં ચ કામ ચ ત્યક્ત્વા વૈરાગ્યમાશ્રિતઃ

પોતાના સંતાન, ધર્મ અને કામને ત્યજીને તેમણે વૈરાગ્ય અપનાવ્યું.

પીત્વા તદક્ષરં બ્રહ્મ શાશ્વતં પરમામૃતમ્

એ અક્ષય, શાશ્વત અને સર્વોચ્ચ અમૃતરૂપ બ્રહ્મને પીધા પછી—

સ્વાત્મના સદૃશાન્ રુદ્રાન્ સસર્જ મનસા શિવઃ

શિવજીએ પોતાના મનથી પોતાને સમાન એવા અનેક રુદ્રોની રચના કરી.

ત્રિશૂલહસ્તાનૃષ્ટિઘ્નાન્ મહાનન્દાંસ્ત્રિલોચનાન્

તેઓના હાથમાં ત્રિશૂલ હતો, શત્રુઓનો નાશ કરતા, અત્યંત આનંદિત અને ત્રણ આંખવાળા હતા.

વીતરાગાંશ્ચ સર્વજ્ઞાન્ કોટિકોટિશતાન્ પ્રભુઃ

પ્રભુએ તેમને રાગરહિત, સર્વજ્ઞ અને કરોડો-કરોડોની સંખ્યામાં બનાવ્યા.

જરામરણનિર્મુક્તાન્ વ્યાજહરા હરં ગુરુઃ

ગુરુ હરાએ તેમને વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુથી મુક્ત જાહેર કર્યા.

અન્યાઃ સૃજસ્વ ભૂતેશ જન્મમૃત્યુસમન્વિતાઃ

હે ભૂતેશ, હવે તું એવા અન્ય જીવો ઉત્પન્ન કર, જે જન્મ અને મૃત્યુને પામે.

નાસ્તિ મે તાદૃશઃ સર્ગઃ સૃજ ત્વમશુભાઃ પ્રજાઃ

મારે એવી રચના નથી; તું જ અશુભ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન કર.

સ્થાણુત્વં તેન તસ્યાસીદ્ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ

આ રીતે દેવતાઓના દેવ, ત્રિશૂલધારી મહાદેવને અડગપણું પ્રાપ્ત થયું.

સ્ત્રષ્ટૃત્વમાત્મસંબોધો હ્યધિષ્ઠાતૃત્વમેવ ચ

તેમને સર્જનશક્તિ, સ્વજ્ઞાન અને સર્વનું નિયંત્રણ કરવાની શક્તિ હતી.

સ એવ શઙ્કરઃ સાક્ષાત્ પિનાકી પરમેશ્વરઃ

એ મહાદેવ પોતે જ શંકર, પિનાકધારી, સર્વોચ્ચ ઈશ્વર છે.

સહૈવ માનસૈઃ પુત્રૈઃ પ્રીતિવિસ્ફારિલોચનઃ

તેમણે પોતાના મનથી ઉત્પન્ન પુત્રો સાથે આનંદથી ઉજળા નેત્રોવાળા થઈને,

તુષ્ટાવ જગતામેકં કૃત્વા શિરસિ ચાઞ્જલિમ્

હાથ જોડીને માથા પર રાખી, જગતના એકમાત્ર સ્વામીની સ્તુતિ કરી.

નમઃ શિવાય દેવાય નમસ્તે બ્રહ્મરૂપિણે

શિવને, દેવને વંદન; બ્રહ્મરૂપ તમને નમન.

પ્રધાનપુરુષેશાય યોગાધિપતયે નમઃ

પ્રધાન અને પુરુષના સ્વામી, યોગના અધિપતિને નમસ્કાર.

નમઃ પિનાકહસ્તાય ત્રિનેત્રાય નમો નમઃ

પિનાકધારી, ત્રિનેત્રધારીને વારંવાર નમન.

બ્રહ્મવિદ્યાધિપતયે બ્રહ્મવિદ્યાપ્રદાયિને

બ્રહ્મજ્ઞાનના સ્વામી અને બ્રહ્મજ્ઞાન આપનારને નમસ્કાર.

વેદાન્તસારસારાય નમો વેદાત્મમૂર્તયે

વેદાંતના સારના પણ સાર, વેદરૂપ સ્વરૂપને નમન.

પ્રહીણશોકૈર્વિવિધૈર્ભૂતૈઃ વરિવૃતાય તે

વિભિન્ન દુઃખોથી મુક્ત થયેલા જીવોથી ઘેરાયેલા તમને નમન.

ત્રિયમ્બકાય દેવાય નમસ્તે પરમેષ્ઠિને

ત્ર્યંબક દેવ, સર્વોચ્ચ સ્વામી, તમને નમસ્કાર.

અનાદિમલહીનાય જ્ઞાનગમ્યાય તે નમઃ

આદિ રહિત, નિર્મળ અને જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થનાર તમને નમન.

નમો ધર્માધિગમ્યાય યોગગમ્યાય તે નમઃ

ધર્મ અને યોગથી પ્રાપ્ત થનાર તમને નમસ્કાર.

બ્રહ્મણે વિશ્વરૂપાય નમસ્તે પરમાત્મને

બ્રહ્મ, સર્વરૂપ અને પરમાત્માને નમન.

ત્વયા સંહ્રિયતે વિશ્વં પ્રધાનાદ્યં જગન્મય

હે જગતરૂપ, પ્રધાનથી શરૂ થયેલું વિશ્વ તમારી દ્વારા વિલિન થાય છે.