કૂર્મપુરાણમ્

કીર્ત્યન્તે ચૈવ વર્ષાણિ નદીનાં ચૈવ નિર્ણયઃ

વર્ષોની ગણતરી અને નદીઓની નિશ્ચય પણ અહીં ઉલ્લેખાય છે.

દ્વીપાનાં પ્રવિભાગશ્ચ શ્વેતદ્વીપોપવર્ણનમ્

દ્વીપોની વહેચણી અને શ્વેતદ્વીપનું વર્ણન પણ કરવામાં આવ્યું છે.

મન્વન્તરાણાં કથનં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યમેવ ચ

મન્વંતરોની વાર્તા અને વિષ્ણુજીનું મહાત્મ્ય પણ અહીં કહાયું છે.

અવેદસ્ય ચ વેદાનાં કથનં મુનિપુઙ્ગવાઃ

વેદો અને અવેદ ગ્રંથોની વાત પણ, હે મહાન ઋષિઓ, અહીં કરવામાં આવી છે.

ગીતાશ્ચ વિવિધાગુહ્યા ઈશ્વરસ્યાથ કીર્તિતાઃ

ભગવાનના અનેક ગુપ્ત ગીતો પણ અહીં ગાવામાં આવ્યા છે.

કપાલિત્વં ચ રુદ્રસ્ય ભિક્ષાચરણમેવ ચ

રુદ્રજીનું કપાળ ધારણ અને ભિક્ષા માટે ફરવું પણ વર્ણવાયું છે.

તથા મઙ્કણકસ્યાથ નિગ્રહઃ કીર્ત્યતે દ્વિજાઃ

તેમજ, હે દ્વિજઓ, મણ્કણકના દમનનો પ્રસંગ પણ અહીં ઉલ્લેખાયો છે.

દેવદારુવને શંભોઃ પ્રવેશો માધવસ્ય ચ

દેવદારુવનમાં શંભુજી અને માધવજીના પ્રવેશની વાત પણ varnવાઈ છે.

વરદાનં ચ દેવસ્ય નન્દિને તુ પ્રકીર્તિતમ્

દેવે નંદીને જે આશીર્વાદ આપ્યા, તેનું પણ વર્ણન થયું છે.

પ્રાકૃતઃ પ્રલયશ્ચોર્ધ્વં સબીજો યોગ એવ ચ

પ્રાકૃત પ્રલય અને પછી બીજરૂપ યોગની વાત પણ અહીં કરવામાં આવી છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જ્યારે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે બ્રહ્માજીના લોકમાં માન મળે છે.

સંત્યજ્ય કૂર્મસંસ્થાનં સ્વસ્થાનં ચ જગામ હ

કૂર્મરૂપ ત્યાગી પોતાનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

પ્રણમ્ય પુરુષં વિષ્ણું ગૃહીત્વા હ્યમૃતં દ્વિજાઃ

પુરુષોત્તમ વિષ્ણુને વંદન કરીને અમૃત લઈને, હે બ્રાહ્મણો,

સાક્ષાદ્ દેવાદિદેનેન વિષ્ણુના વિશ્વયોનિના

સ્વયં ભગવાન, સર્વજગતના મૂળ વિષ્ણુ દ્વારા,

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જ્યારે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે બ્રહ્માજીના લોકમાં માન મળે છે.

વિપ્રાય વેદવિદુષે તસ્ય પુણ્યં નિબોધત

વેદ જાણનારા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને આપવાથી જે પુણ્ય મળે છે, તે હવે સાંભળો.

ભુક્ત્વા ચ વિપુલાન્સ્વર્ગે ભોગાન્દિવ્યાન્સુશોભનાન્

એ સ્વર્ગમાં અનેક સુંદર અને દિવ્ય આનંદોનો આનંદ માણે છે.

પૂર્વસંસ્કારમાહાત્મ્યાદ્ બ્રહ્મવિદ્યામવાપ્નુયાત્

પહેલાંના સંસ્કારના મહિમાથી, તેને બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.

યોર્ઽથં વિચારયેત્ સમ્યક્ સ પ્રાપ્નોતિ પરં પદમ્

જે મનુષ્ય અર્થને સારી રીતે વિચારે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.

શ્રોતવ્યં ચ દ્વિજશ્રેષ્ઠા મહાપાતકનાશનમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ સાંભળવું જોઈએ, કારણ કે એ મહાપાપોનો નાશ કરે છે.

એકત્ર ચેદં પરમમેતદેવાતિરિચ્યતે

જો આ બધું એક જ જગ્યાએ સંકલિત થાય, તો એ ખરેખર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.

ઇદં પુરાણં મુક્ત્વૈકં નાસ્ત્યન્યત્ સાધનં પરમ્

આ પુરાણ સિવાય બીજું કોઈ સર્વોત્તમ સાધન નથી.

કથ્યતે હિ યથા વિષ્ણુર્ન તથાન્યેષુ સુવ્રતાઃ

વિષ્ણુ અહીં જે રીતે વર્ણવાયા છે, એ રીતે બીજાં ગ્રંથોમાં નથી.

અત્ર તત્ પરમં બ્રહ્મ કીર્ત્યતે હિ યથાર્થતઃ

અહીં પરમ બ્રહ્મને સાચી રીતે વર્ણવાયું છે.

જ્ઞાનાનાં પરમં જ્ઞાનં વ્રતાનાં પરમં વ્રતમ્

સૌ જ્ઞાનોમાં આ સર્વોચ્ચ જ્ઞાન છે; સૌ વ્રતોમાં આ સર્વોત્તમ વ્રત છે.

યો ઽધીતે સ તુ મોહાત્મા સ યાતિ નરકાન્ બહૂન્

જે ભ્રમિત મનથી આનો અભ્યાસ કરે છે, તે અનેક નરકોમાં જાય છે.

યજ્ઞાન્તે તુ વિશેષેણ સર્વદોષવિશોધનમ્

યજ્ઞના અંતે ખાસ કરીને, એ સર્વ દોષોને શુદ્ધ કરે છે.

શ્રોતવ્યં ચાથ મન્તવ્યં વેદાર્થપરિબૃંહણમ્

આ સાંભળવું અને વિચારવું જોઈએ, કારણ કે એ વેદના અર્થને વિસ્તારે છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, મનુષ્ય બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ થાય છે.