કૂર્મપુરાણમ્

નૈત્યકં વાસુદેવસ્ય શિવલિઙ્ગાર્ચનં તથા

વાસુદેવનું રોજિંદું શિવલિંગ પૂજન અને શિવલિંગની આરાધના પણ અહીં વર્ણવાઈ છે.

લિઙ્ગાર્ચનનિમિત્તં ચ લિઙ્ગસ્યાપિ સલિઙ્ગિનઃ

શિવલિંગની આરાધનાનું કારણ અને લિંગધારીની પૂજાનું કારણ પણ અહીં કહેવામાં આવ્યું છે.

બ્રહ્મવિષ્ણોસ્તથા મધ્યે કીર્તિતો મુનિપુઙ્ગવાઃ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે જે વાતો કહેવામાં આવી છે તે અહીં વર્ણવાઈ છે.

સંસ્તવો દેવદેવસ્ય પ્રસાદઃ પરમેષ્ઠિનઃ

દેવોના દેવની સ્તુતિ અને પરમેશ્વરની કૃપા પણ અહીં વર્ણવાઈ છે.

કીર્તિતા ચાનિરુદ્ધસ્ય સમુત્પત્તિર્દ્વિજોત્તમાઃ

અને, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, અનિરુદ્ધનો ઉત્પત્તિ પ્રસંગ પણ અહીં વર્ણવાયો છે.

અનુવશાસિતં ચ કૃષ્ણેન વરદાનં મહાત્મનઃ

મહાત્મા કૃષ્ણે વિનંતી પછી આપેલું વરદાન પણ અહીં વર્ણવાયું છે.

કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્યોક્તા યુગધર્માઃ સનાતનાઃ

કૃષ્ણદ્વૈપાયન દ્વારા જણાવાયેલા યુગોના શાશ્વત ધર્મો પણ અહીં વર્ણવાયા છે.

પારાશર્યસ્ય ચ મુનેર્વ્યાસસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ

પારાશરમુનિ વ્યાસજી, જેમના કાર્યો અદ્ભુત છે, તેમના વિશે પણ વર્ણન થયું છે.

ઉદ્વાસનં ચ કથિતં વરદાનં તથૈવ ચ

તેમના નિષ્કાસન અને આશીર્વાદ આપવાના પ્રસંગો પણ કહાયા છે.

ફલં ચ વિપુલં વિપ્રા માર્કણ્ડેયસ્ય નિર્ગમઃ

મોટું ફળ મળ્યું અને માર્કંડેયજીનું વિદાય પણ, હે બ્રાહ્મણો, વર્ણવાયું છે.

કીર્ત્યન્તે ચૈવ વર્ષાણિ નદીનાં ચૈવ નિર્ણયઃ

વર્ષોની ગણતરી અને નદીઓની નિશ્ચય પણ અહીં ઉલ્લેખાય છે.

દ્વીપાનાં પ્રવિભાગશ્ચ શ્વેતદ્વીપોપવર્ણનમ્

દ્વીપોની વહેચણી અને શ્વેતદ્વીપનું વર્ણન પણ કરવામાં આવ્યું છે.

મન્વન્તરાણાં કથનં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યમેવ ચ

મન્વંતરોની વાર્તા અને વિષ્ણુજીનું મહાત્મ્ય પણ અહીં કહાયું છે.

અવેદસ્ય ચ વેદાનાં કથનં મુનિપુઙ્ગવાઃ

વેદો અને અવેદ ગ્રંથોની વાત પણ, હે મહાન ઋષિઓ, અહીં કરવામાં આવી છે.

ગીતાશ્ચ વિવિધાગુહ્યા ઈશ્વરસ્યાથ કીર્તિતાઃ

ભગવાનના અનેક ગુપ્ત ગીતો પણ અહીં ગાવામાં આવ્યા છે.

કપાલિત્વં ચ રુદ્રસ્ય ભિક્ષાચરણમેવ ચ

રુદ્રજીનું કપાળ ધારણ અને ભિક્ષા માટે ફરવું પણ વર્ણવાયું છે.

તથા મઙ્કણકસ્યાથ નિગ્રહઃ કીર્ત્યતે દ્વિજાઃ

તેમજ, હે દ્વિજઓ, મણ્કણકના દમનનો પ્રસંગ પણ અહીં ઉલ્લેખાયો છે.

દેવદારુવને શંભોઃ પ્રવેશો માધવસ્ય ચ

દેવદારુવનમાં શંભુજી અને માધવજીના પ્રવેશની વાત પણ varnવાઈ છે.

વરદાનં ચ દેવસ્ય નન્દિને તુ પ્રકીર્તિતમ્

દેવે નંદીને જે આશીર્વાદ આપ્યા, તેનું પણ વર્ણન થયું છે.

પ્રાકૃતઃ પ્રલયશ્ચોર્ધ્વં સબીજો યોગ એવ ચ

પ્રાકૃત પ્રલય અને પછી બીજરૂપ યોગની વાત પણ અહીં કરવામાં આવી છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જ્યારે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે બ્રહ્માજીના લોકમાં માન મળે છે.

સંત્યજ્ય કૂર્મસંસ્થાનં સ્વસ્થાનં ચ જગામ હ

કૂર્મરૂપ ત્યાગી પોતાનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

પ્રણમ્ય પુરુષં વિષ્ણું ગૃહીત્વા હ્યમૃતં દ્વિજાઃ

પુરુષોત્તમ વિષ્ણુને વંદન કરીને અમૃત લઈને, હે બ્રાહ્મણો,

સાક્ષાદ્ દેવાદિદેનેન વિષ્ણુના વિશ્વયોનિના

સ્વયં ભગવાન, સર્વજગતના મૂળ વિષ્ણુ દ્વારા,

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

જ્યારે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે બ્રહ્માજીના લોકમાં માન મળે છે.

વિપ્રાય વેદવિદુષે તસ્ય પુણ્યં નિબોધત

વેદ જાણનારા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને આપવાથી જે પુણ્ય મળે છે, તે હવે સાંભળો.

ભુક્ત્વા ચ વિપુલાન્સ્વર્ગે ભોગાન્દિવ્યાન્સુશોભનાન્

એ સ્વર્ગમાં અનેક સુંદર અને દિવ્ય આનંદોનો આનંદ માણે છે.

પૂર્વસંસ્કારમાહાત્મ્યાદ્ બ્રહ્મવિદ્યામવાપ્નુયાત્

પહેલાંના સંસ્કારના મહિમાથી, તેને બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.

યોર્ઽથં વિચારયેત્ સમ્યક્ સ પ્રાપ્નોતિ પરં પદમ્

જે મનુષ્ય અર્થને સારી રીતે વિચારે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.